ଭୀଷ୍ମ, ତାଙ୍କ ପିତା ଶାନ୍ତନୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଲେ, ଯାହାକୁ ଲୋକ କାଳି ଭାବେ ପରିଚୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସତ୍ୟବତୀ ତାଙ୍କର ମାତୃ ହେଲେ। ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ପରାଶର ଋଷିଙ୍କଠାରୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କଠାରୁ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ଓ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କରିବା ପରେ ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହେଲେ; ତାପରେ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ରାଜା ହେଲେ। ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ଯା ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଳିକାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ହୋଇନାହିଁ। ଏହାପରେ ସତ୍ୟବତୀ ଚିନ୍ତା କରିବା ଲାଗିଲେ—'ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ଉତ୍ତରପିଡ଼ି ଭଙ୍ଗ ହେବ କି?' ସେ ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କୁ ମନେ କଲେ; ଦ୍ୱୈପାୟନ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ମୁଁ କଣ କରିବି?' ସତ୍ୟବତୀ କହିଲେ—'ତୁମର ଭାଇ ସନ୍ତାନ ଛାଡି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କର।' ଦ୍ୱୈପାୟନ ଏହାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି 'ଏହିପରି ହେଉ' କହିଲେ ଏବଂ ତିନି ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ—ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ପାଣ୍ଡୁ ଓ ବିଦୁର। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ଏକଶ ଜଣ ପୁତ୍ର ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରି ଜଣ ପ୍ରମୁଖ—ଦୁର୍ଯୋଧନ, ଦୁଶ୍ୟାସନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଚିତ୍ରସେନ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଦୁଇ ଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଜଣା ହେଲେ—କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ। ଏକ ଦିନ ଶିକାର କରିବାବେଳେ, ପାଣ୍ଡୁ ଏକ ମୁଣ୍ଡା ରୂପରେ ଯୁଗଳ ରହିଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ। ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ ହେଇ, ଋଷି ପାଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—'ମୁଁ ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିନଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ମୋତେ ମୁଣ୍ଡା ରୂପରେ ମାରିଦେଲା; ଏହିପରି ଦୁଃଖଦ ଭାଗ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ପାଇବ।' ଏହି ଶାପରୁ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ପାଣ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସିବାରୁ ବିରତ ହେଲେ, ଶାପ ଟାଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ଏକ ଦିନ ପାଣ୍ଡୁ କହିଲେ—'ମୋ ଅସାବଧାନତାରୁ ଏହି ଦୁଃଖ ଆସିଛି। ପୁରାତନ କଥାରେ ଶୁଣିଛି, ସନ୍ତାନ ନଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ କୌଣସି ଲୋକ ନାହିଁ।' ତେଣୁ, 'ମୋ ପାଇଁ, ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କର,' କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ। ତାପରେ କୁନ୍ତୀ ଧର୍ମରାଜରୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ବାୟୁରୁ ଭୀମସେନ, ଇନ୍ଦ୍ରରୁ ଅର୍ଜୁନ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ପାଣ୍ଡୁ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ—'ମାଦ୍ରୀ, ତୁମର ସହପତ୍ନୀ, ସନ୍ତାନ ନାହିଁ ଓ ଶାଳୀନ; ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ଦିଅ।' କୁନ୍ତୀ ଏହିପରି ମାଦ୍ରୀ ପାଇଁ ସ୍ୱୀକାର କରି, ତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ; ତାପରେ ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାରମାନଙ୍କଠାରୁ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ପୁତ୍ର ହେଲେ। କିନ୍ତୁ ଏକ ଦିନ ପାଣ୍ଡୁ ମାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ସଜିତ ଦେଖି, ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ କଲେ; ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା। ମାଦ୍ରୀ ତାଙ୍କ ସହ ଚିତାରେ ବସିଗଲେ; ସେ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମେ ଏକ ସତ୍ତ୍ୱବାନ ନାରୀ ଭାବରେ, ଯମପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତର୍କ ରହିବା ଉଚିତ।' ଏହାପରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ନେଇଗଲେ। ସେଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣର ବାର୍ତ୍ତା ଭୀଷ୍ମ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ବିଦୁରଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହିଲେ। ତାପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷାଗୃହରେ ପୋଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କିନ୍ତୁ ବିଦୁର ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ; ତାପରେ ଭୀମ ହିଡିମ୍ବାକୁ ହତ୍ୟା କଲେ ଓ ହିଡିମ୍ବାରୁ ଘଟୋତ୍କଚ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ଏହାପରେ ସେମାନେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଏକଚକ୍ରାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳଦେଶକୁ ଯାଇ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରେ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଜିତିଲେ, ଅର୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ କଲେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବରେ ନେଇ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପୁତ୍ର ନାମ ହେଲା—ଶ୍ରୁତସେନ ଓ ସହଦେବ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦେବକୀ, ଶୈବ୍ୟର କନ୍ଯା, ସହିତ ବିବାହ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଯୌଢେୟ। ଭୀମସେନ କାଶୀର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ଯା ଜଳନ୍ଧରାଙ୍କୁ ବାରାଣସୀର ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଶର୍ବତ୍ରାତ। ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଇ, ଶ୍ରୀବାସୁଦେବଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଅଭିମନ୍ୟୁ। ନକୁଳ ଚେଦିର ରେଣୁମତୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ନିରାମିତ୍ର। ସହଦେବ ନିଜ ସ୍ୱୟଂବରରେ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଜଣେ କନ୍ଯା ବିଜୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ସୁହୋତ୍ର। ଭୀମସେନ ହିଡିମ୍ବା ରାକ୍ଷସୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ପୁତ୍ର ଘଟୋତ୍କଚ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ଉଲୂପୀ ନାଗକନ୍ଯାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଇରାବତ ଦେଲେ। ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ ମଣଲୂର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ଯା ଚିତ୍ରାଙ୍ଗଦାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ବଭ୍ରୁବାହନ ଦେଲେ; ଏହିପରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦିଗରେ ତେରଟି ପୁତ୍ର ହେଲେ। ଅଭିମନ୍ୟୁ ଭିରାଟଙ୍କ କନ୍ଯା ଉତ୍ତରାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ, ଯେଉଁ ଅଭିମନ୍ୟୁର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୃଥା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଏହି ପୁତ୍ରକୁ କୋଲେ ନେଲେ; ଶ୍ରୀବାସୁଦେବ କହିଲେ—'ମୁଁ ଏହି ଛଅ ମାସର ଗର୍ଭକୁ ମୋ ପାଦସ୍ପର୍ଶରେ ପାଳନ କରିବି।' ବାସୁଦେବ କହିଲେ—'ମୁଁ ଏହି ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରକୁ ଜୀବନ ଦେବି; ସେ ଏବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।' ଅଭିମନ୍ୟୁର ପ୍ରମାଣରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଧରିରହୁ। ବାସୁଦେବଙ୍କ ପାଦସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ପୁତ୍ର ଜୀବନ ଦେଉଛି; ସୁଭଦ୍ରା ତାଙ୍କୁ ନାମ ଦେଲେ। ପାଣ୍ଡବବଂଶ ଅଳ୍ପ ହୋଇଯିବାବେଳେ, ଉତ୍ତରା ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁତ୍ର ପରିକ୍ଷିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପରିକ୍ଷିତ ଭଦ୍ରାବତୀ ନାମକ ନାରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ତୁମେ, ଜନମେଜୟ, ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତୁମଠାରୁ, ଜନମେଜୟ, ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଶତାନିକ ଓ ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ। ଶତାନିକ ଭିଦେହର ଏକ କନ୍ଯାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଅଶ୍ୱମେଧଦତ୍ତ। ଏଭଳି ପୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବବଂଶର କଥା ଉପକ୍ରମ ହେଲା; ଯେଉଁଠି ଏହି ପୁରୁବଂଶର କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।