ମୁଁ ଏହିଁଠାରେ ତୁମକୁ ଏହି ମହାନ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗାଥା—ମହାଭାରତ କଥା—ଅନୁକ୍ରମରେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ କହିବି। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ତୁମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଣ; ଏହି କଥା କହିବାରେ ମୋର ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି। ଯେତେବେଳେ ଜନମେଜୟଙ୍କ ସର୍ପସତ୍ର ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିଲା, ସେ ସମୟରେ ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ସେହି ବ୍ୟାସ, ଯିଏ ପରାଶର ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, କାଳୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଯମୁନା ଦ୍ୱୀପରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପିତାମହ। ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା ସହିତ, ବ୍ୟାସ ତ୍ୟାଗ ଓ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଦେହକୁ ବିକଶିତ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସହିତ ଇତିହାସ ଶିଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ। କେହି ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ, ବେଦାଧ୍ୟୟନ, ନିୟମ, ଉପବାସ, ଜନ୍ମ କିମ୍ବା କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେହି ବେଦବିଦ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟାସ, ଏକ ବେଦକୁ ଚାରିଟି ଭାଗରେ ବିଭାଜନ କଲେ। ସେ ଉତ୍ତମ ଓ ଅଧମ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, କବି, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପବିତ୍ର। ସେ ଶାନ୍ତନୁ ବଂଶକୁ ବିସ୍ତାର କରି, ପାଣ୍ଡୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଵିଦୁରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମଶୀଳ ଓ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେହି ମହାନ ଋଷି ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ—ସହିତ ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ୟାସ ଦେଖିଲେ, ଜନମେଜୟ ସଭାରେ ବସିଛନ୍ତି, ଅନେକ ସଭ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର। ଅନ୍ୟ ଦିଗର ଅନେକ ରାଜା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୋହିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ବ୍ୟାସଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ରାଜା ଜନମେଜୟ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ତୁରନ୍ତ ଉଠି ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ସଭାର ସମ୍ମତିରେ, ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନ ବ୍ୟାସଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଗଲା, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ କରନ୍ତି। ବ୍ୟାସ ଏଠାରେ ବସି, ଦେବରୁଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ରାଜା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ଉପଚାର କଲେ। ପାଦ୍ୟ, ଆଚମନୀୟ ଜଳ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଏକ ଗାଈ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା, ଯେଉଁଠି ସେ ଏହା ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଖୁସି ହେଲେ। ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଆଦର ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସମ୍ମାନ କରି, ରାଜା ତାଙ୍କ ପାଖରେ ବସି, ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିବରଣୀ ଦେଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ, ବ୍ୟାସ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ତାପରେ ଜନମେଜୟ, ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ଯୋଡି ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ। ମୁଁ ଚାହେଁ ଆପଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଶୃଙ୍ଖଳା ଶୁଣିବାକୁ। ତେବେ, ଏମିତି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ କିପରି ହେଲା? ସେହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କେମିତି ଆସିଲା? ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁଠି ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ମନ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲା, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ମୁଁ ତଥ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ଆପଣ ଏହି କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ।” ଏହିପରେ ବ୍ୟାସ, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ନିକଟରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ: “ତୁମେ ଯେପରି ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣିଛ, ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ କିପରି ହେଲା, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ କୁହ।” ଗୁରୁଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ବୈଶମ୍ପାୟନ, ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରାତନ ଇତିହାସ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ସେ ରାଜା, ସଭ୍ୟମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଭାଜନ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶର କଥା କହିଲେ। “ହେ ରାଜା, ଏବେ ଶୁଣ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପଞ୍ଚ ବୀରପୁତ୍ର କିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବିରୋଧରେ ପଡ଼ିଲେ। ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟାସଙ୍କ ମତ ପ୍ରକାଶ କରିବି, ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଅପାର। ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଏହି ଭାରତ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖ ଚଳନ ମୋ ମନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସାହିତ କରେ। ଏବେ ଶୁଣ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ କିପରି ହେଲା, ରାଜ୍ୟପାଇଁ ଦ୍ୟୂତକ୍ରୀଡ଼ା ଓ ବନବାସ କିପରି ହେଲା। ଏବଂ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ହେଲା, ଯାହା ଭୂମିକୁ ବିନାଶ କଲା—ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି। ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେମାନେ ବନରୁ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ହିଁ ବେଦ ଓ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସାହସ, ବଳ, ଶକ୍ତି, ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସା, ଶ୍ରୀ ଓ କୀର୍ତି ଦେଖି, କୁରୁମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, କଠୋର ସ୍ୱଭାବର, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶକୁନିଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ଦୁଷ୍ଟ ଚଳକଳାପ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରି ବନେ ପ୍ରେରଣ କରିବାକୁ। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଶକୁନିଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଲେ। ତାପରେ ଦୁଷ୍ଟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର, ଭୀମକୁ ବିଷ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ଵୃକୋଦର ଭୀମ, ତାହାକୁ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ପଚାଇଦେଲେ। ଭୀମ ନଦୀତଟରେ ଶୁଅଁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପେଳିଦେଲେ, ଏବଂ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଭୀମ ଜାଗି, ତାଙ୍କ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗିଲେ; ସେ ମହାବଳୀ ଭୀମ, କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ନ ହୋଇ, ଉଠି ଆସିଲେ। ସେ ଶୁଅଁଥିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ କଳା ସର୍ପ ଓ ବିଷାକ୍ତ ସାପ ଦ୍ୱାରା ସରିରର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ କଟାଇଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଭୀମ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ ଓ ବିନାଶର ଦୁଃଖମୟ ଗାଥା।