ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଓ ମହାପୁରୁଷ ବସୁରଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା। ସେ ଦାନଶୀଳ ଓ ଉତ୍ତମ ରାଜର୍ଷି ଥିଲେ। ରାଜା ବସୁରଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସେନାପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଗଲା, ଯିଏ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ। ସେ ରାଜା ଏକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗିରିକା। ଏହିପରି ଭାବରେ ଗିରିକା ବସୁରଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଗିରିକା ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଅନୁକୂଳ ସମୟ ଆସିଲା, ସେ ଏହି କଥା ବସୁରଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ଏକ ଦିନ ଗିରିକା ନିଜ ଶରୀରକୁ ପବିତ୍ର କରି ସ୍ନାନ କଲେ ଓ ଗର୍ଭଧାରଣକୁ ତୟାରି ହେଲେ। ସେଦିନ ତାଙ୍କର ପିତାମାନେ ବସୁରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପଶୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଯାଅ।" ରାଜା ବସୁର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପୂର୍ବଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରି, ଗିରିକାକୁ ଘରେ ରଖି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଚଲିଗଲେ। ସେ ଅନନ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟମୟୀ ଗିରିକାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆସ୍କା ନେଇ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲା ଅଶୋକ, ଚମ୍ପକ, ଆମ୍ବ, ଅତିମୁକ୍ତ, ପୁନ୍ନାଗ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ବକୁଳ ଓ ଦିବ୍ୟ ପାଟଳ ଗଛ; ଏହା ସହିତ କଥଳ, ନଡ଼ିଆ, ଚନ୍ଦନ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଅନେକ ମହାନ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ବୃକ୍ଷ ମଧୁର ଫଳରେ ଭରିଥିଲେ। ଏହି ମଧୁର ବନ ରତ୍ନାକର ଚୈତ୍ରରଥ ଉଦ୍ୟାନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; କୋଇଲିର ଡାକ ଓ ମଦୋନ୍ମତ ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନ ରେ ଏହି ବନ ରମ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ବସୁର ଏତେ ଭାବାବେଗରେ ଭରିଗଲେ, ଯେ ସେ ଗିରିକାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଏକାକି ଅନ୍ଧାଧୁନିଆ ଭାବେ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ। ସେ ଏକ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଡାଲି ଦେଖିଲେ, ଯାହା ତରୁଣ ପତ୍ର ଓ ଅଶୋକ ଗୁଛରେ ଲୁଚିଥିଲା। ସେ ଏହି ଛାୟା ତଳେ ବସି, ଫୁଲ ଓ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଉପଭୋଗ କଲେ। ପବନ ଚଳିଥିଲା, ତାହାରେ ସେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଗିରିକା ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କର ମନରେ କାମାଗ୍ନି ଜାଗିଉଠିଲା, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ବୀର୍ୟ ଅସ୍ଥାନରେ ପ୍ରସ୍ରବିତ ହେଲା। ଏହି ବୀର୍ୟ ଝରିବା ସହିତ, ରାଜା ଏକ ପତ୍ରରେ ଧରି କହିଲେ, "ମୋର ବୀର୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହେଉ।" ତାଙ୍କର ମୁଦ୍ରିକା ଦ୍ୱାରା ସେ ଶୁଭ୍ର ବୀର୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ଲାଲ ଅଶୋକ ଓ ତରୁଣ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଗଠିଲେ। "ଏହି ବୀର୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ନ ହେଉ, ଗିରିକାଙ୍କ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟ ଫଳହୀନ ନ ହେଉ," ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରି, ରାଜା ପୁନିପୁନି ବିଚାର କଲେ, ଏବଂ ବୁଝିଲେ ଏହି ବୀର୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କର ଅନୁକୂଳ ସମୟ ଦେଖି, ରାଜା ଏହି ବୀର୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସଂରକ୍ଷଣ କଲେ। ଧର୍ମ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି, ଏକ ଶିଖି (ଚିଲି) ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ କହିଲେ, "ମୋ ପ୍ରିୟା ପାଇଁ, ମୃଦୁ ହୃଦୟ ଶିଖି, ଏହି ବୀର୍ୟ ମୋ ଘରକୁ ନେଇଯା।" ଶିଖି ଏହାକୁ ନେଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିଗଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଶିଖି ଏହି ଶିଖିକୁ ଦେଖିଲା ଓ ମାଂସ ଭାବି ତାହାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଦୁଇ ଶିଖି ଆକାଶରେ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ଠୁଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସମୟରେ ବୀର୍ୟ ଖସି ଯାମୁନା ନଦୀରେ ପଡ଼ିଗଲା। ସେଠାରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରା ଅଦ୍ରିକା, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶାପ ପାଇଥିଲେ, ମାଛର ଆକାର ଧାରଣ କରି ଯମୁନା ଜଳରେ ଚଳିଥିଲେ। ଶିଖିଙ୍କ ତଳୁ ଖସି ପଡ଼ିଥିବା ବୀର୍ୟକୁ ମାଛ ରୂପୀ ଅଦ୍ରିକା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗିଳିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ ମାଛ ରୂପୀ ଅଦ୍ରିକା ଏହି ବୀର୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ମାଛ ଧରିବା ମାଛିଆ ଏହି ମାଛକୁ ଧରିଲେ। ଦଶମ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ମାଛର ଉଦରରୁ ଏକ ପୁରୁଷ ଓ ଏକ ନାରୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମାଛିଆମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଖବର ଦେଲେ, "ହେ ରାଜା, ଏହି ମାଛର ଶରୀରରୁ ଦୁଇଟି ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।" ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରୁ ରାଜା ଉପରିଚର ବସୁ ପୁରୁଷ ଶିଶୁକୁ ନେଇଲେ। ସେ ରାଜା "ମତ୍ସ୍ୟ" ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବାନ ଥିଲେ। ଏହି ଅପ୍ସରା ଅଦ୍ରିକା, ଶାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରୂପ ପୁନଃ ପାଇଲେ; ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଶୁ ଜନ୍ମର ଶାପ ପାଇଥିଲେ। "ତୁମେ ଦୁଇଟି ମାନବ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେବା ପରେ ଶାପ ମୁକ୍ତ ହେବ," ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ମାଛିଆମାନେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ମାଛ ରୂପକୁ ଛାଡ଼ି ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ ସିଦ୍ଧ, ଋଷି ଓ ଚାରଣମାନଙ୍କ ମାର୍ଗରେ ଯାଇଲେ। ମାଛର ଜନ୍ମ ହେତୁ ମାଛ ଗନ୍ଧ ଥିବା ଏହି କନ୍ୟାକୁ ରାଜା ଦାସାକୁ ଦେଇ କହିଲେ, "ଏହି କନ୍ୟା ତୁମରୁ ହେଉ।" ଏହି କନ୍ୟା ରୂପ, ଚରିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ମାଛିଆମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଥିବାରୁ "ସତ୍ୟବତୀ" ବୋଲି ଡାକାଯାଉଥିଲା। କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ସତ୍ୟବତୀ ମାଛ ଗନ୍ଧ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସେ ସେବା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନୌକା ଚଲାଇ ଜଳରେ ଯାଉଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ପରିବ୍ରାଜନ କରିବା ସମୟରେ, ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ପରାଶର ତାଙ୍କୁ ଜଳରେ ଦେଖିଲେ। ସତ୍ୟବତୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବଗଣ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ପରାଶର ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏହି ଦିବ୍ୟ ମହିଳା ଉପରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବୁଝି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ନୌକା କିଏ ଚଲାଉଛି? ମୋତେ କୁହ।" ସତ୍ୟବତୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହି ନୌକା, ଯାହାରେ ହଜାର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି, ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଚଲାଉଛି, କାରଣ ସେଠାରେ ପୁଅ ନାହିଁ।" ପରାଶର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ସୁନ୍ଦରୀ ସତ୍ୟବତୀ, ଦେଖ ଦେଖ ଦେଖ, ଏହି ନୌକା କାହିଁକି ଦେରୀ କରୁଛ? ଏହା ଚଲାଅ। ଭଡ଼ା ହେବ ଆଧା ଭର୍ତ୍ତି ହଜାର ମୁଦ୍ରା।" ସତ୍ୟବତୀ, ମାଛ ଗନ୍ଧା, "ଠିକ ଅଛି" ବୋଲି ନୌକା ଚଲାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଋଷି ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିବା ଦେଖି, ସେ କହିଲେ, "ମୋତେ ଲୋକେ ମାଛ ଗନ୍ଧା, ମାଛିଆର ଝିଅ ବୋଲି ଡାକେ।