ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଚାଲିଗଲେ, ତାହା ପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ରାଜାମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଠକ୍ଷକ ଚତୁର୍ୟ ଚାଳରେ ଆସିଲା। ରାଜା ନିଜ ରାଜମହଳରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଠକ୍ଷକ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ବିଷର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଦେଲା। ଏହା ପରେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ବିଜୟ ଲାଗି ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା, ଯାହା ଆମେ ଦେଖିଛୁ ଓ ଶୁଣିଛୁ, ସବୁ ତୁମକୁ ଏଠି ଏଉଁ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ କହିଦେଲୁ। ଏହି ରାଜାଙ୍କର ବିପର୍ୟୟ ଶୁଣି, ଏବେ ଉତଙ୍କ ଋଷିଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ତାହା କର। ଏହା ସମୟରେ ଦୁଷ୍ଟଦଳନୀ ଜନମେଜୟ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ। ତାପରେ ତିନି, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା—ଏହି ଗଛ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବା, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଦେଇଥିଲା—ଏହି ବିଷୟ କିଏ କହିଥିଲେ? ଠକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ଦଶାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବା ଗଛକୁ କଶ୍ୟପ ମନ୍ତ୍ରବଳରେ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଥିଲେ—କାରଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିରେ ବିଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, କଶ୍ୟପଙ୍କ ନିକଟରେ କିଛି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ହେ ରାଜା, ଦୁଷ୍ଟ ଠକ୍ଷକ ଚିନ୍ତା କରିଲା: "ଯଦି ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମୁଁ ଦଶିଛି, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବିତ କରିଦେଇଥାନ୍ତି, ତେବେ ମୋ ବିଷ ସାର୍ବଜନୀନ ହସ୍ୟର ବିଷୟ ହେବ।" ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା। "ମୁଁ କିଛି ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେବି, ଦୂରବନରେ ଠକ୍ଷକ ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ଘଟିଥିଲା, ତାହା ମୁଁ ଏଉଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" "ସେଇ ସମୟରେ କିଏ ଏହି ଦୂରବନରେ ନାଗାଧିପତି ଠକ୍ଷକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ କଶ୍ୟପଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଦେଖିଥିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଥିଲେ? ତାହା ମୋତେ କହ, ତାପରେ ସର୍ପବଂଶ ନାଶ ପାଇଁ ମୁଁ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବି।" "ଏହି ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଥିଲା, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଆମକୁ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ଏହି କଥା ଶୁଣ; କିପରି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ନାଗାଧିପତି ଠକ୍ଷକ ରାସ୍ତାରେ ମିଶିଥିଲେ।" ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଶୁଖିଲା ଡାଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଛକୁ ଜଳାଣି କାଠ ଲାଗି ଚଢ଼ିଥିଲେ। ଠକ୍ଷକ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟେ କେହି ସେଇ ଲୋକଟିଏକୁ ଦେଖିନଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଲୋକ ସହିତ ସେଇ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ରାଜନ୍, ସେଇ ଗଛ ପୁନଃଜୀବିତ ହେଲା; ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଆମକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଥିବା ଏକ ଲୋକ କହିଥିଲେ। ଠକ୍ଷକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂପୃକ୍ତ ସମସ୍ତ କଥା ଯେପରି ଦେଖାଯାଇଥିଲା ଓ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ତୁମକୁ କହିଦେଲୁ; ଏବେ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଜନମେଜୟ ଦୁଃଖରେ ବେଦନାଭିଭୂତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ ମୁଁହେଁ ଲଗାଇଲେ। ପଦ୍ମନୟନ ରାଜା ଦୀର୍ଘ ଓ ତାପସ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ ଓ ଚୁପ୍ଚାପ ଅଶୁପାତ କରିଲେ। ଏହିପରି ବିଷାଦ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭାରାତୁଳି ରାଜା ଜଳସ୍ପର୍ଶ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ବସି, କଥା କହିଲେ। କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ରାଜା କ୍ରୋଧେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୋ ପିତାଙ୍କ ଦୁଃଖଦ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଘଟଣା ତୁମେ ଯେପରି ଶୁଣାଇଲ, ଏବେ ମୋ ନିଶ୍ଚୟ ଦୃଢ଼ ହେଲା—ଶୁଣ, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି। ଠକ୍ଷକ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ଏବେ ମୋ ପ୍ରଧାନ ଲକ୍ଷ୍ୟ।" "ଯିଏ ମୋ ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେଲେ, ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗିନ କେବଳ ଉପକରଣ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଦହିଦେଲେ, ସେଠିଏ ଠକ୍ଷକ। ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟତା ଦ୍ୱାରା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦୂର କରାଗଲା; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆସିଥିଲେ ହେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ମୋ ପିତା ବଞ୍ଚିଯାନ୍ତି।" "ଯଦି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦୟା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ରାଜା ବଞ୍ଚିଯାନ୍ତି, ତେବେ ଠକ୍ଷକଙ୍କ କ'ଣ କ୍ଷତି ହେଉଥିଲା? କିନ୍ତୁ ମୌଢ୍ୟତାରେ, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦୂର କଲେ, ଯିଏ ଅଜୟ ରାଜାଙ୍କୁ ଉଠାଇବାକୁ ଆସିଥିଲେ।" "ଏହା ଠକ୍ଷକଙ୍କ ମହା ଅପରାଧ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ପୁନଃଜୀବିତ ହେବାରୁ ବଞ୍ଚିଲେ। ଉତଙ୍କଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ, ମୋ ଉପକାର ପାଇଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବି।" ଏପରି କହି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଜନମେଜୟ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସମର୍ଥନେ ସର୍ପସତ୍ର କରିବା ପ୍ରତିଞ୍ଜା ନେଲେ। ତାପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରୀକ୍ଷିତଙ୍କ ପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ରାଜପୁରୋହିତ ଓ ଯାଜ୍ଞିକ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସେ ନିପୁଣ ଭାଷଣରେ କହିଲେ: "ଯିଏ ଠକ୍ଷକ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ..." "ମୋତେ କହ, ମୁଁ କିପରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେବି? ତୁମେ ଜାଣିଛ କି, କିପରି ସେଇ ସର୍ପ ଦାୟୀ?" "ଯେପରି ମୋ ପିତା ସର୍ପବିଷର ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଇଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ଠକ୍ଷକ ଓ ତାଙ୍କର ବଂଶକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପତିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ତେବେ ଏକ ମହାଯଜ୍ଞ ଅଛି, ଦେବତାମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପୁରାଣରେ 'ସାର୍ବଭୌମ ଯଜ୍ଞ' ବୋଲି ଖ୍ୟାତ। ପୁରାତନ ପ୍ରଥାଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଯଜ୍ଞ କେବଳ ତୁମେ କରିପାରିବ; ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଅଛି। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ ଯେ ଠକ୍ଷକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ନଶ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି। ତାପରେ ରାଜା, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପାରଙ୍ଗତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ସେ ଯଜ୍ଞ କରିବି—ମୋ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ସଂଗ୍ରହ କର।" ତାପରେ, ଯାଜ୍ଞିକ ଓ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରଅନୁସାରେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ମାପିଲେ। ସମସ୍ତ ବେଦବିଦ୍ୱାନ, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଅନେକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମେତ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଅଧିକ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ, ଯାଜ୍ଞିକମାନେ ଦ୍ୱାରା ସୁସେବିତ, ନିୟମାନୁସାରେ ଚାହିଁଥିବା ଯଜ୍ଞବେଦି ତିଆରି ହେଲା। ତାପରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସର୍ପସତ୍ର ପୂରଣ ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷା ଦିଆଗଲା; ଏହିଠାରୁ ସର୍ପସତ୍ରର ପ୍ରଥମ ଘଟଣା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।