ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଗଥା ଆମେ ଶୁଣିଲୁ—ଯେଉଁବେଳେ ଜନମେଜୟଙ୍କ ସର୍ପସତ୍ର ଚଳିଥିଲା, ବାସୁକି ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶର ବହୁ ସର୍ପ ଦହନ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେମାନେ କ୍ରୂର ଆକୃତି ଓ ବିପୁଳ ଶକ୍ତିର ଧାରକ ଥିଲେ। ପୁନି ଟକ୍ଷକ ବଂଶର ଯେଉଁ ସର୍ପମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି: ପୁଚ୍ଛନ୍ଦକ, ମଣ୍ଡଳକ, ପିଣ୍ଡଶେକ୍ତ, ରଭେନକ; ଉଚ୍ଛିଖ, ଶରଭ, ଭଙ୍ଗ, ବିଳ୍ବତେଜ, ବିରୋହଣ, ଶିଳି, ଶାଳକର, ମୂକ, ସୁକୁମାର, ପ୍ରଭେପନ; ମୁଦ୍ଗର, ଶିଶୁରୋମା, ସୁରୋମା, ମହାହନୁ। ଏହି ସମସ୍ତେ ଟକ୍ଷକ ବଂଶର ଥିଲେ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ ଏରାବତ ବଂଶର ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି: ପରାବତ, ପରିୟାତ୍ର, ପଣ୍ଡର, ହରିଣ, କୃଶ, ବିହଙ୍ଗ, ଶରଭ, ମୋଦ, ପ୍ରମୋଦ, ସଂହତପନ। ଏବେ କୌରବ୍ୟ ବଂଶର ସର୍ପମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ, ଏହିମାନେ ହେଉଛନ୍ତି: ଏରକ, କୁଣ୍ଡଳ, ବେଣୀ, ବେଣୀସ୍କନ୍ଧ, କୁମାରକ, ବାହୁକ, ଶୃଙ୍ଗବେର, ଧୂର୍ତ୍ତକ, ପ୍ରତରତକ। ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବଂଶର ସର୍ପମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣ: ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ, ପିଥରକ, କୁଠାରମୁଖଶେଚକ, ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗଦ, ପୂର୍ଣ୍ଣମୁଖ, ପ୍ରହାସ, ଶକୁନି, ଦରି, ଅମହତ୍ଥ, କାମଠକ, ସୁଶେଣ, ମନସ, ଅବ୍ୟୟ; ଅଷ୍ଟାବକ୍ର, କୋମଳକ, ଶ୍ୱାସନ, ମୌନଭେପଗ, ଭୈରବ, ମୁଣ୍ଡବେଦଙ୍ଗ, ପିଶଙ୍ଗ, ଉଦପାରକ, ଋଷଭ, ବେଗବାନ, ପିଣ୍ଡରକ, ମହାହନୁ; ରକ୍ତାଙ୍ଗ, ସର୍ବସାରଙ୍ଗ, ସମୃଦ୍ଧପଟବାସ, ବରାହକ, ବୀରଣକ, ସୁଚିତ୍ର, ଚିତ୍ରବେଗିକ; ପରାଶର, ତରୁଣକ, ମଣି, ସ୍କନ୍ଧ, ଆରୁଣି। ଏହିମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ବିଶିଷ୍ଟ ସର୍ପ, ତେବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏଠାରେ ନାମ କରାଯାଇନାହିଁ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖମାନେ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏହି ସର୍ପମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ, କେହି ପାଞ୍ଚ, କେହି ସାତ, ଦଶ, ଶତାଧିକ ଓ ଅସଂଖ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଥିଲେ। ସେମାନେ ବିନାଶକାଳ ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ, ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ସଂଖ୍ୟାରେ, ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ସମାନ ବିଶାଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେମାନଙ୍କ ଦେହ ଏକ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଦୁଇ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା, ଇଚ୍ଛାକ୍ରମେ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲେ, ଚାହିଲେ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇପାରୁଥିଲେ, ତେଜସ୍ୱୀ ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ମହାଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରେ ପତିତ ହୋଇ ଦହିଗଲେ। ଏହିଠାରେ ଆମେ ଆଉ ଏକ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗଥା ଶୁଣିଲୁ—ଏହା ଆସ୍ତିକଙ୍କ ବିଷୟରେ। ଯେବେ ରାଜା ପରୀକ୍ଷିତ ଇଚ୍ଛାମତେ ଦାନ କରୁଥିଲେ, ଏକ ସର୍ପ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ଛିଟି ଆକାଶରେ ଝୁଳି ରହିଲା। ଏହା ଦେଖି ରାଜା ଜନମେଜୟ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସାହ ଓ ଯଥାବିଧି ଚାଲିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଟକ୍ଷକ ଭୟରେ ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ସେତେବେଳେ ସୂତପୁତ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ସମସ୍ତ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମନ୍ତ୍ରମଣ୍ଡଳ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଟକ୍ଷକ କାହିଁକି ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଲେ ନାହିଁ? ଆସ୍ତିକ ତେବେ ଭୟଭୀତ ଓ ସ୍ତବ୍ଧ ଟକ୍ଷକଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ତିନିଥର ଡାକିଲେ: “ଥାମ! ଥାମ! ଥାମ!” ଟକ୍ଷକ ଆକାଶରେ ଝୁଳି ରହିଲେ, ହୃଦୟ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ କ୍ଲିଷ୍ଟ, ମନୁଷ୍ୟ ମାନେ ଭୂମି ଓ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଅସ୍ଥିର ରହନ୍ତି, ସେପରି। ସଭାର ଅନୁରୋଧରେ ତେବେ ରାଜା କହିଲେ: “ଆସ୍ତିକ କହିଥିବା ପରି ହେଉ।” “ଏହି ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ, ସର୍ପମାନେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଉନ୍ତୁ, ଆସ୍ତିକ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ, ସୂତଙ୍କ କଥା ପୂରଣ ହେଉ।” ଏହା ପରେ ଆସ୍ତିକଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିବା ସହ ଏକ ଆନନ୍ଦ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା ଓ ଯଜ୍ଞ ତୁରନ୍୍ତ ବନ୍ଦ ହେଲା। ଏଭଳି ଭାବେ ପାଣ୍ଡବରାଜ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ସର୍ପସତ୍ର ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଓ ଭାରତବଂଶୀ ଜନମେଜୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଭ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଉପସ୍ଥିତଙ୍କୁ ଶତ ଶତ, ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଧନ ଦେଲେ। ଲାଲ ଆଖି ଥିବା ସୂତ ଓ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉପହାର ଦେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ସର୍ପସତ୍ର ଶେଷ ହେବା ବିଷୟରେ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି କାରଣ ହେଲେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଧନ ଦେଲେ, ଯଥାଯଥ ଭୋଜନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦାନ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ମାନ କଲେ। ଏହିପରି ଅପାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବିଧିଅନୁସାରେ ଅବଭୃଥ୍ ସ୍ନାନ କଲେ। ରାଜା ଆନନ୍ଦ ଓ ସନ୍ତୋଷରେ ଆସ୍ତିକଙ୍କୁ ଘରକୁ ପଠାଇଲେ। ଏବଂ କହିଲେ: “ତୁମେ ପୁନି ଆସିବ, ମୋ ମହା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବ।” “ଏହିପରି ହେଉ,” ବୋଲି ଆସ୍ତିକ ଆନନ୍ଦରେ ଯାଇଲେ, ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ମାମା ଓ ମାଆଁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେମାନେଙ୍କୁ ଅଳିଙ୍ଗନ କରି ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଖବର ଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ସର୍ପ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଆସ୍ତିକଙ୍କୁ କହିଲେ: “ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ଏକ ଵର ଚୟନ କର।” ପୁନିପୁନି ସମସ୍ତେ କହିଲେ: “ଏହି ଦିନ ଆମେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ୍? ଆମେ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛୁ; ବତା, ପ୍ରିୟ ବାଳକ, ଆଜି ଆମେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ୍?” ତେବେ ଆସ୍ତିକ କହିଲେ: “ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଏହି ଧର୍ମଗଥା ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଦ୍ଧ ମନର ମଣିଷ ଓ ଅନ୍ୟେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ କେବେ ଭୟ ଦିଅନାହଁ।” ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାଁକୁ କହିଲେ: “ଏହି ଵର ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ସ୍ୱୀକୃତ; ଆମେ ସ୍ନେହବଶତଃ ତୁମ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା, ତାହା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ହେ ଭାଣ୍ଡା!