ଜରତ୍କାରୁଙ୍କର ପତି ବିଦାୟ ହେବା ସହିତ, ସେ ନିଜ ଭାଇ ବାସୁକିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେ ସବୁ କଥା ଠିକ୍ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ମହା ବିପଦର କଥା ଶୁଣି ଏହି ନାଗମାନ୍ୟ ବାସୁକି ଅଧିକ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ଦୁଃଖିତ ଭଉଣୀକୁ କହିଲେ, “ଓ ଶାନ୍ତ ଭଉଣୀ, କଣ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ କାହିଁକି ଦେବା ଉଚିତ, ତୁମେ ଜାଣିଛ। ଯଦି ନାଗମାନ୍ୟଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ତୁମର ପୁଅ ହେବ, ତେବେ ତାହା ଉଠାଇବା ଉଚିତ। ସେ, ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ନିଶ୍ଚୟ ନାଗଯଜ୍ଞରୁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ; ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା। ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ତୁମର ଗର୍ଭରେ ସେ ମହା ଋଷିଙ୍କର ପୁଅ ଅଛି କି? ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ ଯେ ଏହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପ୍ରୟାସ ଫଳହୀନ ହେଉ। ଏପରି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଏହି ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଦେଖି, ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛି। ତୁମର ପତିଙ୍କର ମହାତ୍ୟାଗ ଏବଂ କଠିନ ସ୍ୱଭାବ ଜାଣି, ମୁଁ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବି ନାହିଁ, କାହିଁକିନା ସେ ମୋତେ ଶାପ ଦେଇପାରିବେ। ଓ ଶାନ୍ତା, ତୁମେ ମୋତେ ତୁମର ପତିଙ୍କର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା କଥା କହ, ଏବଂ ମୋ ହୃଦୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଅଟୁଟ ଥିବା ଦୁଃଖ ଦୂର କର। ବାସୁକିଙ୍କ ଏପରି ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଜରତ୍କାରୁ ନିଜ ଭାଇକୁ ଶାନ୍ତ କରିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ପୁଅ ପାଇଁ ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲି; ସେ ‘ଅଛି’ ଭଲି ଉତ୍ତର ଦେଇ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ସେ କେବେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ; ଯାହା ଏକଥା କହିଥିଲେ, ତାହା ସମୟରେ ସଫଳ କରିବେ। ଏହି ବିଷୟରେ ତୁମେ ଚିନ୍ତିତ ହେଉ ନାହିଁ; ଏକ ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେବ, ସେ ଅଗ୍ନି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବ। ଏହି କଥା କହି, ମୋ ପତି ତ୍ୟାଗୀ ମହାତ୍ମା ଚାଲିଗଲେ, ଓ ଭାଇ, ତେଣୁ ତୁମ ହୃଦୟର ଦୁଃଖ ଦୂର କର। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନାଗମାନ୍ୟ ବାସୁକି ଉତ୍ସାହ ଭରି ନିଜ ଭଉଣୀଙ୍କର କଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ, ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ଭଲି କହିଲେ। ସେ ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତୁ, ସମ୍ମାନ ଏବଂ ମୂଦ୍ରା ଦେଇ ଉପାସନା କଲେ। ଏହିପରି, ଶିଶୁ ଗର୍ଭରେ ବଢ଼ିଲା, ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଭରି, ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଚାନ୍ଦ ପରି ବଢ଼ିଲା। ସମୟ ଆସିଲା, ବାସୁକିଙ୍କର ଭଉଣୀ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ନିଜ ପିତା ମାତାଙ୍କର ଭୟ ଦୂର କଲେ। ସେ ନାଗମାନ୍ୟଙ୍କ ଘରେ ଉପବାସ କରି ବଢ଼ିଲା, ଚ୍ୟବନ ମୁନିଙ୍କୁ ଗୁରୁ କରି ଵେଦ ଏବଂ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ। ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରୁ ଏହି ଅସ୍ତିକ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ଜ୍ଞାନ, ଧର୍ମ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣରେ ଭରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ନାମ ଦୁନିଆରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା—‘ଅସ୍ତିକ’। କାରଣ, ତାଙ୍କର ପିତା ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ‘ଅଛି’ ଭଲି କହି ବିଦାୟ ନେଇଥିଲେ, ଏହି ନାମ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଲା। ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ତିନି ନାଗମାନ୍ୟଙ୍କ ଘରେ ରହି, ଅପାର ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ପରି ଚମକି ଉଠିଲେ। ଏପରି, ରାଜା ଜନମେଜୟ ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ମୋ ପିତାଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ବିଷୟରେ ଆଉ ଏକଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହ।” ଏହିପରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଣ, ରାଜା କିପରି ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ପରିକ୍ଷିତଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁକୁ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। “ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣିଛ, କିପରି ମୋ ପିତା ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାରେ ସମୟ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ତାଙ୍କର ଶେଷ ଦେଖିଲେ। ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ମୁଁ ସେହି ଅନୁସାରେ କରିବି, ବିପରୀତ କିଛି କରିବି ନାହିଁ।” ତାଙ୍କର ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀମାନ୍ୟ ଏହିପରି କହିଲେ, “ଓ ରାଜା, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଛ, ତୁମର ମହାତ୍ମା ପିତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଏବଂ କିପରି ସେ ଶେଷ ହେଲେ, ଶୁଣ। ତୁମର ପିତା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାତ୍ମା, ଜନତାଙ୍କ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ; ଏଠାରେ ସେ କିପରି ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ ଶୁଣ। ସେ ଚାରି ଶ୍ରେଣୀକୁ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ରଖିଲେ; ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାଜା ଧର୍ମକୁ ଜୀବନ୍ତ ପରି ଉପାଧାନ କଲେ। ଅପୂର୍ବ ପ୍ରତାପରେ ଭରି, ସେ ଭୂମି ଦେବୀକୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ସେଙ୍କର କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ନଥିଲେ, କୌଣସି ଦ୍ୱେଷ ନଥିଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କଲେ, ପ୍ରଜାପତି ପରି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ରହିଥିଲେ। ରାଜା ତଳେ ସମସ୍ତେ ଭଲ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ; ସେ ବିଧବା, ଅସହାୟ, ଦୁଃଖିତ, ଗରିବଙ୍କୁ ଯଥା ଯଥା ଦୟା କଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶୋଭାମୟ, ଅନ୍ୟ ଏକ ସୋମା ପରି; ସମୃଦ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟବାନ, ପ୍ରତାପରେ ଦୃଢ଼। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ରାଜା ଶରଦ୍ବତଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ; ଜନମେଜୟଙ୍କ ପିତା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ; କୁରୁ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ସେ ଉତ୍ତରା ଉପରେ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅ ପରିକ୍ଷିତ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାଜନୀତି ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଦକ୍ଷ, ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିଥିଲେ। ସେ ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଦୃଢ଼ତା, ଜ୍ଞାନ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ଅପାର ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଷଡ୍ ରିପୁ ଉପରେ ଜୟ ଲାଗିଥିଲେ; ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରଥମ। ତୁମର ପିତା ସଠି ଦିନ ଜନତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ତାପରେ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶେଷ ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ, ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ତୁମେ ଧର୍ମପଥ ଅନୁସରଣ କଲେ; ଏହି କୁରୁ ବଂଶର ରାଜ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପାଇଁ ଆସିଲା। ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମେ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ହେଲେ।