ଏହି ମହାଭାରତର ଆସ୍ତୀକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଗଳ୍ପ କହିବି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ପିତୃପୁରୁଷ ପ୍ରମତି ତାଙ୍କ ପୁଅ ରୁରୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଗଳ୍ପ ଶୁଣିବାରେ ସର୍ପଙ୍କ ଭୟ କେବେ ମଧ୍ୟ ନଥାଏ। ଏହି ଗଳ୍ପରେ, ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସର୍ପମାନେ ଥିଲେ—ଅଷ୍ଟାବକ୍ର, କୋମଳକ, ଶ୍ୱାସନ, ମୌନବେପଗ, ଭୈରବ, ମୁଣ୍ଡବେଦଙ୍ଗ, ପିଶଙ୍ଗ, ଉଦପାରକ, ଋଷଭ, ବେଗବାନ, ପିଣ୍ଡରକ ଓ ମହାହନୁ; ଏହା ସହିତ ରକ୍ତାଙ୍ଗ, ସର୍ବସାରଙ୍ଗ, ସମୃଦ୍ଧପଟବାସ, ବରାହକ, ବୀରଣକ, ସୁଚିତ୍ର ଓ ଚିତ୍ରବେଗିକା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ପରାଶର, ତରୁଣକ, ମଣି, ସ୍କନ୍ଧ ଓ ଆରୁଣି ମଧ୍ୟ ଏହି ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଂଖ୍ୟାରେ ଥିଲେ—କିଛି ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ, କିଛି ପାଞ୍ଚ, କିଛି ସାତ, ଦଶ, ଶତ ଓ କିଛି ଅସଂଖ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଥିଲା। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ, ବିନାଶର ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷର ନିମିତ୍ତରେ ଶତ-ଶତ ହଜାରେ ଯଜ୍ଞ କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲେ—ବିଶାଳ ଦେହ, ତୀବ୍ର ଗତି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ। ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଏକ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା ଓ ଦୁଇ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା; ଇଚ୍ଛାମୂଳକ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଶକ୍ତି ଥିଲା, ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ମହାୟଜ୍ଞରେ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଇଥିଲେ। ଏହିଠାରେ ଆଉ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା: ଯେତେବେଳେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦାନ ଦେଉଥିଲେ, ତାକ୍ଷକ ସର୍ପ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ଖସି ଆକାଶରେ ଝୁଲି ରହିଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାଜା ଜନମେଜୟ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସାହ ଓ ବିଧି ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥିଲା ମଧ୍ୟ, ତାକ୍ଷକ ଭୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେଠାରେ ଥିବା ଅନେକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଥିଲା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ତାକ୍ଷକ କିଏଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଗଲେ ନାହିଁ—ଏହାର କାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା। ସେଇ ସମୟରେ, ଆସ୍ତୀକ ତିନିଥର ଡାକିଲେ: 'ଥମ୍ବ! ଥମ୍ବ! ଥମ୍ବ!'—ତାକ୍ଷକ, ଭୟରେ ଅଚେତନ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ଝୁଲି ଥିବା ସର୍ପଟିକୁ। ସେ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଅଟକି ରହିଲେ, ଯେପରିକି ଏକ ମଣିଷ ଦୁଇ ଜଗତ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ। ଏହାପରେ, ସଭାର ଅନୁରୋଧରେ ରାଜା କହିଲେ, 'ଯେପରି ଆସ୍ତୀକ କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ହେଉ।' ତାଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ସର୍ପମାନେ ଶାନ୍ତି ପାଇଲେ, ଆସ୍ତୀକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଓ ସୂତଙ୍କ ଉପଦେଶ ପୂରଣ ହେଲା। ଏହାପରେ ନିଜେ ଏକ ଉଲ୍ଲାସର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ଯେତେବେଳେ ଆସ୍ତୀକଙ୍କ ଅଭିଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧ ହେଲା ଓ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା ଓ ଭାରତବଂଶୀ ଜନମେଜୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଭ୍ୟ ଓ ଅତିଥିମାନେ ମାନେଁ ଶତ-ଶତ, ହଜାର-ହଜାର ଧନ ଦାନ କଲେ। ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସୂତ ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉପହାର ଦେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେବା ବିଷୟରେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ। ଯିଏ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗର କାରଣ ଥିଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଦାନ ଦେଲେ; ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ। ଏଭଳି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅନ୍ତିମ ସ୍ନାନ କଲେ। ପରେ ରାଜା ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ନିଜ ଘରକୁ ପଠାଇଦେଲେ ଓ କହିଲେ, 'ତୁମେ ପୁନି ଆସିବା—ମୋ ମହାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶୀ ହେବା।' ତେବେ ଆସ୍ତୀକ ଆନନ୍ଦରେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ନିଜ ମାମା ଓ ମାଆଁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ସକଳ ଘଟଣା କହି, ଗଭୀର ସନ୍ତୋଷ ଦେଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି ସମସ୍ତ ସର୍ପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କର, ଯେକୌଣସି ଵର ମାଗ।' ସମସ୍ତ ସର୍ପ ପୁନିପୁନି କହିଲେ, 'ବିଦ୍ୱାନ, ଆଜି ତୁମ ପାଇଁ ଆମେ କଣ କରିବା, କହ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତ ହେଲୁ, ତୁମେ କି ଚାହଁ, ପ୍ରିୟ ପୁଅ?' ତେବେ ଆସ୍ତୀକ କହିଲେ, 'ଯିଏ ଏହି ଧର୍ମଗଥା ସକାଳ ସଂଧ୍ୟା ପଠିବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଦ୍ଧମନାବ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକ—ତାଙ୍କୁ ତୁମେ କେବେ ଭୟ ଦେଉନାହାଁ।' ସର୍ପମାନେ ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ବର ତୁମ ପାଇଁ ଦିଆଯାଉଛି, ଆମେ ଏବେ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କିଛି କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।' ଯିଏ ଅସିତ, ଆର୍ତିମାନ୍ତ, ସୁନୀଥଙ୍କୁ ଦିନ ବା ରାତି ସ୍ମରଣ କରିବେ, ସେମାନେ ସର୍ପ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବେ। ଏବଂ ଯିଏ ଜରତ୍କାରୁ ଓ ମହାବଳୀ ଜରତ୍କାରୁ ଜନିତ ଆସ୍ତୀକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବେ, ସେମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସର୍ପଦଂଶର ଭୟରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତିରେ ଆସ୍ତୀକଙ୍କ ଉପଦେଶ ସ୍ମରଣ କରି ସର୍ପମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଯିବେ; ଯେ ସର୍ପ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବି ଫେରିବେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଶିଂଶପା ଫଳ ପରି ଶତ ଖଣ୍ଡ ହେଇଯିବ। ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ସର୍ପ ଏହି ଉଚ୍ଚତମ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୁଣି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ ନିଜ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ। ନାଗ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ନିଜ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ଧର୍ମପରାୟଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସ୍ତୀକ ସର୍ପମାନେଁକୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସନ୍ତାନ-ପଉତିମାନେଁ ସହ ବେଳେ ସମୟରେ ନିଜ ଶେଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆସ୍ତୀକଙ୍କ ଗଳ୍ପ କହିଛି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସର୍ପ ଭୟ ନଥାଏ। ଯେପରିକି ପ୍ରମତି ତାଙ୍କ ପୁଅ ରୁରୁଙ୍କୁ ଏହି ଗଳ୍ପ କହିଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଛି, ସେଠିକି ତୁମ ପାଖରେ କହିଛି—ଏହି ମହାତ୍ମା ଆସ୍ତୀକଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ।