ଶେଷ ନିତ୍ୟ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—ତାଙ୍କ ସହୋଦର ସର୍ପମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପିତା ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଶେଷ ଏହି ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରି ଏହି ଦେହକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ; ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଚିନ୍ତା ହେଉଛି, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବି ସେ ଏହି ସର୍ପମାନଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୋଗ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ କି? ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଶେଷ, ତୁମ ସହୋଦରମାନେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ ମୁଁ ଜାଣିଛି। ତୁମ ମାତୃଷ୍ମାନ୍ୟ କଦ୍ରୁଙ୍କ ଅପରାଧରୁ ତୁମ ସହୋଦରମାନେ ବଡ଼ ଅପଦରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏହାର ଉପାୟ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ତୁମେ କୌଣସି ସହୋଦର ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ଏବେ ମୋ ପ୍ରେମରୁ ଯେଉଁଠି ଚାହୁଁଛ, ମୋଠାରୁ ଏକ ବର ମାଗ। ତୁମେ ଧର୍ମରେ ନିଶ୍ଚଳ ରହିଛ, ଏହା ମୋର ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ, ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ତୁମରେ ସଦା ଅଟୁଟ ରହୁ।" ଏହାପରେ ଶେଷ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଏକମାତ୍ର ଇଛା—ମୋ ମନ ଧର୍ମ, ଶାନ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗି ରହୁ।" ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଏହି ଆତ୍ମନିଗ୍ରହ ଓ ଶାନ୍ତି ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଏବେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଏହି ପୃଥିବୀର କ୍ଷେମ ପାଇଁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ କର। ଏହି ପୃଥିବୀ, ପର୍ବତ, ଅରଣ୍ୟ, ସମୁଦ୍ର, ଗ୍ରାମ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ନଗରରେ ଶୋଭିତ, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଭଲଭାବେ ଧରି ଅଚଳ ରଖ।" ଶେଷ କହିଲେ, "ଯେପରି ବରଦାତା ପ୍ରଜାପତି, ଭୂମିର ରାଜା, ଚରାଚର ଜଗତର ନାଥ ଆଜ୍ଞା କରନ୍ତି, ଯଦି ପ୍ରଜାପତି ମୋତେ ଏକ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥାନ୍ତି, ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଅଚଳ ରଖିବି।" ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ପୃଥିବୀ ତଳକୁ ଯାଅ, ଶେଷ, ଭୂମି ସ୍ୱୟଂ ତୁମକୁ ସ୍ଥାନ ଦେବେ। ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଧରି ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋତେ ବଡ଼ ଉପକାର କରିବ।" ଏହିପରି କଥା ହେବା ପରେ, ଶେଷ ପୃଥିବୀ ତଳକୁ ଗଲେ, ଓ ସମସ୍ତ ସର୍ପମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ିଆ ଓ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ମହାନ ଚକ୍ରାକାର ଦେହରେ ଏହି ଭୂମିଦେବୀକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରି ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରଖିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶେଷ, ତୁମେ ଧର୍ମର ଦେବତା, କାରଣ ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ମୋ ଭଳି କିମ୍ବା ମୋଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିରେ ଅପାର ମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଧରି ରଖିଛ।" ଏପରି ଭାବେ ଶେଷ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀ ତଳେ ଏକାକି ଥିବା ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧରି ରଖିଲେ। ଏହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଦେବତାମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିବ୍ୟ ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସାଥୀ ଭାବରେ ଦେଲେ। ଅନନ୍ତ ଚଳିଯିବା ପରେ, ସର୍ପମାନେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ଭାସୁକିଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମାତୃକୃତ ଶାପ ଶୁଣି ବାସୁକି ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ କିପରି ଏହି ଶାପର ପ୍ରଭାବ ନ ହେଉ। ସେ ଏହି ଉଦ୍ବେଗ ସହ ସମସ୍ତ ସହୋଦର, ଏଇରାବତ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ବାସୁକି କହିଲେ, "ମାତାଙ୍କ ଶାପ ଯେପରି ଦିଆଯାଇଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣ, ଏବେ ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଏକ ଉପାୟ ଖୋଜିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ଶାପ ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ମାତୃକୃତ ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି କେଉଁଠି ମିଳେ ନାହିଁ। ଅମର ଓ ଅପାର ସତ୍ୟବାଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି ଶୁଣି, ମୋର ହୃଦୟ କମ୍ପିଉଛି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ, ଆମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାଶ ଆସିଗଲା; ମାତାଙ୍କ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ କ୍ରୋଧରୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପ ଦିଆଯାଇଛି। ଅମର ଦେବତା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ରୋକିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆଲୋଚନା କରିବା ଦରକାର, ଯେଉଁଠି ଆମେ ସମୟ ହାରି ନଯାଉ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆଲୋଚନା କରି ଏହି ଶାପରୁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଖୋଜିବା ଦରକାର।" ତାପରେ କିଛି ସର୍ପ କହିଲେ, "ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ହରାଇଥିଲେ, ତାହାପରି ଯଜ୍ଞ ହେବା ନ ଦିଅ, କିମ୍ବା ଜନମେଜୟଙ୍କ ପରାଜୟ ହେଉ, ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ପମାନଙ୍କ ନାଶ ହେବ।" ସମସ୍ତ କଦ୍ରୁସନ୍ତାନ ଏହି ମତ ନେଇ ଏକଠା ହେଲେ ଓ ଏକ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ। କିଛି ସର୍ପ କହିଲେ, "ଆମେ ସମସ୍ତେ ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ଯାଇ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ନ ହେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିବା।" ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ହେବା, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଆମର ମତ ନେବେ, ଆମେ ଏହିଠି ଏମିତି ଉପାୟ କରିବା, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ଅଟକିଯିବ। ରାଜା ଯଦି ଆମକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ, ଆମେ ସଂଯୋଗ ଦେବା, ଯେଉଁଠି ଯଜ୍ଞ ନ ହେଉ। ଏଠାରେ ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଅନେକ ଦୋଷ ଦେଖାଇ ତାଙ୍କୁ ମନା କରିବା।" ଅନ୍ୟ କିଛି ସର୍ପ କହିଲେ, "ଯଦି ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି, ସର୍ପ-ଯଜ୍ଞ ବିଧିରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ରାଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳରେ ନିୟୋଜିତ, ତେବେ ଆମେ ସେଉଁଠି ଗିଁ ଦଶିବା, ଏହି ସର୍ପ ମରିଯିବେ ଓ ଯଜ୍ଞ ହେବ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟେ ଯେଉଁମାନେ ସର୍ପ-ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ପୁରୋହିତ ଅଟେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦଶିବା, ଏଭଳି ଉପାୟ କରିବା।" ଅନ୍ୟ କିଛି ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ଦୟାଳୁ ସର୍ପ କହିଲେ, "ଏହି ଉପାୟ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅଧର୍ମ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଅନୁଚିତ। ଦୁଃଖରେ ଧର୍ମ ଅନୁସ୍ଠାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ମିଳେ, ଅଧର୍ମ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ନଶ୍ଟ ହେବ।" ଅନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ମେଘ ହୋଇ ବିଦ୍ୟୁତ ସହ ବର୍ଷା କରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିକୁ ନିର୍ବାପିତ କରିବା।" କିଛି ସର୍ପ କହିଲେ, "ରାତିରେ ଯଜ୍ଞ ପାତ୍ର ଓ ଚମଚ ଚୁରି କରି ଯଜ୍ଞ ଅଟକାଇବା।" ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, "ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଶତ ଶତ, ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଲୋକଙ୍କୁ ଦଶିବା, ତେବେ ଆମକୁ କୌଣସି ଭୟ ରହିବ ନାହିଁ।" ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, "ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭୋଜନକୁ ଆମର ପେଶାବ ଓ ପଖଣ୍ଡି ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ର କରି ସମସ୍ତ ହବି ନଶ୍ଟ କରିଦେବା।