ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଏକ ଅତି ଶୂରବୀର ଓ ମହାନ୍ୟ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଭୂମିଦେବୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ସେ ଅପରିମିତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ଶତ୍ରୁହୀନ ଥିଲେ, କେହି ପ୍ରତି ଘୃଣା କରୁନାହାନ୍ତି । ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସେ ନିଷ୍ପକ୍ଷ ଥିଲେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମମାନ ଦେଉଥିଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶାସନରେ ସମସ୍ତେ ଅନୁକୂଳ ଓ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ । ସେ ବିଧବା, ନିର୍ଦ୍ଧନ, ଅସହାୟ ଓ ଦୁଃଖୀମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ନିଅୁଥିଲେ । ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ, ସୋମ ଦେବଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ପରାକ୍ରମରେ ଅଟୁଟ । ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସେ ଶରଦ୍ୱତଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ, ତୁମ ଜନକ ଜନମେଜୟ ମଧ୍ୟ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ମହାନ୍ୟ ରାଜା ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ । କୁରୁବଂଶ ନଶ୍ଟ ହେବା ପରେ, ସେ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଏକ ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ସେଠାରୁ ପରିକ୍ଷିତ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଶୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରାଜଧର୍ମ ଓ ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ । ସ୍ୱନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଧୃଢତା, ବୁଦ୍ଧିମତା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଶାସନ ଓ ଷଡ୍ରିପୁ ଉପରେ ଜୟ, ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଥିଲେ । ତୁମ ଜନକ ପରିକ୍ଷିତ ଏହି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସାଠି ବର୍ଷ ଅପରିମିତ ସ୍ନେହ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ସୁରକ୍ଷା କଲେ । ତାପରେ ତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅନ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା, ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଶୋକ ଆଣିଲେ । ପରେ, ହେ ମହାନ୍ୟ ପୁରୁଷ, ତୁମେ ଧର୍ମର ପଥ ଅନୁସରିଲେ । ଏହି କୁରୁବଂଶର ରାଜ୍ୟ ଆଉ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ହସ୍ତକୁ ଆସିଲା । ତୁମେ ଶିଶୁ ବୟସରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହେଲେ । ଏହି ବଂଶରେ କେବେ ଏମିତି ରାଜା ହୋଇନାହାନ୍ତି, ଯିଏ ଜନମାନସରେ ଅପ୍ରିୟ ଓ ଅନୁଗ୍ରହହୀନ ଥିଲେ, ବିଶେଷକରି ଆମ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଓ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚାର କଲେ । ମୋ ଜନକ, ଏମିତି ଏକ ମହାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି, କିପରି ତାଙ୍କ ଅନ୍ତ ହେଲା? ମୋତେ ସତ୍ୟ ଓ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ, ମୁଁ ତଥ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ । ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ପରେ, ତୁମେ ଯେଉଁମାନେ ମନ୍ତ୍ରୀ, ରାଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସନ୍ତୋଷ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ । ସେହି ଭୂମିର ରକ୍ଷକ ଓ ମହାବୀର ରାଜା, ତୁମ ଜନକ ସଦା ଶିକାରରେ ରୁଚି ଥିଲେ । ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶୂରବାହୁ ପାଣ୍ଡୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଥିଲେ ଓ ରାଜ୍ୟର ଦାୟିତ୍ୱ ଆମକୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେହିପରି ଏକଦିନ ରାଜା ଅଟବାରେ ଗଲେ । ସେଠାରେ ଏକ ମୃଗକୁ ପଖା ଲାଗିଥିବା ବାଣରେ ଘାୟଲ କଲେ ଓ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ପାଦେ ଚାଲି, ତାଳୁ ତାଲେ ତଳୱାର, ଧନୁଷ ଓ ତୁଣୀର ନେଇ, ତୁମ ଜନକ ସେ ମୃଗକୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ ନାହିଁ । ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ, ଷଠି ବର୍ଷର, ଶରୀର ଦୁର୍ବଳ ଓ ଭୁଖା, ସେ ବଡ଼ ଅଟବାରେ ଏକ ଅତି ଉତ୍ତମ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ରାଜା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଥ, ସେ ମୌନବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଋଷି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ । ତାପରେ, ଭୁଖ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିରେ ପୀଡିତ ରାଜା, ଶାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ହଠାତ୍ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ । ସେ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ ଯେ ଋଷି ମୌନବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛନ୍ତି । ତେଣୁ କ୍ରୋଧରେ ତୁମ ଜନକ ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ । ଧନୁଷର ଟିପ୍ ପାକା ମୃତ ସାପ ଉଠାଇ, ସେହି ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଋଷିଙ୍କ ଗା ଉପରେ ରଖିଲେ । ମହାପଣ୍ଡିତ ଋଷି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଠିକ୍ ଭଳି ଅପରାଧ ନ କହିଲେ, ନ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ମୃତ ସାପ କାନ୍ଧରେ ଧରି ଶାନ୍ତ ରହିଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ରାଜା ସାପ ରଖି ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ । ସେହି ଋଷିଙ୍କ ଏକ ପୁଅ ଥିଲେ, ନାମ ଥିଲା ଶୃଙ୍ଗୀ—ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅସୀମ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କ୍ରୋଧର ଅଧିକାରୀ । ଋଷି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପାସନା କରିଲେ, ତାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଶୃଙ୍ଗୀ ଘଟଣା ଶୁଣିଲେ । ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପିତା ପୂର୍ବରୁ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ଅଚଳ ଥିଲେ, ମୃତ ସାପ ତାଙ୍କ ଗା ଉପରେ ଥିଲା । ନିର୍ଦୋଷ ଥିବା ସତ୍ୱେ, ସେ ମହାତ୍ମା ଅତି ତପସ୍ଵୀ, ଶୁଦ୍ଧ, ଦୃଢ଼, ତପୋଜ୍ଵଳିତ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶିଷ୍ଟ, ନୀତିଶୀଳ, ଶୁଭବାଦୀ, ଲୋଭ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଶୂନ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧ, ମୌନବ୍ରତୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ତଥାପି ତୁମ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲେ । ଏହା ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ତପୋଜ୍ଵଳିତ ଶୃଙ୍ଗୀ, ଯଦ୍ୟପି ଶିଶୁ, କିନ୍ତୁ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତୁମ ପିତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ । ତୁରନ୍ତ ପାଣି ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, କ୍ରୋଧରେ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ—'ଯିଏ ମୋ ନିର୍ଦୋଷ ବୃଦ୍ଧ ପିତାଙ୍କ ଉପରେ ମୃତ ସାପ ରଖିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଟକ୍ଷକ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ସାପ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ତାପର ଶକ୍ତିରେ ଦଗ୍ଧ କରିବେ ।' 'ମୋ ଶାପରେ ପ୍ରେରିତ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସର୍ପ, ସପ୍ତମ ଦିନ ପରେ ତାଙ୍କୁ ତାପର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇବ ।' ଏଭଳି କହି, ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଗଲେ ଓ ଶାପ ଦେଇଥିବା କଥା ସୂଚନା ଦେଲେ । ସେହି ଋଷି, ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଗୌରମୁଖ ନାମକ ଏକ ଧର୍ମିକ ଓ ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ । ସେ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲାସା କଲେ—'ମୋ ପୁଅ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି, ରାଜନ୍, ସଚେତନ ରୁହ ।' 'ଟକ୍ଷକ ନାମକ ସର୍ପ ତୁମକୁ ତାପର ଶକ୍ତିରେ ଦଗ୍ଧ କରିବେ ।' ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ତୁମ ପିତା ଜନମେଜୟ ଭୟଭୀତ ଓ ସଚେତନ ହେଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ, ସପ୍ତମ ଦିନ ଆସିଲା । ସେବେଳେ କାଶ୍ୟପ ନାମକ ଏକ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯିବାକୁ ଚାହିଲେ । ସେହି ସମୟରେ, ସର୍ପରାଜା ଟକ୍ଷକ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।