ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ତୁମ ରୂପକୁ ପ୍ରଥମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିପାରିଥିଲି। ମୋର ଉପରେ ତୁମର ସ୍ନେହ ଦେଖି, ହେ ବାସବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି କଥା କହିବି—ଶୁଣ। ବର୍ହିଷଦ୍ ନାମକ ପିତୃମାନେ, ହେ ସୋମପାନୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ମନଉପଜାତ କନ୍ୟା, ଏବଂ ଅଚ୍ଛୋଦା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କାରଣ ତୁମେ ଦିବ୍ୟ ଅଚ୍ଛୋଦା ହ୍ରଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଥିଲ। ତୁମେ କେବେ ତୁମ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଦେଖିନଥିଲ, କାରଣ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଏହିପରି ତୁମ ପିତୃମାନେ କିଏ ତୁମେ ଜାଣନଥିଲ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଅଚ୍ଛୋଦା ତାଙ୍କର ନିଜ ପିତୃମାନେ ବିସର୍ଜନ କରି ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ପିତା ବାଛିଲେ—ସେମାନେ ମନୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ବସୁ ନାମକ। ବସୁ ଏକ ଅପ୍ସରା ଅଦ୍ରିକାଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗର ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ମନୋଭ୍ରମର ଫଳରେ, ଅଚ୍ଛୋଦା ଆକାଂକ୍ଷାବଶତଃ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଅନ୍ୟ ପିତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ। ପଡ଼ିବା ବେଳେ, ସେ ତିନୋଟି ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ନିକଟରୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ତାଙ୍କର ନିଜ ପିତୃମାନେକୁ ଦେଖିଲେ—ଏମିତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଯେ, ଧୂଳିକଣା ପରି, ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିମ୍ନ, ଅଙ୍ଗସଙ୍ଗେ ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଦେହ ଯେଉଁଥିରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ମୁଣ୍ଡ ତଳକୁ କରି ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ବ୍ୟାକୁଳତାରେ ଡାକିଲେ—“ପିତା!”। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଭୟ କରନି,” ଏବଂ ଏହିପରି କହି ସେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଲେ। ତାପରେ ସେ ନମ୍ର ଶବ୍ଦରେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ପିତୃମାନେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଶାସ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ତୁମର ଶାସନ ହରାଇଛ। ନିଜ ଦୋଷରେ ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛ, ଏବଂ ତୁମେ ତଳକୁ ପଡ଼ିବ। ଏଠାରେ ଦେବମାନେ ଦେହ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ସେହି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମାନବମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ-ଅଶୁଭ ଫଳ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି—ଏହିପରି ନ୍ୟାୟ। ଦେବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ମାନବମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ। ଏହିପରି, ମୋ ଝିଅ, ତୁମେ ପଡ଼ିବା ଶେଷେ ଫଳ ପାଇବ। ତୁମେ ପିତା ବିନା କନ୍ୟା, ବସୁଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବରେ ଗଣ୍ୟ; ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ହେବ। ଅଦ୍ରିକା ମାଛ ରୂପେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ବିଳୀନ ହେଲେ; ତୁମେ ପରାଶରଙ୍କ ପାଇଁ ପୁତ୍ର ସଂପ୍ରଦାନ କରିବ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ବଂଶ ଚାଲାଇବ। ସେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ହେବେ, ଏକମାତ୍ର ବେଦକୁ ଚାରିଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିବେ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ବଢ଼ିବ। ତୁମେ ପ୍ରଥମେ ଶୂରବୀର ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେବ। ଏହି ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ରମାନେକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ପୁନଃ ଚାଲିଯିବ। ପୂର୍ବଜମର ଅପରାଧରେ ତୁମେ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ ପାଇବ; ଅଦ୍ରିକା ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଏହି ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେବ। ଏହିପରି ଚିରକାଳରୁ ଦେବତାମାନେ କହିଥିଲେ ଯେ, ତୁମେ ଏହି ଅଠାଇଶତମ ଦ୍ୱାପରରେ ମାଛର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ଶୁଭ ଶତ୍ୟବତୀ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଅଦ୍ରିକା ଏକ ଅପ୍ସରା ଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମଙ୍କର ଶାପରେ ମାଛ ରୂପ ନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଇ ପୁନଃ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରୁ ତୁମେ ରାଜାଙ୍କ ଶୁକ୍ରରୁ ଜନ୍ମ ନେଲ; ଏହିପରି ହେବାରୁ, ବସୁ ତୁମକୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମୋତେ ସଂଯୋଗ ଦିଅ।” ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କରି, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦେଖନ୍ତୁ, ଏହି ପାରପାରେ ଋଷିମାନେ ଦଢ଼ିଆଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ କିପରି ଆମର ଏକତା ହେବ?” ଏପରି କହିବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ଏକ କୁହୁଡ଼ ତିଆରି କଲେ। ସେଇ କୁହୁଡ଼ ସାରା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅନ୍ଧାର କଲା। ମହାମୁନି ତିଆରି କରିଥିବା କୁହୁଡ଼ ଦେଖି, କନ୍ୟା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ, ତାପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ହେ ପାପଶୂନ୍ୟ, ତୁମ ସହ ସଂଯୋଗରେ ମୋର କନ୍ୟାତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହେବ; ଯଦି ମୋର କନ୍ୟାତ୍ୱ ଖୋଇଯିବ, ମୁଁ କିପରି ଘରକୁ ଫେରିପାରିବି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ?” “ମୁଁ ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏଠାରେ ରହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହା ଭାବି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।” ଏହିପରି କହିଥିବାକୁ, ସେଇ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନେହରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ମଧ୍ୟ ତୁମେ କନ୍ୟା ରହିପାରିବ।” “ଏବେ ଏକ ବର ବାଛ, ଯାହା ଚାହଁଅ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ; ମୋର କୃପା କେବେ ଫଳହୀନ ହୋଇନାହିଁ, ହେ ଶୁଭସ୍ମିତା।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବର ବାଛିଲେ—ଦେହରୁ ସୁଗନ୍ଧ ହେଉ। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ବର ଦେଲେ। ବର ପାଇଁ ଖୁସି ହେଇ, ନାରୀତ୍ୱର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟର ମହାମୁନି ପରାଶରଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୋଗ କଲେ। ପୃଥିବୀର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ସୁଗନ୍ଧ ଏକ ଯୋଜନା ଦୂରରୁ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଯୋଜନା ସୁଗନ୍ଧରୁ ସେ “ଯୋଜନା-ଗନ୍ଧା” ବୋଲି ଅନ୍ୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଏହିପରି ଶତ୍ୟବତୀ ଅପୂର୍ବ ବର ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପରାଶରଙ୍କ ସହ ସଂଯୋଗରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ; ଯମୁନା ଦ୍ୱୀପରେ ପରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେଇ ପୁତ୍ର ମାଆଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ତପସ୍ୟାକୁ ମନ ଦେଲେ; ସେ କହିଲେ, “ମୋତେ ଯେତେବେଳେ ଆହ୍ୱାନ କରିବ, ମୁଁ ଯେକୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହେବି।” ଏହିପରି ଭାବରେ, ଦ୍ୱାପାୟନ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ପରାଶରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ହେଲେ; ଦ୍ୱୀପରେ ରଖାଯାଇଥିବାରୁ ସେ “ଦ୍ୱାପାୟନ” ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ହୋଇ, ଯୁଗ ଅନୁଯାୟୀ ଧର୍ମ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ମାନବମାନେଙ୍କ ଆୟୁ ଓ ଶକ୍ତି ଓ ଯୁଗର ଅବସ୍ଥା ଭାବି। ବ୍ରହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ, ସେ ବେଦକୁ ବିଭାଜିତ କଲେ; ଏହିକାରଣରୁ ସେ “ବ୍ୟାସ” ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ବେଦ ମହାଭାରତକୁ ସୁମନ୍ତୁ, ଜୈମିନି, ପୈଳ, ଏବଂ ନିଜ ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେଲେ।