ପୁରାଣ୍ଡର ଇନ୍ଦ୍ର, ତକ୍ଷକ ସହିତ ଜନମେଜୟଙ୍କ ନାଗ-ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ଯଜ୍ଞର ଉପସ୍ଥିତି ଦେଖି ଭୟଭୀତ ତକ୍ଷକକୁ ଛାଡି ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଚାଲିଯିବା ପରେ, ତକ୍ଷକ ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତାରେ ଆକୁଳ ହେଇ, ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଅସହାୟ ଭାବରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆକ୍ଷିପ୍ତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖି, ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ରାଜା, ତକ୍ଷକ ତୁମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଦ୍ରୁତ ଆସୁଛି, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦହାଡ଼ ଶୁଣିଯାଉଛି।” ଏହି ନାଗ ତକ୍ଷକ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ, ମନ୍ତ୍ରର ଭୟରେ ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଯାଉଛି, ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଇ, ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନିଅଉଛି। ଏହି ଯଜ୍ଞ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଚାଲିଛି, ଏବେ ରାଜା, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଏକ ଵର ଦିଅ। ରାଜା ଜନମେଜୟ, ଅସ୍ତିକାକୁ ଉପযুক্ত ଵର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ—“ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୋ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଅଛି, ଏବଂ ସମ୍ଭବ ହେଲେ, ମୁଁ ଦେଇବି।” ଏହି ସମୟରେ, ତକ୍ଷକ ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଅସ୍ତିକା ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ହୋଇ କହିଲେ—“ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଵର ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଏହି ଵର ଚାହୁଁଛି: ତୁମର ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଉ, ଆଉ କୌଣସି ନାଗ ଏଠାରେ ପଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଏହିପରି ଅସ୍ତିକାଙ୍କୁ ଶୁଣି, ପରିକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜନମେଜୟ ଅନ୍ତର୍ଯାତ୍ରାରେ ଖୁସି ନ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ କହିଲେ—“ସୁଯୋଗ, ଚାନ୍ଦି, ଗଂ, ଏବଂ ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଦେଇପାରିବି; କିନ୍ତୁ ମୋର ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଉ ନାହିଁ।” ଅସ୍ତିକା କହିଲେ—“ମୁଁ ସୁଯୋଗ, ଚାନ୍ଦି, ଗଂ ଚାହୁଁନି, ମୁଁ ଏହି ଵର ଚାହୁଁଛି—ତୁମର ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ ହେଉ, ମୋ ମାତୃବଂଶର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।” ଏପରି ଅସ୍ତିକାଙ୍କୁ ଶୁଣି, ରାଜା ପରିକ୍ଷିତ ଅସ୍ତିକାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି କହିଲେ—“ଅନ୍ୟ ଵର ଚୟନ କର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ;” କିନ୍ତୁ ଅସ୍ତିକା, ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଵର ଚାହୁନି। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୱାନ ବେଦପାଠୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକାଠି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଵର ପାଉ।” ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞରେ ପଡ଼ିଥିବା ନାଗମାନଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିବାକୁ ଅନୁରୋଧ ହେଲା। ହଜାର, ଦଶହଜାର, କୋଟି ନାଗ ଏଠାରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ତାଙ୍କ ଅତିରିକ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖି ଏହା ଗଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ। ଏବେ ମୁଁ ପ୍ରଧାନ ନାଗମାନଙ୍କ ନାମ କହିବି, ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପିତ ହେଲେ। ଵାସୁକିଙ୍କ ବଂଶର ନାଗମାନେ—କଳା, ଲାଲ, ଧଳା, ଭୟଙ୍କର, ବଡ଼ ଦେହୀ, ବିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ଏମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ମାତାମାନଙ୍କ ଶାପ ଓ ଦଣ୍ଡରେ ଅସହାୟ ହୋଇ, ଦୟନୀୟ ଭାବରେ ଶାଳ, ପାଳ, ହଳିମକ, ପିଚ୍ଛଳ, ମନସା ଓ ଅନେକ ନାଗ ଆକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ। ପିଚ୍ଛଳ, କୌନପ, ଚକ୍ର, କଳବେଗ, ପ୍ରକଳନ, ହିରଣ୍ୟବାହୁ, ଶରଣ, କକ୍ଷକ, କଳଦନ୍ତକ—ଏମାନେ ଵାସୁକିଙ୍କ ବଂଶର ନାଗ ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ; ଏହି ବଂଶର ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୟଙ୍କର ଦେହୀ ନାଗମାନେ ଏଠାରେ ଅର୍ପିତ ହେଲେ। ଏବେ ମୁଁ ତକ୍ଷକଙ୍କ ବଂଶର ନାଗମାନଙ୍କ ନାମ କହିବି—ପୁଚ୍ଛନ୍ଦକ, ମଣ୍ଡଳକ, ପିଣ୍ଡସେକ୍ତ, ରଭେନକ; ଉଚ୍ଛିଖ, ଶରଭ, ଭଙ୍ଗ, ବିଳ୍ବତେଜ, ବିରୋହଣ, ଶିଲି, ଶାଳକର, ମୁକ, ସୁକୁମାର, ପ୍ରବେପନ; ମୁଦ୍ଗର, ଶିଶୁରୋମା, ସୁରୋମା, ମହାହାନୁ—ଏମାନେ ତକ୍ଷକଙ୍କ ବଂଶର ନାଗ ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏବେ ଏଇରାବତ ବଂଶର ନାଗମାନେ—ପରାବତ, ପରିୟାତ୍ର, ପଣ୍ଡର, ହରିଣ, କୃଷ, ବିହଙ୍ଗ, ଶରଭ, ମୋଦ, ପ୍ରମୋଦ, ସଂହତପନ—ଏମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏବେ କୌରବ୍ୟ ବଂଶର ନାଗମାନେ—ଏରକ, କୁଣ୍ଡଳ, ବେଣୀ, ବେଣୀସ୍କନ୍ଧ, କୁମାରକ, ବାହୁକ, ଶୃଙ୍ଗବେର, ଧୂର୍ତ୍ତକ, ପ୍ରତରତକ—ଏମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ବଂଶର ନାଗମାନେ—ଶଂକୁକର୍ଣ, ପିଥରକ, କୁଥରମୁଖସେଚକ; ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗଦ, ପୂର୍ଣ୍ଣମୁଖ, ପ୍ରହାସ, ଶକୁନି, ଦରି, ଅମହତ୍ଥ, କାମଥକ, ସୁଶେନ, ମନସା, ଅଵ୍ୟୟ; ଅଷ୍ଟାବକ୍ର, କୋମଳକ, ଶ୍ୱାସନ, ମୌନଵେପଗ, ଭୟରବ, ମୁଣ୍ଡଵେଦଙ୍ଗ, ପିଶଂଗ, ଉଦପରକ, ଋଷଭ, ବେଗବାନ, ପିଣ୍ଡରକ, ମହାହାନୁ; ରକ୍ତାଙ୍ଗ, ସର୍ବସାରଂଗ, ସମୃଦ୍ଧପଟଵସ, ବରାହକ, ବିରାନକ, ସୁଚିତ୍ର, ଚିତ୍ରବେଗିକ; ପରାଶର, ତରୁଣକ, ମଣି, ସ୍କନ୍ଧ, ଅରୁଣି—ଏମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ନାଗମାନଙ୍କ ଅନେକ ସଂଖ୍ୟା ଦେଖି ଏଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ କହିଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ଏମାନେ ପ୍ରଧାନ ନାଗମାନେ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ଅନୁସୃତି ସହିତ। ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଥିବା ନାଗମାନେ—କେହି ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ, କେହି ପାଞ୍ଚ, କେହି ସାତ, ଦଶ, ଶତ, ଅନେକ ମୁଣ୍ଡ ଥିଲେ; ଦୟାଳୁ, ବିନାଶାଗ୍ନି ଓ ବିଷର ସମାନ, ଶତ-ଶତ ନାଗ ଅଗ୍ନିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ; ବଡ଼ ଦେହୀ, ଦ୍ରୁତ ଗତି, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଉଚ୍ଚ; ତାଙ୍କ ଦେହ ଏକ ଯୋଜନ ଲମ୍ବା, ଦୁଇ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା; ଇଚ୍ଛାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବା, ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷରେ ଜ୍ୱାଳାମୟ। ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ମହା-ଯଜ୍ଞରେ ଭସ୍ମ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡରେ ନିପାତିତ। ଏହି ଅସ୍ତିକା-କଥାର ଅନ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଛୁ: ରାଜା ପରିକ୍ଷିତ ମନମତାନୁସାରେ ଵର ଦେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରୁ ତକ୍ଷକ ଖସି ଆକାଶରେ ଲଟକି ରହିଗଲା; ତାହା ଦେଖି ରାଜା ଜନମେଜୟ ଚିନ୍ତାରେ ଆକୁଳ ହେଲେ।