ଯେତେବେଳେ ଶାଶ୍ୱତ, ଅପାର, ସତ୍ୟବାଦୀ ମାନ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶାପ ଲାଗିଛି ବୋଲି ଶୁଣିଲି, ମୋର ହୃଦୟ କ୍ଷୁଭିତ ହେଉଛି। ନିଶ୍ଚୟ, ଆମ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନାଶ ଆସିଛି; ଆମ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମାଆ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାଶ୍ୱତ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାରୁ ବାଞ୍ଚିବାକୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ସ୍ଥିତିରେ, ଆଜି ଆମେ ସାପମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ସମୟ ହାତଛୁଆ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସବୁଠି ଭଲ ହେବ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଧୀର, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍; ଏହି ଚିନ୍ତନା ମଧ୍ୟରେ ରହି, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଉପାୟ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଏକଥିରେ ଗୁପ୍ତ ଅଗ୍ନି ହରାଇଥିଲେ, ସେପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବା ନିମିତ୍ତେ ଜନମେଜୟଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ନ ହେବା କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ପରାଜୟ ଘଟିପାରେ। "ଏହିପରି ହେଉ," ବୋଲି କହି ସମସ୍ତ କଦ୍ରୁସନ୍ତାନ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ପରାମର୍ଶ ଓ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଏକ ମତ ଗଢ଼ିଲେ। କିଛି ସାପ କହିଲେ, "ଆମେ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଇ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବା, ଯେପରି ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ନ ହେଉ।" ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ତାଙ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତା ହେବା, ଯେଉଁଠି ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆମ ପରାମର୍ଶ ନେବେ, ଏବଂ ଆମେ ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ କରିବାପାଇଁ ଉପାୟ କହିବା।" ସେ ରାଜା ଯିଏ ଆମକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସେ ଯଜ୍ଞ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ, ଆମେ 'ନା' କହିବା। ଏଠି ଓ ପରଲୋକର ଅନେକ ଦୁଷ୍କର ଦୋଷ ଦେଖାଇ, କାରଣ ଓ ଯୁକ୍ତି ସହିତ ଯଜ୍ଞ ତଳାଇବା। ଅଥବା, ଯଦି କିଛି ଅଧ୍ୟାପକ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ନାଗ-ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଭକ୍ତ, ତେବେ ଏକ ସାପ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଦଂଶନ କରିବ; ସେ ସାପ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ହେବ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଯିଏ ନାଗ-ଯଜ୍ଞ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆମେ ଦଂଶନ କରିବା; ଏପରି ଉପାୟ ହେବ। ଅନ୍ୟ କିଛି ସାପ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଦୟାଳୁ, କହିଲେ, "ଏହା ଅଜ୍ଞାନ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" ବିପଦ୍ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାନ୍ତି ସତ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଅବଲମ୍ବିତ; ଧର୍ମବିରୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱ ଧ୍ଵଂସ ହେବ। ଅନ୍ୟ କିଛି ସାପ କହିଲେ, "ଆମେ ମେଘ ହେଇ ବିଜୁଳି ସହ ଏଉଁ ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିକୁ ବର୍ଷା ଦେଇ ନିମ୍ନସ୍ଥ କରିଦେବା।" କିଛି ମହାନ୍ୟ ସାପ କହିଲେ, "ରାତିରେ ଯଜ୍ଞ ପାତ୍ର ଓ ଚମସ ଚୁରି କରି ନେବା, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଅସାବଧାନ, ଏପରି ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ ହେବ।" ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, "ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଶତେ ହଜାରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଦଂଶନ କରିବା, ତେବେ ଆମକୁ ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ।" କିଛି ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, "ଆମ ପିଶାବ ଓ ପାଖାନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ତୟାରି ଖାଦ୍ୟକୁ ଦୂଷିତ କରି, ସମସ୍ତ ହବି ନଷ୍ଟ କରିଦେବା।" ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, "ଆମେ ତାଙ୍କ ପୂଜାରୀ ହେଇ ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ଘଟାଇ, ଦକ୍ଷିଣା ଚାହିବା।" କିଛି କହିଲେ, "ସେ ଆମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିଛି, ଆମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କରିବେ; ରାଜାକୁ ତାଙ୍କ ଖେଳ ଉପରେ ଜଳ ରୁ ଆଣିବା।" ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, "ଘରକୁ ଆଣି ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଦେବା, ତେବେ ଯଜ୍ଞ ହେବ ନାହିଁ।" କିଛି ଅନ୍ୟେ ଆପଣମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବି, କହିଲେ, "ତାଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଧରି ଦଂଶନ କରିବା, ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସହିତ ଆମ ଦୁଃଖର ମୂଳ ନାଶ ହେବ।" ଏପରି ଅନେକ ବିଚାର କରି, ସମସ୍ତେ କହିଲେ, "ଏହି ହେଉଛି ଆମର ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି; ଏବେ, ରାଜା, ଆପଣ ଯାହା ଭଲ ଭାବନ୍ତି, ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।" ଏପରି କହି, ସମସ୍ତେ ନାଗାଧିପତି ବାସୁକିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବାସୁକି ଚିନ୍ତା କରି ସାପମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଅନୁମୋଦନ କରେନି; ସମସ୍ତ ସାପମାନଙ୍କ ଯୋଜନା ମୋତେ ପସନ୍ଦ ନୁହେଁ।" "ଏଠି କଣ କରିବା ଉଚିତ ଯାହା ତୁମମାନଙ୍କର ଭଲ ପାଇଁ ହେବ? ମୋତେ ଲାଗେ, ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କ ସମ୍ମତି ଲାଭ କରିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଆମ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ଆମ ପାଇଁ ମୋ ମନ ଅସ୍ଥିର; ମୁଁ କ’ଣ କରିବି ଜାଣେନି, ତୁମେ କହିଥିବା କଥା ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରେନି। ମୁଁ ଯାହା କରିବି, ତୁମମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ହେବ; ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଭିତ।" ସମସ୍ତ ସାପଙ୍କ ଏହି କଥା ଓ ବାସୁକିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଏଳାପତ୍ର କହିଲେ, "ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଏହି ଯୋଜନା ଦେଖାଇଥିଲି, ନାଗାଧିପତି; ଯଦି ତୁମେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହାଅଛ, ତେବେ ତାହା ହେଉ।" "ଯଦି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଯୋଜନା ପୁନର୍ବାର ମନେ ପକାଯାଏ, ଶୁଣ, ସାପମାନେ, ସତ୍ୟ ସହିତ କହୁଛି।" "ସେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ହେବ ନାହିଁ, ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଏପରି ହେବେନି; ଯିଏ ପାଣ୍ଡବ ଜନମେଜୟ, ଯାହାଠାରୁ ଆମର ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି। ରାଜନ୍ୟ ଲୋକ ଯେତେବେଳେ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ, ସେ ସେଠି କେବଳ ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ; ଏହି ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶରଣ ନାହିଁ।" "ସେହିପରି, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସାପମାନେ, ଏହି ଭୟ ଆମେ ଅନୁଭବୁଛୁ; ଏଠି କେବଳ ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମୋର କଥା ଶୁଣ।" "ଏହି ଶାପ ଦିଆଯିବା ସମୟରେ, ମୁଁ ମୋର ମାଆଙ୍କ ଚାପରେ ବସି ଭୟରେ ସେହି କଥା ଶୁଣିଥିଲି; ଦେବତାମାନେ, ହେ ଭଗବନ୍, ନାଗମାନଙ୍କୁ 'ଭୟଙ୍କର, ଭୟଙ୍କର' ବୋଲି କହିଥିଲେ।" "ଦେବତାମାନେ ଦୟାବଶତଃ ଏହି ଶାପ ଅଗ୍ନିରେ ପିଡିତ ନାଗମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ।" "କେଉଁ ପିତା, ପ୍ରିୟ ପୁଅ ପାଇଁ, ଏପରି ଶାପ ଦେଇପାରିବେ, ହେ ପିତାମହ, କଦ୍ରୁ ଛାଡ଼ି, ଯିଏ ଭୟଙ୍କର ରୂପଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ହେ ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ?" "ଏବଂ ଆପଣ, ହେ ପିତାମହ, ତାଙ୍କୁ 'ତଥାସ୍ତୁ' କହିଥିଲେ; ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କାହିଁକି ଆପଣ ଏହାକୁ ବାରଣ କରିଲେ ନାହିଁ?