ଏହି କଥାରେ, ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ଼ ଆଶା ରଖିଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ଏହା ସଂସାରର ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମରୁ ବଡ଼, ଯେତେବେଳେ ଲିନ୍ଗର ଅବିରତି ରହିଥାଏ। ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୱୀ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିବା ଉଚିତ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଛ, ଏହିଠାରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଖୋଲି କହିବା ଦରକାର, ଯେଉଁପରି ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ଏବଂ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରିପାରିବ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆମ ପକ୍ଷରୁ ଏହି କଥା କହିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁପରି ତାଙ୍କର କୁଳର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ତୁମେ କିଏ, ହେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଜୀବ, ଯେଉଁ ବେଳେ ଆମ ପାଇଁ ଏପରି ଦୁଃଖ କରୁଛ? ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ – କିଏ ଆମ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାଇଛି?” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜରତ୍କାରୁ ବଡ଼ ବିଷାଦରେ ତଳିଗଲେ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଅଶ୍ରୁରେ ଆବୃତ ହେଇଗଲା। ସେ କହିଲେ, “ମୋ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ, ଆପଣମାନେ ମୋର ପ୍ରାଚୀନ ଉତ୍ତମଜନ; ଆପଣମାନେ କହନ୍ତୁ, ମୁଁ କିପରି ଆପଣମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରିବି?” ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏକା ଜରତ୍କାରୁ, ଆପଣମାନଙ୍କର ପାପୀ ସନ୍ତାନ; ମୋ ଅଶାନ୍ତି ଓ ଅନିୟମ ଦୋଷର ଦଣ୍ଡ ମୁଁ ଭୋଗିବି। ମୁଁ ସୁଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏଯାଁ ଯାଉନାହିଁ?” ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ, “ମୋ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କ ବିଷୟ ମୋ ହୃଦୟରେ ସଦା ଭାର ଦେଉଛି; ମୁଁ ନିର୍ଯାତ, ଏହି ଶରୀରକୁ ପରଲୋକକୁ ପଠେଇଦେବି। ମୋ ମନରେ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଥିଲା – ମୁଁ ବିବାହ କରିବିନି; କିନ୍ତୁ ଆପଣମାନେ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଲଟକିଥିବା ଦେଖି, ମୋର ହୃଦୟ ଦୟାରେ ଭରିଗଲା। ମୋ ମନ ବିବାହରୁ ଦୂର ଥିଲା, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀରେ ଲିନ ଥିଲି; ଏବେ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି କେବେ ମୋ ନାମ ଦେଇଁ ଏକ କନ୍ୟା ଆପଣାର ଦାନ ଭଳି ଆସିବେ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ରଖିବିନି। ଏହି ଅବସ୍ଥା ଆସିଲେ ମୁଁ ବିବାହ କରିବି; ନହେଲେ ମୁଁ କରିବିନି – ଏହା ସତ୍ୟ, ହେ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ। ଏହି ଯୋଗରୁ ଏକ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଆପଣମାନଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ; ଆପଣମାନେ ଅନନ୍ତ ଓ ଅକ୍ଷୟ ରୁହନ୍ତୁ।” ଏପରି କଥା ଶେଷ କରି, ଜରତ୍କାରୁ ପୃଥିବୀରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ; କିନ୍ତୁ, ହେ ଶୌନକ, ସେ ବୃଦ୍ଧ ହେବାରୁ କୌଣସି ବିବାହଯୋଗ୍ୟ କନ୍ୟା ମିଳିଲାନି। ଜରତ୍କାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ, ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଉତ୍ସାହ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ବଡ଼ ବିଷାଦରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଜରତ୍କାରୁ ତିନିଥର କହିଲେ: “ମୁଁ ଏକ କନ୍ୟା ଚାହୁଁଛି।” ସେ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅଚଳ, ଚଳ, ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ମୁଁ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲି, ମୋ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଦୁଃଖରେ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, କୁଳ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଁକୁ ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ। ଏହି ତଥାପି, ଏକ କନ୍ୟା ଚାହିଁ ଦିଗଦିଗ ଘୁଞ୍ଚୁଛି, ଦୁଃଖରେ ଅପରାଜିତ; ମୋ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଆମକୁ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ କନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମୋ ପାଖରେ ଦେଇଦିଅନ୍ତୁ, ମୁଁ ଦିଗଦିଗ ଘୁଞ୍ଚୁଛି। ଯେଉଁ କନ୍ୟା ମୋ ନାମରେ ଦିଅନ୍ତି, ଦାନ ଭଳି ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରଖିପାରିବି – ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜରତ୍କାରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଥିବା ସର୍ପମାନେ ଏକ କନ୍ୟାକୁ ନେଇ, ଏହି କଥା ବସୁକିଙ୍କୁ ଯାଇ କହିଲେ। ବସୁକି, ସର୍ପମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସେ କନ୍ୟାକୁ ସଜାଇ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଦେଇବାକୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଲେ। ଏଠାରେ, ବସୁକି ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦାନ ଭଳି ଉତ୍ତମ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ଜରତ୍କାରୁ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେନି। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରଖିପାରିବିନି,” ଏବଂ ତାଙ୍କର ରଖିବା ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କଲେନି, ତ୍ୟାଗରେ ଲିନ ଥିଲେ। ତାପରେ, ହେ ଭୃଗୁବଂଶୀ, ଜରତ୍କାରୁ କନ୍ୟାର ନାମ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ବସୁକିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରଖିବିନି।” ଏବେ ବସୁକି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି କନ୍ୟା ତୁମ ନାମରେ, ମୋର ଭଉଣୀ, ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ। ମୁଁ ତୁମ ଜାୟକୁ ରଖିବି; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ଦ୍ୱିଜର ସ୍ରେଷ୍ଠ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ରକ୍ଷା କରିବି, ହେ ତପସ୍ୟାର ଧନ। ତୁମ ପାଇଁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବି।” ଜରତ୍କାରୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରଖିବିନି; ଏହି ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା। କୌଣସି ଅପ୍ରିୟ କାମ ହେଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।” ବସୁକି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ, “ମୁଁ ମୋ ଭଉଣୀକୁ ରଖିବି,” ତେବେ ଜରତ୍କାରୁ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ମନ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ, ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଜରତ୍କାରୁ ନିୟମିତ କ୍ରିୟା ଓ ମନ୍ତ୍ରାନୁସାରେ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ହାତ ଧରିବା ଦ୍ୱାରା ବିବାହ କଲେ। ବସୁକି ତାଙ୍କୁ ଜାୟ ଦେଇ, ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସିତ ଗୃହକୁ ନେଲେ। ସେଠାରେ ଉତ୍ତମ ଶୟ୍ୟା ପତ୍ର ତଳେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା; ଜରତ୍କାରୁ ତାଙ୍କର ଜାୟ ସହିତ ଏଠାରେ ବସିଲେ। ଏଠାରେ, ଜରତ୍କାରୁ ତାଙ୍କର ଜାୟ ସହିତ ଏକ ନିୟମ କଲେ: “ତୁମେ କେବେ ମୋ ପାଇଁ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କେବେ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” “ଯଦି ତୁମେ ଏପରି କାମ କରିବା କିମ୍ବା କଥା କହିବା, ମୁଁ ତୁମେଁ ଓ ତୁମ ଗୃହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି; ଏହି ମୋ କଥା ଗ୍ରହଣ କର।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବସୁକିଙ୍କ ଭଉଣୀ ଦୁଃଖରେ ଭାରି ଦୁଃଖିତ ହେଇ, କହିଲେ, “ଯଥା ହେଉ।” ତାଙ୍କର ଜାୟ ଏହିପରି ଭାବେ, ଦୁଃଖ ଭରିତ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଓ ସଉମ୍ୟତାରେ ସେବା କଲେ, ତାଙ୍କର ଅନୁଗ୍ରହ ଆଶା କରି। ନିୟମିତ ସମୟରେ, ସ୍ନାନ କରି, ବସୁକିଙ୍କ ଭଉଣୀ ତାଙ୍କର ପତି ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଯଥାନୁସାରେ ଉପସ୍ଥାନ କଲେ। ଏଠାରେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଭ ହେଲା – ଏହା ଅଗ୍ନି ସମ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ, ବଡ଼ ବିଭା ଓ ବୈଶ୍ୱାନର ଚମକ ଦେଇ।