ଏକ ସମୟର କଥା, ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଶୂରବୀର ଗରୁଡ଼, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର—ଶୂଳ, ଗଦା, ତୋମାର, ମୁଷଳ ଭଳି ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଝଡ଼ାଇଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ରବିପ୍ରଭା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ର ଓ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ସବୁଦିଗରୁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ଗରୁଡ଼, ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଅପରାଜିତ ରହିଲେ। ଭିନାତାପୁତ୍ର ଗରୁଡ଼, ଆକାଶକୁ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଜଳାଇ, ତାଙ୍କର ପଖ, ବକ୍ଷ ଓ ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଉଡ଼ାଇଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ଓ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହୋଇ ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଲେ, ତାଙ୍କର ନଖ ଓ ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ରକ୍ତପାତ କରିଲେ। ସାଧ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ, ଭସୁମାନେ ଦକ୍ଷିଣକୁ, ରୁଦ୍ରମାନେ ସଙ୍ଘରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ପଶ୍ଚିମକୁ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରମାନେ ଉତ୍ତରକୁ ପଳାଇଲେ; ସମସ୍ତେ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିଲେ। ଏହାପରେ ଗରୁଡ଼ ଅଶ୍ୱକ୍ରନ୍ଦ, ରେଣୁକା, କ୍ରଥନା ଓ ଆକାଶ ଚରଣ କରୁଥିବା ତାପନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ତାପରେ ଉଲୂକ, ଶ୍ୱସନ, ନିମେଷ, ପ୍ରରୁଜ, ପୁଳିନଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଭିନାତାନନ୍ଦନ ଗରୁଡ଼, ଯେପରି ଶିବ ଯୁଗାନ୍ତରେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି କ୍ରୋଧାନ୍ତିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ପଖ, ନଖ ଓ ଚଞ୍ଚୁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ। ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଆହତ ହୋଇ, ସେମାନେ ମେଘର ଗର୍ଜନା ଭଳି ଚିତ୍କାର କରି, ରକ୍ତର ଧାରା ପ୍ରବାହିତ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ପକ୍ଷୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗରୁଡ଼ ସେଉଁଠାରୁ ଅମୃତ ଖୋଜିବାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଏବଂ ସବୁଦିଗରେ ଅଗ୍ନି ଦେଖିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ—ଏକ ବଡ଼ ଦହୁଛିଥିବା ଅଗ୍ନି, ଯାହାର ଶିଖା ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଇଛି, ତୀବ୍ର ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ହେଉଛି, ଦୀପ୍ତିମାନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କିରଣରେ ଜଳୁଛି। ଶତ୍ରୁଦାହକ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ପଖର ରଥ ଉପରେ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ନଦୀ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କଲେ; ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ଦମନ କରି, ଅତି ସାନ୍ନା ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହାପରେ ଗରୁଡ଼ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ଭଳି ଜମ୍ବୁନଦ ରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ବହୁ କିରଣରେ ଚମକୁଥିବା ଜଳର ଧାରା ସମ ପ୍ରବଳତାରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ଅମୃତ ସମୀପରେ ଏକ ତୀବ୍ର ଧାର ଥିବା ଲୋହାର ଚକ୍ର ଦେଖିଲେ, ଯାହା ନିରନ୍ତର ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ର ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୀପ୍ତିରେ ଚମକୁଥିଲା, ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହାକୁ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ଗରୁଡ଼ ଏହି ଚକ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସନ୍ଧି ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ସଂକୁଚିତ କରି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଚକ୍ରର ଶଳାକା ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଚକ୍ର ତଳେ ଦୁଇଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସର୍ପ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଦୃଶ ଜିଭ୍ବା, ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁଖ ଓ ଆଗ୍ନିମୟ ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲା। ସେମାନେ ସଦା କ୍ରୋଧିତ, ଦୃତ ଓ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଅମୃତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ସଦା ଆଗ୍ନିମୟ ଓ ଅନିମିଷ ଥିଲା; ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼େ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଗରୁଡ଼ କ୍ଷଣକାଳ ଭୟଭୀତ ହେଲେ—'ଏଠି ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଇ ସର୍ପକୁ କିପରି ହରାଇବି?' ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ତାଙ୍କର ଭୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ; ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ସର୍ପମାନଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଢାକିଦେଲେ, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଗରୁଡ଼ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୁଇ ଭାଗ କରିଦେଲେ, ଏବଂ ତାଳକୁ ଅମୃତ ନିମନ୍ତେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ସେଠାରେ ଗରୁଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭିନାତାନନ୍ଦନ ଅମୃତକୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଧରି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇ, ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉଡ଼ିଗଲେ। ସେ ଅମୃତ ପାନ କରିଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଏହାକୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକିଦେଲା। ଏହିପରି ଆକାଶରେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆସିଲେ। ନାରାୟଣ ତାଙ୍କ ନିର୍ଲୋଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, କହିଲେ, "ମୁଁ ଦେବତା, ତୁମକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବି।" ତାହାରେ ଗରୁଡ଼ ଅନୁରୋଧ କଲେ—"ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଉପରେ ରହିପାରିବି।" ପୁନି, "ମୁଁ ଅମୃତ ପାନ ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଜର ଓ ଅମର ହେଉ।" ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ।" ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ଗରୁଡ଼ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ବର ଦେଉଛି, ଭଗବାନ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି ଚୟନ କରନ୍ତୁ।" ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଭାନ୍ଧବ ଓ ଭାନ୍ଧବିକ ଭାବରେ ବାହନ ଭାବେ ଚୟନ କଲେ। ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଧ୍ୱଜରେ ରଖି, "ତୁମେ ମୋ ଉପରେ ରହିବ" ବୋଲି କହିଲେ। ଗରୁଡ଼ "ତଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ପବନ ସମ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗରୁଡ଼ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଭଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଗରୁଡ଼ ହସି କହିଲେ, "ଯିଏ ମୁଣ୍ଡ ଦେଇ ଏହି ଭଜ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ, ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଋଷିଙ୍କୁ ମୁଁ ମାନ୍ୟ କରିବି। ଏବଂ ମୁଁ ଏହି ଭଜ୍ରକୁ ଓ ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟ କରିବି, ମୁଁ ଏକ ପକ୍ଷ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି, ଯାହାର ଶେଷ ତୁମେ ଖୋଜିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଆଘାତରେ ମୋତେ କିଛି ବେଦନା ହେଉନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ପକ୍ଷ ଦେଖି, "ଏହିଜଣ ସୁପର୍ଣ୍ଣ" ବୋଲି କହିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରନ୍ଦର ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତା କରିଲେ, ଏହି ପକ୍ଷୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମର ଅତିଶୟ ଶକ୍ତି ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏବଂ ତୁମ ସହିତ ଅନନ୍ତ ମିତ୍ରତା ଚାହେଁ, ହେ ପକ୍ଷୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।