ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏକ ଅତି କ୍ଷୀଣ ଓ ହ୍ରାସପ୍ରାପ୍ତ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ବାସ୍ତବିତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧାଦି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ବିଦୁର ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସେହି ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ଉଚିତ କ୍ରିୟା କରି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରେଷିତ ହେଲେ। ବାର୍ଷ୍ଣେୟ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ନିଜ ଧାମକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରାନୀମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ମହାପ୍ରସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ପରମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ପୁରାତନ କାଳରେ ଏହି ନିର୍ମଳ କର୍ମମାନେ ଯେଉଁମାନେ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ବିଭାଜନ, ରାଜ୍ୟଧ୍ୱଂସ ଏବଂ ବିଜୟ ଘଟିଥିଲା। ଏଭଳି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଘଟଣାବଳୀ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ କୁରୁମାନେଙ୍କ ମହା କାର୍ଯ୍ୟର ଏହି ମହାଭାରତ କଥା ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛ। ହେ ପାପହୀନ, ମୋର ଜିଜ୍ଞାସା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଏହି କଥା ସହିତ ତାହାର ଅର୍ଥ ଓ ଭାବକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହ। ମୁଁ ପୁରାତନ ମହାପୁରୁଷମାନେଙ୍କ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣି ଆପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନି। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିଲେ, ତଥାପି ସେମାନେ ଏତେ କଷ୍ଟ କିପରି ସହିଲେ ଏବଂ ବିଜୟ ପାଇଲେ? ସେମାନେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦୁଃଖ କିପରି ସହିଲେ? ବଳରେ ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ସମାନ ଭୀମ ଦୁଃଖିତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ କିପରି ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ? ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଧର୍ମମୟୀ ଦ୍ରୌପଦୀ କିପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧ ରଖିଲେନି? ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବିଗ୍ନ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଳିକା ଖେଳୁଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କିପରି ଅନୁସରଣ କଲେ? ଧର୍ମର ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଅନୁସରଣକାରୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କିପରି ଅନ୍ୟାୟ ଦୁଃଖ ସହିଲେ? ଧନଞ୍ଜୟ ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ରଥୀ ଭାବେ ପାଇ, କିପରି ଏକାଏକି ଅନେକ ସେନାକୁ ଜୟ କଲେ ଏବଂ ପିତୃଲୋକକୁ ପଠାଇଲେ? ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହାରଥୀମାନେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ କୁହ। ଏହା ଏକ ବିଶାଳ ଗାଥା, ଏହି ପବିତ୍ର କଥା କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ରଚିଥିଲେ। ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାସ ଶିକ୍ଷାକୁ ଘୋଷଣା କରିବି, ଯେଉଁଥିରେ ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସ ଅସୀମ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଶତ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମହାଭାରତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଏବଂ ଉପଖ୍ୟାନମାନେ ସହିତ ଜାଣିବା ଓ ଶୁଣିବା ଉଚିତ; ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଏହାକୁ କହିବି। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଦୁଇ ହଜାର ଅଧ୍ୟାୟ, ଏକ ଶତ ଅନୁଶାସନ, ଏବଂ ନବ୍ବେ ହଜାର ଦଶ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି; ବ୍ୟାସଦେବ ଏହାକୁ ଅଠାରଟି ପର୍ବରେ ରଚିଥିଲେ। ଯିଏ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ ଏହାକୁ ପାଠ କରେ, କିମ୍ବା ଯିଏ ଏହି କଥା ଶୁଣେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଦେବତାସମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ବେଦସମାନ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଶ୍ରବଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ମହାକାବ୍ୟରେ ଅର୍ଥ, କାମ ଏବଂ ନିଶ୍ଚଳ ଜ୍ଞାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଯିଏ ଏହି କୃଷ୍ଣ ବେଦକୁ ଶୁଣେଇବାକୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାନ, ଦାନଶୀଳ ଏବଂ ନାସ୍ତିକ ନୁହେଁ, ସେ ଏହାର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଗର୍ଭହତ୍ୟା ପରି ଭୟଙ୍କର ପାପ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହା ଶୁଣିଲେ ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଚନ୍ଦ୍ରମା ଯେପରି ରାହୁ ରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଏଭଳି ଏହି ଇତିହାସ 'ଜୟ' ଶୁଣିଲେ ସବୁ ପାପ ଛାଡ଼ି ଯାଏ। ଏହା ଏକ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଭୂମି ବିଜୟ ଓ ସତ୍ରୁ ଦଳନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ; ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଓ ଶୁଭ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ମହତ୍ ଉପଚାର। ରାଜପତ୍ନୀ ଏବଂ ରାଜପୁତ୍ର ଏହାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ଶୁଣିବା ଉଚିତ; ଏହା ଶୂର ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ କନ୍ୟା ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଧର୍ମର ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର, ଅର୍ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ମୋକ୍ଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଯାହା ଏଠାରେ ଅଛି, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟଠାରେ ମିଳେ; ଯାହା ଏଠାରେ ନାହିଁ, ସେଠାରେ କେଉଁଠି ମିଳେନି। ଏହି କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଜଗତରେ ଏବଂ ଏଠାରେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମହାଭାରତକୁ ଅନ୍ୟମାନେ ପଢ଼ିବେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବେ; କିଛି ପୁତ୍ରମାନେ ସେବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଅନୁଚରମାନେ ସ୍ନେହରେ କାମ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଇର୍ଷ୍ୟା ବିନା ଭାରତମାନେଙ୍କ ମହାଜନ୍ମ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ରୋଗର ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ; ତେବେ ପରଲୋକର ଭୟ କିପରି ହେବ? ଶରୀର, ବାଣୀ କିମ୍ବା ମନରେ ଯେଉଁ ପାପ କରାଯାଇଛି, ଏହି ଗାଥା ଶୁଣିଲେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ଛାଡ଼ି ଯାଏ। କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ପୁଣ୍ୟ ଅଭିଲାଷାରେ ରଚନା କରିଛନ୍ତି; ଏହା ଧନ, କୀର୍ତ୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କ ଧନ ଓ ଶକ୍ତିର କୀର୍ତ୍ତି ଘୋଷଣା କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନରେ ପବିତ୍ର, କର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଏହି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣାନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମକୁ ପବିତ୍ରତାରେ ପଠିବା ଓ କୁରୁବଂଶର ମହିମା ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ନିୟମିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁଠି ଏହି ପବିତ୍ର ଭାରତ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଶାଳ ବଂଶ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଜଗତରେ ସର୍ବାଧିକ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭାରତ ପାଠ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଚାରି ମାସ ପରେ ପରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ବେଦ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠି ଦେବତା, ରାଜର୍ଷି ଏବଂ ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏବଂ କେଶବ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ପାଇଛନ୍ତି।