ଏହି ଘଟଣାରେ, ସର୍ପମାନେ ନିଜେମାନେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ନାହା ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଶୁଭ କ୍ରିୟାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସୋମରସ ସେବନ କରିବାକୁ ସଜ୍ଜ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଯେପରି ଦେଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥିବା ଲୋକମାନେ କହିଥିବାପରି ହେବ। ଏହି ଦିନରୁ ଆମେ ଏହି ମାତାଙ୍କୁ ଆମର ମାତୃ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଲୁ; ତୁମେମାନେ ଯାହା କହିଥିଲ, ତାହା ଆମ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଏପରେ ସର୍ପମାନେ ‘ଯେପରି ହେଉ’ ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଇ ନାହା ନେବାକୁ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର (ଶକ୍ର) ସୋମରସ ଉଠାଇ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ସର୍ପମାନେ ଏହି ସୋମରସ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ନାହା ନେଇ, ମନ୍ତ୍ର ଚାଣ୍ଟ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଶୁଭ ଆଚାରରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱେଷ ଥିଲା, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ‘ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ନେବି!’ ବୋଲି ଆଗେଇ ଯିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଯେତେବେଳେ ସୋମରସ କୁଶ ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିଲା, ସର୍ପମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ସେଠାରେ ଅସଲି ରସ ନାହିଁ, ମାୟା ରସ ରଖାଯାଇଛି। ସେମାନେ ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ କ’ଣ ଘଟିଛି। ‘ଏହିଠାରେ ସୋମ ଅଛି’ ବୋଲି ଭାବି, ସେମାନେ ଦର୍ଭା ଘାସର ପତ୍ର ଚାଟିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ସର୍ପମାନେ ଦୁଇଭାଗ ଜିଭା ହୋଇଗଲେ। ନେକ୍ତର ସଂସ୍ପର୍ଶରୁ ଦର୍ଭା ଘାସ ଅମର ହେଇଗଲା; କିନ୍ତୁ ସର୍ପମାନେ ଠକାଯାଇ ଏବଂ ବିନତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଗରୁଡଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଏପରିଭାବରେ ଗରୁଡ, ମହାତ୍ମା, ସୋମରସ ଉଠାଇ ନେଇଗଲେ ଏବଂ ସର୍ପମାନେ ଦୁଇଭାଗ ଜିଭା ହେଲେ। ଏବେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ) ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ଅରଣ୍ୟରେ ମାତା ବିନତାଙ୍କୁ ଖୁସି କଲେ। ପକ୍ଷୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସର୍ପଭକ୍ଷୀ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ କଲେ, ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି କିଛି କମିଗଲା। ଯେଉଁଠି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ, ଏହି ମହାତ୍ମା ପକ୍ଷୀନାୟକଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିବେ। ଏହାପରେ, ଓ ସୂତନନ୍ଦନ, ତୁମେ ସର୍ପମାନେ ଉପରେ ଶାପର କାରଣ, ବିନତା ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କ କଥା କହିଛ। ତୁମେ କଦ୍ରୁ ଓ ବିନତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ଓ ବିନତାଙ୍କ ଦୁଇ ପକ୍ଷୀପୁଅଙ୍କ ନାମ କହିଛ। କିନ୍ତୁ, ଓ ସୂତପୁତ୍ର, ସର୍ପମାନେ ନାମ କହିନାହଁ; ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ନାମ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ। ଏଠାରେ, ତପସ୍ବୀ କହିଲେ—ସର୍ପମାନେ ନାମ ଅନେକ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ କହିପାରିବିନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରମୁଖ ସର୍ପମାନେ ନାମ କହେଁ। ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଶେଷ, ତାପରେ ବାସୁକି; ତାଙ୍କ ପରେ ଏଇରାବତ, ତକ୍ଷକ, କର୍କୋଟକ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ। କାଳିୟ, ମଣିନାଗ, ଅପୂରଣ, ପିଞ୍ଜରକ, ଏଳାପତ୍ର ଓ ବାମନା ମଧ୍ୟ ସର୍ପ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ନୀଳା, ଅନିଳ, କଳ୍ମଷ, ଶାବଳ, ଆର୍ୟକ, ଉଗ୍ରକ ଓ କଳଶପୋଟକ। ସୁମନାଖ୍ୟ, ଦଧିମୁଖ, ବିମଳପିଣ୍ଡକ, ଆପ୍ତ, କୋଟରକ, ଶଂଖ ଓ ବଳିଶିଖ। ନିଷ୍ଠାନକ, ହେମଗୁହା, ନହୁଷ, ପିଙ୍ଗଳ, ବାହ୍ୟକର୍ଣ୍ଣ, ହସ୍ତିପଦ ଓ ମୁଦ୍ଗରପିଣ୍ଡକ। କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର, କାଳିକେୟ, ବୃତ୍ତସଂବର୍ତ୍ତକ ଦୁଇଜଣ ଓ ପଦ୍ମ ନାମକ ଦୁଇ ସର୍ପ। ଶଂଖମୁଖ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡକ, କ୍ଷେମ ଓ ପିଣ୍ଡରକ। କରବୀର, ପୁଷ୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ର, ବିଳ୍ୱକ, ବିଳ୍ୱପାଣ୍ଡୁର, ମୂଷକଡା, ଶଂଖଶିର, ପୂର୍ଣ୍ଣଭଦ୍ର ଓ ହରିଦ୍ରକ। ଅପରାଜିତ, ଜ୍ୟୋତିକ, ପନ୍ନଗ, ଶ୍ରୀବାହ, କୌରବ୍ୟ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଶଂଖପିଣ୍ଡ। ବିରାଜ, ସୁବାହୁ, ଶାଳିପିଣ୍ଡ, ହସ୍ତିପିଣ୍ଡ, ପିଠରକ, ସୁମୁଖ ଓ କୌଣପାଶାନ। କୁଠାର, କୁଞ୍ଜର, ନାଗ, ପ୍ରଭାକର, କୁମୁଦ, କୁମୁଦାକ୍ଷ, ତିତ୍ତିରି ଓ ହଳିକ। କର୍ଦ୍ଦମ, ବହୁମୂଳକ ନାଗ, କର୍କର ଓ ଅକର୍କର, କୁଣ୍ଡୋଦର ଓ ମହୋଦର। ଏହାମାନେ ପ୍ରମୁଖ ନାଗମାନେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଅସଂଖ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ନାମ କହାଯାଏନାହିଁ। ଏମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସନ୍ତାନର ସନ୍ତାନ ଅସଂଖ୍ୟ; ଏହି କଥା ଜାଣି ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାମ କହୁନାହିଁ। ଏଠାରେ ହଜାର, ଦଶହଜାର, କୋଟି କୋଟି ସର୍ପ ଅଛନ୍ତି, ଅନୁମାନ କରିହେବ ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରମୁଖ ସର୍ପମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭୟଙ୍କର; ସେମାନେ ଶାପ ଜାଣି, କ’ଣ କଥା କହିଲେ? ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶେଷ, ମହାନ ତପସ୍ବୀ, କଦ୍ରୁକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ନିଜେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଗଲେ; କେବଳ ବାୟୁ ଖାଇ, ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ଗନ୍ଧମାଦନ, ବଦରୀ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ପୁଷ୍କରବନ, ହିମାଲୟ ପାହାଡ଼ର ଶୃଙ୍ଗରେ ତିନି ତିନି ସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ତୀର୍ଥରେ ସେ ଏକାକୀ, ନିୟମିତ, ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରହି, ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ତପସ୍ବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ତାଙ୍କର ଶରୀର କ୍ଷୀଣ, ଚର୍ମ, ମାଂସପେଶୀ ଶୁଖିଗଲା, ଜଟା ଓ ଚିରିପିତା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—‘ଶେଷ, ତୁମେ କ’ଣ କରୁଛ? ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କର।’ ‘ତୁମର ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ, ଓ ନିର୍ମଳ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛନ୍ତି; କ’ଣ ଇଚ୍ଛା ତୁମ ହୃଦୟରେ ଅଛି, ଶେଷ, କହ।’ ‘ମୋ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସହ ରହିପାରିବିନାହିଁ—ଦୟାକରି ଏହାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅ।’ ‘ସେମାନେ ସଦା ଏକାଉପରେ ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।’ ‘ସେମାନେ ବିନତା ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ ସହିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ଆମର ଅନ୍ୟ ଭାଇ, ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ), ଆକାଶରେ ଚଳିଛନ୍ତି।