ଦେବତାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦାନବ ନଗରଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ ଓ ତେଜରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ। ଅମୃତକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପବଦ୍ଧ ମନ ନେଇ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେହରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଏପରି ଦେବତାମାନେ ମହାସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ଶତ-ଶତ, ସହସ୍ର-ସହସ୍ର ଲୋହାର ଗଦା ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସେଠା ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଆଲୋକିତ ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାପରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୋଷ କ’ଣ ଥିଲା? କିମ୍ବା ସେ କେଉଁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ? ଏହି ଗରୁଡ଼ କିପରି ବାଳଖିଲ୍ୟମୁନିମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟା ରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ? କଶ୍ୟପ ଓ ବିନତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପକ୍ଷୀ ରାଜା ଗରୁଡ଼, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଅଜୟ ଓ ଅଭେଦ୍ୟ ହେଲେ? ସେ କିପରି ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ, ଆକାଶ ମାନେଇ, ଇଚ୍ଛାପୂର୍ତ୍ତିକାରୀ ହେଲେ? ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୁରାଣରେ କହାଯାଇଛି କି ନାହିଁ, ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁରାଣର ବିଷୟ, ଯାହା ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରିଛ, ତେଣୁ ଦ୍ୱିଜ଼, ମୁଁ ଏହା ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି। ଏକ ସମୟରେ ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ହବିଗୁଡ଼ିକ ଆଣିବାକୁ କଶ୍ୟପ ଇନ୍ଦ୍ର, ବାଳଖିଲ୍ୟମୁନି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମଣ୍ଡଳକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରୀ ଜଳାଣ କୁ ଉଠାଇ ଅତି ସହଜରେ ବହନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ବାଳଖିଲ୍ୟମୁନିମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ କେବଳ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ, ସମସ୍ତେ ମିଶି ଏକ ପଳାଶ ଶାଖା ବୋହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି। ସେମାନେ ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ, ଭୁଖରେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ, ଦେହ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ, ଏକ ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନର ଜଳକୁ ଅତି କଷ୍ଟରେ ଅଟକି ଅଟକି ଆସୁଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଅହଂକାରରେ ହସିଲେ, ସେମାନେ ଉପରେ ଉପହାସ କରି, ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯାଇଲେ। ଏହି ଉପହାସ ଦେଖି, ବାଳଖିଲ୍ୟମୁନିମାନେ ଭୟଙ୍କର ରେଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏକ ମହା କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା। ସେମାନେ ଯଥାବିଧି ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଅଗ୍ନିକୁ ଅହୁତି ଦେଲେ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ୍ଚ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଆଶା କଲେ: “ଆମର ତପସ୍ୟାରୁ ଏକ ନୂତନ ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ, ଯେଉଁଥିରେ ଇଚ୍ଛା, ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରଣ ଥାଉ, ଯିଏ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭୟ ଦେବ। ଏହି ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ଏମିତି ଏକ ଭୟଙ୍କର ପୁରୁଷ ଜନ୍ମ ନେଉ, ଯିଏ ଶୌର୍ୟ, ଶକ୍ତି, ଦ୍ରୁତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ହେବ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହୋଇ, ନିଜ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିୟମନିଷ୍ଠ କଶ୍ୟପଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। କଶ୍ୟପ ସେଥିରୁ ବାଳଖିଲ୍ୟମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେମାନଙ୍କ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା କି ନାହିଁ, ଏହି ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ। “କେଉଁ ଆଶା ନେଇ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ? ସତ୍ୟ କହ, ମୁଁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ,”—କଶ୍ୟପ ପଚାରିଲେ। ବାଳଖିଲ୍ୟମୁନିମାନେ କହିଲେ: “ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା, ଅହଂକାର ଓ ଅବିବେକରେ ଆମକୁ ଉପହାସ କରିଲେ, ଭଦ୍ରାଚରଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ତେଣୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି।” “ଠିକ୍ ଅଛି,”—ବାଳଖିଲ୍ୟମୁନିମାନେ ସତ୍ୟ କହିଲେ। ତାପରେ କଶ୍ୟପ, ପ୍ରଜାପତି, ମୃଦୁ କଥାରେ ସେମାନେଠାରେ କହିଲେ: “ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତିନି ଲୋକରେ ଅଧିପତି ହୋଇଛନ୍ତି। ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପକ୍ରମ କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଯାହା ଆଶା କର, ତାହା କଦାପି ଅସତ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହି ନୂତନ ପୁରୁଷ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେଉ, ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଉ। ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଯାହା ଅନୁରୋଧ କରୁଛନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଦୟା କର।" କଶ୍ୟପଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୟାଶୀଳ ବାଳଖିଲ୍ୟମୁନିମାନେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ: “ମୋ ଏହି ଉପକ୍ରମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କ ଉପକ୍ରମ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ। ତେଣୁ ଆପଣ ଯଦି ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳବତୀ ହେଉ। ଆପଣ ଯାହା ଭଲ ବୁଝନ୍ତି, ସେହିପରି କରନ୍ତୁ।” ଏହି ସମୟରେ ଡକ୍ଷପୁତ୍ରୀ, ଶୁଭ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିନତା, ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଆଶା କଲେ। ସେ ତପସ୍ୟା, ନିୟମ ଓ ପୁଂସବନ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ କଶ୍ୟପଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମହିଳା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଉପକ୍ରମ କରିଛ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଫଳିବ। ତୁମେ ଦୁଇ ଶୂରବୀର ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେବ, ତିନି ଲୋକରେ ଅଧିପତି ହେବେ। ବାଳଖିଲ୍ୟମୁନିଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଓ ମୋ ନିଶ୍ଚୟରେ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୁଇ ଅଦ୍ଭୁତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ।" ପୁନି କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏହି ମହା ଓ ଶୁଭ ଗର୍ଭକୁ ଅତି ଯତ୍ନରେ ଧାରଣ କର।” ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର ହେବେ, ଜଗତରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଏକ ବୀର, ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବେ। ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ତୁମର ସହଯୋଗୀ ହେବେ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ତୁମର କୌଣସି ଦୋଷ ହେବ ନାହିଁ, ଏହି ଭୟ ଛାଡ଼, ଏକମାତ୍ର ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର ରୁହିବ। ଏହାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣବାଣୀକୁ ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଅହଂକାରରେ ତାଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ କଥା ବଜ୍ରପାତ ପରି ଏବଂ ସେମାନେ ସହଜରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇପାରନ୍ତି।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ବିନତା ତାଙ୍କ ଆଶା ପୂରଣ ହୋଇ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଅରୁଣ ଓ ଗରୁଡ଼। ଅରୁଣ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ନେଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଗକୁ ଚାଲନ୍ତି। ଗରୁଡ଼ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ। ଏବେ, ଭୃଗୁବଂଶଜ, ତାଙ୍କର ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।