ସେଇ ସମୟରେ, ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ ଜରତ୍କାରୁ, ଯିଏ ଘରବାସୀ ନୁହଁନ୍ତି, ସାରା ପୃଥିବୀରେ ଏକାଏକି ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ। ସେ ଅତି କଠିନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ, ଯାହା ଅନୁଶାସନହୀନ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ଏହି ତପସ୍ବୀ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଘୁଞ୍ଚି, ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ। ସେ କେବଳ ବାୟୁପାନ କରି, ଖାଦ୍ୟ ନ ଖାଇ, ଦିନକ୍ଷୟ ହେଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଏକ ଦିନ, ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଗୋଟିଏ ଗଭୀର ଗର୍ତ୍ତ ଭିତରେ ଉଲ୍ଟା ମୁଣ୍ଡ କରି ଝୁଳି ରହିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ଶୁକ୍ନ କୁଶ ଗଛର ଏକମାତ୍ର ଶେଷ ମୂଳରେ ଧରି ରହିଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଉଣ୍ଡୁଆ ତାହାକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ କାଢ଼ୁଥିଲା। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀଣ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଦୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ସମ୍ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଜରତ୍କାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ମୁହଁରେ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ, ଏହି କୁଶ ମୂଳକୁ ଧରି, ଏହି ଦୁର୍ବଳ ମୂଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛ? ଏହି ମୂଳକୁ ଉଣ୍ଡୁଆ ଧୀରେ ଧୀରେ କାଢ଼ୁଛି। ଶୀଘ୍ର ଏହି ମୂଳ କଟିଯିବ, ତେବେ ତୁମେ ସବୁଠୁ ଏହି ଗର୍ତ୍ତରେ ଝରିପଡ଼ିବ। ତୁମେ ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟରେ ବିପୁଳ ଦୁଃଖ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି, କ’ଣ ତୁମେ ମୋ ତପସ୍ୟାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ, ତୃତୀୟାଂଶ କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କିମ୍ବା ମୋ ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟାଫଳ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଛ? ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ମୋତେ କହ।” ତେବେ ସେମାନେ କହିଲେ, “ତୁମେ ଏକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ, କିପରି ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହି କ୍ଷୟ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ପୁରୁଷ ବଂଶ ନାଷ୍ଟ ହେଉଥିବାରୁ ଆମେ ଅଶୁଚି ନରକକୁ ପଡ଼ୁଛୁ। ପ୍ରଜା ହେବାକୁ ବଡ଼ ଧର୍ମ ବୋଲି ଆମ ପ୍ରପିତାମହ କହିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଆମେ ଝୁଳି ରହିଛୁ, କିଛି ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ତୁମେ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯେଉଁ ଜନ୍ମରେ ଆମେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲୁନି, ଏହି ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଦୟାନୀୟ। ଆମେ ଯୟାବର ନାମରେ ପରିଚିତ ତପସ୍ବୀ, ବଂଶ ନାଷ୍ଟ ହୋଇ, ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତି ହାରାଇଛୁ, କାରଣ ଆମର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନାହିଁ। ଏବେ ମାତ୍ର ଏକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଅଛି, ସେମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ପରି। ସେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ନାମ ହେଉଛି ଜରତ୍କାରୁ, ବେଦ ଓ ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିୟମିତ, ମହାତ୍ମା, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ, ଅତି ତପସ୍ବୀ। ତାଙ୍କ ଅତି ତପସ୍ୟାର ଲୋଭରେ ଆମେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛୁ, କାରଣ ସେ ବିବାହ କରିନାହାନ୍ତି, ସନ୍ତାନ ନାହିଁ, କିଛି ସମ୍ପର୍କୀୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଆମେ ଏଠି ଗର୍ତ୍ତ ଉପରେ ଝୁଳି ରହିଛୁ, ଅସାହାୟ ଭାବେ; ତୁମେ ଯେ ଆମକୁ ଏଭଳି ଦେଖିଛ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ଅବସ୍ଥା କଥା ଜଣାଇଦିଅ। ତୁମେ ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୟା କରୁଛ, ତାହା ଆମ ବଂଶର ଏକମାତ୍ର ତନ୍ତୁ, ଏହି ଗଛର ଏକ ମୂଳ ଅଛି। ଏହିଠି ଆମ ବଂଶର ମୂଳ, ଏହି ମୂଳ ତଳେ ଆମେ ଝୁଳିଛୁ, ଏହି ଉଣ୍ଡୁଆ ହେଉଛି ଅଦୱିତୀୟ କାଳ। ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହି ଦୁର୍ବଳ ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଗ୍ରସି ନେଉଛି—ଜରତ୍କାରୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ଲୋଭୀ, ଅବିବେକୀ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବ ନାହିଁ, କାଳରେ ଆମେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଚିତ୍ତ ଦୁଃଖିତ। ଆମେ ଏଠି ଅପରାଧୀ ଭାବେ ନିମ୍ନକୁ ପଡ଼ିଛୁ, ଏଠି ପଡ଼ିଲେ ସମସ୍ତ ବଂଶଜ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବେ। ଏହି ତନ୍ତୁ ବି କାଳ ଦ୍ୱାରା କଟିଯିବାପରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ପଡ଼ିବ। ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ, ବଂଶ ପ୍ରବାହର ସମାନ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ତୁମେ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଦିଅ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଦେଖିଛ। ତାହା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ, ଯାହାପରି ସେ ବିବାହ କରି, ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିପାରନ୍ତି। କିମ୍ବା ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆମ ପକ୍ଷରୁ ଏହି କଥା କହିଦିଅ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କ ବଂଶର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ତୁମେ କିଏ, ଯେଉଁଠି ଆମ ପାଇଁ ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ? ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—ତୁମେ କିଏ?” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜରତ୍କାରୁ ଦୁଃଖରେ ଭାରାତୁର ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ କନ୍ନା ଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ, “ମୋ ପୂର୍ବଜ ଓ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ପୂଜ୍ୟଜନ। ତୁମେ ମୋତେ କ’ଣ କରିବାକୁ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ତାହା ପୂରଣ କରିବି। ମୁଁ ଏକା ଜରତ୍କାରୁ, ତୁମ ପାପୀ ସନ୍ତାନ; ମୋ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନିୟମ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଦିଅ। ପୁତ୍ର, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏଠି ପହଞ୍ଚିଛ; କିଏ ତୁମେ ବିବାହ କରିନାହ? ମୋ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କ ବିଷୟ ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଛି; ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହୋଇ, ମୁଁ ମୋ ଶରୀରକୁ ପରଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି। ମୋ ମନରେ ଏହି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଥିଲା ଯେ, ମୁଁ ବିବାହ କରିବିନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଏଭଳି ପକ୍ଷୀମାନେ ପରି ଝୁଳିଥିବାକୁ ଦେଖି, ମୋର ହୃଦୟ କମ୍ପିଉଛି।