ଭୂପତି ଜନମେଜୟ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଠାରେ ଗଭୀର ଉତ୍ସୁକତାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଆମ ବଂଶରେ କେବେ ଏମିତି କୌଣସି ରାଜା ହୋଇନାହାନ୍ତି, ଯିଏ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଓ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇନାହାନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଉତ୍ତମ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ। ମୋର ପିତା, ଏମିତି ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ରର ମନୁଷ୍ୟ, କିପରି ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ଦିନ ହେଲା? ସତ୍ୟ ସହ କହ, ମୁଁ ସବୁ ତଥ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଆଗ୍ରହ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କର କଳ୍ୟାଣ ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ସଠିକ ଘଟଣାବଳୀ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ। "ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ପିତା, ମହାବୀର ଓ ଧରାର ରକ୍ଷକ, ସଦା ଶିକାରରେ ମନୋନିବେଶ କରୁଥିଲେ। ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡୁ ରଣକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ଥିଲେ, ସେପରି ଆମପରେ ସମସ୍ତ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟ ଭାରସ୍ତ କରି ଶିକାରକୁ ଯାଉଥିଲେ।" "ଏକ ଦିନ, ଅତି ଗଭୀର ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ, ତିନି ଏକ ମୃଗକୁ ପାଖରେ ଆଗୁଲି ଲଗାଇଲେ। ମୃଗ ଆହତ ହେଉଥିବାରୁ, ତାଙ୍କର ଧନୁ ଓ ତୁଣୀର ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଧାଉଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୃଗକୁ ଖୋଜିପାରିଲେ ନାହିଁ।" "ଏବେ ସେଠାରେ, ବୟସରେ ଷଷ୍ଠି ବର୍ଷ, ଦୃଢ଼ କ୍ଲାନ୍ତ, ଭୋକା ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ଏକ ଉତ୍ତମ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ରାଜା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ସେ ମୌନବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଋଷି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।" "ଏହିପରି ଭୋକ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ରାଜା ଦେଖିଲେ ଯେ ଋଷି ଶାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଅକ୍ଷଣାତ୍ କ୍ରୋଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କଲେ। ତାଙ୍କୁ ମୌନବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିବା ବିଷୟ ଜଣା ନଥିଲା। ତେଣୁ କ୍ରୋଧେ ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ।" "ଧନୁର ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୃତ ସାପ ଉଠାଇ, ସେଇ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ ଋଷିଙ୍କ କନ୍ଧରେ ରଖିଦେଲେ। ଋଷି ସେଥିରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, କି ଠିକ୍ କି ଭୁଲ୍, ତାଙ୍କର ମନ ଅକ୍ଷୁବ୍ଧ ରହିଲା। ସେ ମୃତ ସାପ କନ୍ଧରେ ଧରି ଚୁପ୍ଚାପ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।" "ଏପରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ଫେରିଯାଇଲେ। ଏହି ଋଷିଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ନାମ ଥିଲା ଶୃଙ୍ଗୀ, ଯିଏ ବିଶାଳ ତପସ୍ୟା, ଶକ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଋଷି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂଜା କରି ଶେଷେ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଶୃଙ୍ଗୀ ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣିଲେ।" "ତୁମ ସାଙ୍ଗଙ୍କ ପିତା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ପିତା ଏପରି ଅପମାନିତ ହେଇଥିଲେ, ଯେଉଁବେଳେ ସେ ଅଚଳ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଏବଂ ମୃତ ସାପ ତାଙ୍କ କନ୍ଧରେ ଥିଲା। ସେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ବୀ, ସେ ସ୍ଵଂନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ଶୁଦ୍ଧ, ଅଦ୍ଭୁତ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା, ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ନିୟମିତ ଥିଲେ।" "ସେ ଧର୍ମିକ, ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା କହୁଥିଲେ, ଦୃଢ଼, ଲୋଭ ଓ ଅସୂୟା ନଥିଲା, ବୟସ୍କ, ମୌନବ୍ରତୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ—ତଥାପି ତୁମ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କଲେ।" "ତେବେ, ଏହି ଅପମାନ ଦେଖି, ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ତଥାପି ଅପ୍ରାୟସ୍କ ଶିଶୁ ଶୃଙ୍ଗୀ କ୍ରୋଧରେ ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ। ତିନି ବେଗରେ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ କହିଲେ—" "ଯିଏ ମୋ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ପୂଜ୍ୟ ପିତାଙ୍କୁ ମୃତ ସାପ ରଖି ଅପମାନ କଲେ, ସେଉଁଠି ସର୍ପ ରାଜା ତକ୍ଷକ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ତାପ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଦହିଦେବ।" "ମୋ ଶାପ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ ତକ୍ଷକ, ସପ୍ତମ ଦିନ ପରେ, ତାଙ୍କୁ ତାପ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଜଳାଇଦେବ।" "ଏପରି କହି, ଶୃଙ୍ଗୀ ତାଙ୍କ ପିତାଠାରେ ଗଲେ ଓ ଶାପ ଦେଇଥିବା କଥା ଜଣାଇଲେ।" "ଏହି ତପସ୍ବୀ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଗୌରମୁଖ ନାମକ ଏକ ଧର୍ମିକ ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣୀକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସବୁ ଘଟଣା ଖୋଲି କହିଲେ—'ମହାରାଜ, ମୋ ପୁଅଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଶାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ।'" "'ତକ୍ଷକ, ମହାରାଜ, ତାଙ୍କ ତାପ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦହିଦେବ।' ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତୁମ ପିତା ପରିକ୍ଷିତ ସତର୍କ ଓ ଭୟଭୀତ ହେଲେ। ସପ୍ତମ ଦିନ ଆସିଲା।" "ତେବେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି କାଶ୍ୟପ ରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ସର୍ପ ରାଜା ତକ୍ଷକ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।" "ତକ୍ଷକ, ବେଗରେ ଚଳିତ ଦ୍ଵିଜ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'କେଉଁଠି ଯାଉଛ, କ'ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'" "କାଶ୍ୟପ କହିଲେ, 'କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରିକ୍ଷିତ ରାଜା, ଆଜି ତକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ଦହିଦେବେ—ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଉଛି।'" "'ମୁଁ ତାଙ୍କ ତାପ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଯାଉଛି; ଯଦି ମୁଁ ଥାଏ, ସର୍ପ କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।'" "ତକ୍ଷକ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଡସିବା ପରେ ତୁମେ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚେଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ତକ୍ଷକ, ମୋ ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତି ଦେଖ।'" "ଏହିପରି କହି, ତକ୍ଷକ ସେଠାରେ ଏକ ଗଛକୁ ଡସିଲେ। ସର୍ପ ଡସିଥିବା ସାଥିକେ ଗଛ ଛାରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା। ତାପରେ, କାଶ୍ୟପ ତାହାକୁ ପୁନଃ ସଜୀବ କଲେ।" "ତକ୍ଷକ ଏବେ ତାଙ୍କୁ ଲୋଭ ଦେଇ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମ ଇଛା କ'ଣ?' କାଶ୍ୟପ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଧନ ଲାଗି ଯାଉଛି।'" "ତେବେ, ତକ୍ଷକ ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, 'ରାଜାଠାରୁ ଯେତେ ଧନ ଚାହୁଁଛ, ମୋଠାରୁ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ନିଅ, ଏବଂ ଫେରିଯାଅ।'" "ତେଣୁ, କାଶ୍ୟପ ତକ୍ଷକଠାରୁ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ନେଇ, ରାସ୍ତାରୁ ଫେରିଯାଇଲେ।