ତାକ୍ଷକ ସର୍ପକୁ ଦେଖି ବେଳେ, ରାଜାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ । ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ ତାକ୍ଷକ ଆକାଶରେ ଚଳିତିବା ସର୍ପ, ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଚମକୁଥିବା ଏହି ସର୍ପ ଆକାଶର ସୀମାରେ ଅନ୍ୟତମ ଚିହ୍ନ ହେଇ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏହା ଦେଖି ସେମାନେ ଶୋକରେ ଭାସିଗଲେ । ଏହିପରେ, ଯେଉଁ ଘରଟି ସର୍ପବିଷର ଆଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିଉଥିଲା, ସେଠାରୁ ସବୁଠୁ ଲୋକ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କରି ସବୁ ଦିଗକୁ ପଳାଇଯିବାରେ, ସେଠା ଘରଟି ମାନେ ଯେପରି ଦାମ୍ର ଆଘାତରେ ଭସ୍ମ ହେଉଛି, ସେପରି ଭସ୍ମ ହୋଇପଡ଼ିଲା । ତାକ୍ଷକଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରାଜା ବିନାଶ ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ସଂପନ୍ନ କରାଗଲା । ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରାଜପୁରୋହିତ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ । ସହରର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅକୁ ରାଜା ଘୋଷଣା କଲେ । ସେମାନେ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ରାଜା ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ କଲେ । ଏଠାରେ ଏହି ଶିଶୁ, ମହାନ ମନୋବଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହିପରେ, ଏହି ଶତ୍ରୁନାଶକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କାଶୀର ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ରାଜବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାର ପାଇଁ ତାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତି କରିବା ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଲେ । ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ମା ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାକୁ କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ । ଏହି ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟା ନାରୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ ନାହିଁ । ଏହିପରେ, ଶୂରବୀର ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଫୁଲିଉଠି, ଫୁଲିଥିବା ଝିଲିକ ଓ ଅରଣ୍ୟ ମାଧ୍ୟରେ ଚରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଯେପରି ପୁରୁରବା ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଲାଭ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଇଥିଲେ, ସେପରି ଏହି ରାଜା ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ । ଏବଂ ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ପତିବ୍ରତା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାପୁଷ୍ଠମା ତାଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଚମକୁଥିଲେ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ, ଯେପରି ରାମା ଅନ୍ତଃପୁରର ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ମହାତପସ୍ବୀ ଜରତ୍କାରୁ ଯିଏ ଘର ଛାଡ଼ି ସାରା ପୃଥିବୀ ଘୂରି ବେଢ଼ୁଥିଲେ, ଶକ୍ତ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପରିକଳ୍ପନା ସ୍ଥିର ଓ ଅନୁଶାସନ ହୀନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଏହି ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ । ସେ ନିଜେ ମାତ୍ର ହବା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ଦିନକୁ ଦିନ ଶୋଷିଯାଉଥିଲେ । ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ଗଡ଼ିରେ ମୁଣ୍ଡ ନିମ୍ନ କରି ଝୁଲିଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ । ସେମାନେ ଏକ ଗୋଖୁରି ଗଛର ଶେଷ ଏକ ତାନିରେ ଝୁଲିଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଭଳିରେ ରହୁଥିବା ଏକ ଉଣ୍ଡରା ଧୀରେ ଧୀରେ ସେ ତାନିକୁ କାମୁଥିଲା । ଏହି ପୂର୍ବଜମାନେ କ୍ଷୀଣ, ଦୁଃଖିତ ଓ ଅନ୍ନହୀନ ଥିଲେ, ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆକୁଳ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଜରତ୍କାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପୂର୍ବଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ତୁମେ କିଏ, ଏହି ଗୋଖୁରି ତାନିକୁ ଧରି ଏଭଳି ଦୁର୍ବଳ ମୂଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଅଛ ? ଏହି ତାନିକୁ ଏକ ଉଣ୍ଡରା ଧୀରେ ଧୀରେ କାମୁଛି । ଏହି ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ଚିରିଯିବ, ତେବେ ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଗଡ଼ିରେ ପଡ଼ିଯିବ । ତୁମେ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିବାକୁ ଦେଖି ମୋର ମନେ ଦୁଃଖ ହେଲା—ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି ?" "ଯଦି ମୋର ତପସ୍ୟାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ, ତୃତୀୟାଂଶ କିମ୍ବା ଅର୍ଧାଂଶ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଏହି ଦୁର୍ଗତିରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହାଁ, ତେବେ ଦୟାକରି କହ । କିମ୍ବା ଯଦି ଚାହ, ମୋର ସମସ୍ତ ତପୋବଳ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କର ।" ତେବେ ପୂର୍ବଜମାନେ କହିଲେ: "ତୁମେ ଏକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଥିଲେ, ତୁମର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ ନାହିଁ । ଆମ ବଂଶ ନାଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରୁ ଆମେ ଅପବିତ୍ର ନରକକୁ ଝରିଯିବାକୁ ଯାଉଛୁ । ପ୍ରଜନନ ହେଉଛି ପରମ ଧର୍ମ, ଏହିପାଇଁ ଆମ ପିତାମହ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଆମେ ଝୁଲି ଅଛୁ, କୌଣସି ଜ୍ଞାନ ଆମ ପାଖରେ ନାହିଁ ।" "ଜାହା ପାଇଁ ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉଛ, ସେ ତୁମକୁ ଆମେ ଚିହ୍ନି ପାରିନାହିଁ । ଆମେ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୟନୀୟ । ଆମେ ଯୟାବର ନାମରେ ପରିଚିତ, କଠୋର ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ନିଷ୍ଠାରେ କରୁଥିବା ଋଷି ।" "ବଂଶ ନାଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରୁ ଆମେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛୁ । ଆଜି ଆମର ଏକମାତ୍ର ସନ୍ତାନ ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦୁଃଖୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖୀ । ସେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ । ସେ ହେଉଛି ଜରତ୍କାରୁ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ମହାନ ଆତ୍ମା, ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଓ ଅପାର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ।" "ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ପ୍ରତି ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛୁ । ସେ ନା ଘର, ନା ପତ୍ନୀ, ନା ପୁତ୍ର । ଏହିପାଇଁ ଆମେ ଏଠାରେ ଝୁଲିଛୁ, ଅଚେତନ ହୋଇପଡ଼ିଛୁ, ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ ।" "ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ ତୁମର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଗଡ଼ି ଉପରେ ଝୁଲିଛନ୍ତି । ଏ ଉତ୍ତମ, ଏକ ସ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରହଣ କର, ସନ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟି କର, ଆମେ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ।" "ଆମ ବଂଶର ଏକମାତ୍ର ତାନି ଅଛି, ଏକ ତପସ୍ବୀ ଅଛି, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଏହି ଘାସ ତାନିରେ ଶରଣ ନେଇଥିବା ଦେଖୁଛ । ଏହିଠି ଆମ ବଂଶର ଦଳିଲା, ଏଠି ଆସି ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରୁଛି । ଏଠି ଯେଉଁ ମୂଳ ଦେଖୁଛ, ଏହି ତାଙ୍କର ଶାଖା ।" "ଆମ ବଂଶ ଏଠି କାଳରେ ଭସ୍ମ ହେଉଛି, ଏଉଁ ମୂଳ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଖାଇଯାଇଛି । ଯେଉଁଠି ଆମେ ଝୁଲିଛୁ, ସେଠାରେ ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଛି । ଯେ ଉଣ୍ଡରା ଦେଖୁଛ, ସେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ କାଳ ।" "ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଏହି ଦୁର୍ବଳ ତପସ୍ବୀକୁ କାମୁଛି—ଏହି ଜରତ୍କାରୁ ତପସ୍ୟା ପ୍ରତି ଲୋଭୀ, ମୂଡ଼ ଓ ଅବିବେକୀ ।" "ଏହି ତପସ୍ୟା ଆମକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବ ନାହିଁ—ଆମେ ମୂଳହୀନ, ପତିତ, ଏବଂ କାଳରେ ମନ ଅନ୍ଧକାରିତ ।" "ଆମକୁ ଅପରାଧୀ ଭାବେ ଦେଖ, ଆମେ ଏଠି ତଳକୁ ପଡ଼ିଲେ, ସମସ୍ତ ବଂଶଜ ମଧ୍ୟ ତଳକୁ ପଡ଼ିବେ ।