ଏକ ସମୟର କଥା, ବହୁତ ଭୟଙ୍କର ଆକାର ଓ ବିଷରେ ପ୍ରଚୁର ସର୍ପମାନେ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଦୟା ଓ ଉପକାର ନିମିତ୍ତେ, ମୁଁ ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇନଥିଲି। ଏହି ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ଛୋଟ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ରର, ଏବଂ ବିଷରେ ପ୍ରଚୁର, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେବେ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ରକ୍ଷିତ ହେବେ। ଏବେ ଶୁଣ, ସମୟ ଆସିଲେ କିପରି ଏହି ସର୍ପମାନେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବେ, ତାହାର କାରଣ କହିବି। ଏକ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ବୀ ଋଷି ଜାରତକାରୁ ନାମରେ ତପସ୍ୟା ଓ ସଂୟମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜନ୍ମ ନେବେ। ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜାରତକାରୁ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରଚୁର ହେବେ; ତାହାର ନାମ ଆସ୍ତିକ। ସେ ସମୟରେ ଯଜ୍ଞକୁ ବନ୍ଦ କରିବେ, ଏବଂ ଧର୍ମିକ ସର୍ପମାନେ ସେଠାରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିବେ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ବୀ ଜାରତକାରୁ କିଏଙ୍କ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରିବେ? ଏକ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା, ଯାହା ବାସୁକିଙ୍କର ଭଉଣୀ, ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ସର୍ପମାନେର ମୁଖ୍ୟ ବାସୁକି ତାକୁ ଜାରତକାରୁକୁ ଦେଇବେ। ଏହି କନ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ନିପୁଣ ହେବେ; ଏହି କନ୍ୟାର ନାମ ସନମା, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦ୍ୱିଜ ଜନ୍ମ ଦେବେ। "ଏହିପରି ହେଉ," ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ; ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ବିରିଞ୍ଚି ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଏହିପରି ଦେଖୁଛି, ବାସୁକି, ତୁମର ଭଉଣୀ ଜାରତକାରୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାକୁ ତିନିଁକୁ ଦେଇଦିଅ। ସର୍ପମାନେର ଭୟ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ବୀକୁ ଏହି ମୁକ୍ତି ଘଟିବ ବୋଲି ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଏଲାପତ୍ରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, "ଭଲ, ଭଲ!" ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ବାସୁକି ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଜାରତକାରୁକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଲେ ଓ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ। ଅତି କ୍ଷିପ୍ର ସମୟ ଅତିତ ହେଲା; ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟକୁ ମଥନ କରିଲେ। ସେଠାରେ, ବାସୁକି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପମାନେର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୂର୍ବା ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲେ; କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଦେବମାନେ ବାସୁକି ସହ ମିଶି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ବାସୁକି ଅତି ଦୁଃଖିତ, ତାଙ୍କର ମାଁଙ୍କର ଶାପ ଦ୍ୱାରା ଭୟଭୀତ।" "ଏହି ମନସ୍ତାପ ଦୂର କରିଦିଅ, ଦେବ, ସେ ତାଙ୍କର କୁଳର ଭଲରେ ଇଚ୍ଛା କରିଛନ୍ତି।" "ସେ ସଦା ଆମ ପାଇଁ ଉପକାରୀ, ଦୟାଳୁ; ଦେବମାନେର ପ୍ରଭୁ, ଦୟା କରି ତାଙ୍କର ମନ ଦୁଃଖ ଦୂର କର।" "ମୁଁ ଯେଉଁ କଥା ଚିନ୍ତାରେ କହିଥିଲି, ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଏଲାପତ୍ର ସର୍ପ ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।" "ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ପ ଏହି ସମୟିକ କଥାକୁ ସ୍ୱୟଂ ପୂରଣ କରୁ; ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଅଛିଥିବାମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ।" ଏହି ଦ୍ୱିଜ ଜାରତକାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ severe austerity କରିଲେ; ସମୟ ଆସିଲେ, ବାସୁକିଙ୍କ ଭଉଣୀ ଜାରତକାରୁକୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ। "ଏଲାପତ୍ର ସର୍ପ କହିଥିବା କଥା ସର୍ପମାନେର ଭଲ ପାଇଁ; ଏହିପରି ହେଉ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ବାସୁକି, ଶାପରେ ଭ୍ରମିତ, ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନେଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଜାରତକାରୁକୁ ତପସ୍ବୀ ଜାରତକାରୁ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ବହୁ ସର୍ପମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ରଖିବା ନିମିତ୍ତେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଲେ। "ଯେତେବେଳେ ଜାରତକାରୁ ତପସ୍ବୀ ବିବାହ ପାଇଁ ଚୟନ କରିବାକୁ ଚାହିବେ, ଆମେ ତୁରନ୍ତ ସେଥିରେ ସୂଚନା ଦେବା ଉଚିତ; ଏହିପରି କରିବା ଆମର ଭଲ ପାଇଁ।" "ହେ ସୂତନନ୍ଦନ, ଯିଏ ଜାରତକାରୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୁଁ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ବୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେ।" "ଜାରତକାରୁ ନାମ କିପରି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା? ତୁମେ ଏହି ନାମର ଉତ୍ପତ୍ତି ସଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।" "ଜରା ବୋଲି କହାଯାଏ ହେଉଛି ନାଶ, ଓ କାରୁ ବୋଲି କହାଯାଏ ଶରୀର; ତାଙ୍କର ଶରୀର କାରୁ ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଜ୍ଞାନୀ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରକୁ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି କ୍ଷୟ କରିଥିଲେ।" "ସେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ କ୍ଷୟ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ ସେ ଜାରତକାରୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏବଂ ବାସୁକିଙ୍କ ଭଉଣୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।" ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ ହେବା ପରେ, ଧର୍ମିକ ଶୌନକ ହସି, ଉଗ୍ରଶ୍ରବାସଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ଉଚିତ।" "ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ସବୁ ଶୁଣିଛି; କିନ୍ତୁ ଆସ୍ତିକ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେ।" ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ସୌତି ପାରମ୍ପରିକ ଉପାୟରେ କହିଲେ। ବାସୁକି, ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନେକୁ ଡାକି, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ ଉତ୍କଳେନ କରି, ତପସ୍ବୀ ଜାରତକାରୁଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅତିତ ହେଲା, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା, ବିବାହ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କଲେନାହିଁ। ସେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ର ଉପରକୁ ଧରିଥିଲେ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ଭୟହୀନ ଓ ସଂୟମୀ, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଚାରିଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ, କିନ୍ତୁ ମନରେ ବିବାହ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛା କଲେନାହିଁ। ଏକ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ, କୌରବବଂଶୀ ରାଜା ପରିକ୍ଷିତ, ଅତି କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲେ। ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧର ଓ ଶିକାରକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ସେପରି ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରୁଥିଲେ। ପରିକ୍ଷିତ, ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପୁଅ, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ହରିଣ, ବନ୍ଦର, ବାଘ, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନ୍ତୁମାନେକୁ ମାରି, ରାଜା ପୃଥିବୀ ଚାରିଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ। ଏକ ଦିନ, ଏକ ହରିଣକୁ ଅନ୍ତରାହୀ ବାଣରେ ଘାୟଲ କରି, ଧନୁ ନେଇ ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ତାହାକୁ ଖୋଜିଲେ। ଯେପରି ପୂଜ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଶ୍ୱର୍ଗରେ ବଳି ପଶୁକୁ ଘାୟଲ କରି, ଧନୁ ହାତରେ ଦିଗ୍ଦିଗାନ୍ତରେ ଖୋଜିଥିଲେ, ସେପରି ପରିକ୍ଷିତ ମଧ୍ୟ କଲେ। କିନ୍ତୁ ହରିଣ, ଘାୟଲ ହେଲା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲରେ ମରିଲେନାହିଁ; ତାହାର ପୂର୍ବ ଆକାର ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଗଲା।