ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଦେଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବଜ୍ର ଭୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଉଠିଲା। ଏକ ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନିମେଘ, ଧୂମ୍ର ଟାଣି ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା; ଏହିପରି ଦୃଶ୍ୟ ବସୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ସାଧ୍ୟ, ମାରୁତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବସମୂହ ନିଜ-ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଏକାଉଠି ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଧାଉଁଥିଲେ। ଦେବ-ଅସୁରଙ୍କ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଏପରି ଭୟଙ୍କର ହେଲା, ଯାହାପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା; ବାୟୁ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା, ହଜାର-ହଜାର ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଯାଉଥିଲା। ମେଘ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲା; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ଶିରୋମଣି ମଧ୍ୟ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କରିଥିଲେ। ଦେବମାନେ ପିନ୍ଧିଥିବା ମାଳା ଶୁଖିଯାଇଥିଲା, ତାଙ୍କର ତେଜ ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ଭୟଙ୍କର ମେଘ ଅଧିକ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କରୁଥିଲା। ଧୂଳି ଉଠି, ଦେବମାନଙ୍କ ମୌଳୀକୁ ଆଘାତ କରୁଥିଲା; ଏଠିରେ, ଭୟଭୀତ ଓ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଓ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ କିଏଁ ଏପରି ହଠାତ୍ ଦେଖାଦେଲା? ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ହରିପାରିବା ମତି ଶତ୍ରୁ କୌଣସି ଦେଖୁନାହିଁ।" ବୃହସ୍ପତି ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ହେ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ଦୋଷ ଓ ଅସାବଧାନତା ସାରଣାରେ, ମହାତ୍ମା ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ— କଶ୍ୟପ ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବିନତାର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏହି ଆକାଶଚାରୀ ଦଶ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଚାହିଁଲେ ଯେଉଁ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି, ସେ ସୋମ ହରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି। ସେଇ ପକ୍ଷୀ, ବଳଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୋମ ହରିପାରିବେ; ସେ ଅସମ୍ଭବ କାମକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ କରିପାରିବେ।" ଏହି ଶୁଣି, ଶକ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଏହିପରି ଶୂଚନା ଦେଲେ— "ଏକ ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀ ସୋମ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି। ମୁଁ ସବୁଠି ଚେତାବନୀ ଦେଉଛି— ତମେ ସାଜାଗ ହୁଅ, ଅସ୍ତ୍ର ଧର, ଏଠାରେ ମୋ ଆଦେଶ ଅନୁସରି ସୋମକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କର।" ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ କହିଲେ— "ଓ ଶୂରବୀର ଦେବମାନେ, ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ସୋମ ନେଇଯିବାରୁ ରକ୍ଷା କର; କାରଣ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଦ୍ୱିତୀୟ।" ଏହି ଶୁଣି ଦେବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ସୋମକୁ ଘେରି ନିଜ-ନିଜ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ବଜ୍ରଧାରୀ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ଦଢ଼ିଥିଲେ। ସେମାନେ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ; ମନ ଦୃଢ଼ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସୁଦୃଢ଼ କବଚ ଥିଲା, ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ତାଳିଥିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାରର ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଚାରିପାଖରେ ଚିଙ୍ଗାରି ଓ ଧୂଆଁ ଛାଡ଼ୁଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଚକ୍ର, ମୁସଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ପରଶୁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ, ନିର୍ମଳ ତଳୱାର, ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଏମିତି ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ। ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦେବସମୂହ ଅପରିମଳିତ ଚାୟାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ଦଢ଼ିଥିଲେ। ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ତେଜରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ମନ ଦୃଢ଼ କରି ସୋମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ, ଦେବମାନେ— ଯେଉଁମାନେ ଦାନବପୁରୀ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ— ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ଦେହରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଦେବମାନେ ମହାସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ; ଶତ-ଶତ ଲୋହା ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଅଞ୍ଚଳ ଭରିଯାଇଥିଲା; ସେଠା ତାପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲା। ଏଠାରେ, ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା— "ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦୋଷ କ’ଣ ଥିଲା, ତାଙ୍କ ଅସାବଧାନତା କ’ଣ ଥିଲା? ବାଳଖିଲ୍ୟ ତପସ୍ୟାରୁ କିପରି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା? କିପରି କଶ୍ୟପ ଓ ବିନତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗରୁଡ଼ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଜୟ ଓ ଅଭେଦ୍ୟ ହେଲେ? କିପରି ସେ ଇଚ୍ଛାମୱତ୍ତା, ଆକାଶଚାରୀ ସ୍ୱେଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବ ହେଲେ? ଯଦି ପୁରାଣରେ ଏହି କଥା ଅଛି, ମୋତେ ଶୁଣାଇବାକୁ ଚାହେଁ।" ଉତ୍ତର ମିଳିଲା— "ଏହା ପୁରାଣର ଏକ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ଯାହା ତୁମେ ପଚାରିଛ; ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଏହି କଥା କହୁଛି।" ବେଳେ କଶ୍ୟପ ମହାମୁନି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପିତା, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ; ସେଠି ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞର କୁଷ ଆଣିବା ପାଇଁ, କଶ୍ୟପ ଇନ୍ଦ୍ର, ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବସମୂହଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା କୁଷ ଏକା ଉଠାଇ, ସହଜରେ ନେଉଥିଲେ। ଏଥିରେ ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା— ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଅଙ୍ଗୁଳି ପରି ଛୋଟ ଦେହ ନେଇ, ସମସ୍ତେ ମିଶି ଏକ ପଳାଶ ଶାଖା ନେଇ ଯାଉଥିଲେ। ସେମାନେ ତପସ୍ୟାରେ କ୍ଷୀଣ, ଭୋକରେ ଅଶକ୍ତ, ଶରୀର ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ; ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନର ପାଣିରେ ହେଉଥିବା ଏକ ଛୋଟ ଜଳାଶୟରେ ଦୁଃଖରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅଭିମାନୀ ଇନ୍ଦ୍ର ହସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଉପହାସ କରି, ଶୀଘ୍ର ଚଳିଗଲେ। ଏହି ଅପମାନରେ, ଦୁର୍ବଳ କିନ୍ତୁ ତପୋବଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏକ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ କରିଦେଲା। ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯଥାବିଧି ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଇ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ— "ଆମ ତପସ୍ୟାରେ ଏକ ନୂତନ ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମୱତ୍ତା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏବଂ ଚାହିଁଲେ ଚଳିପାରିବେ, ଯିଏ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଭୟ ଦେବେ। ଏମିତି ଜନ୍ମୁକ, ଯିଏ ଶୂରତା, ଶକ୍ତି, ତ୍ୱରାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର।" ଏହି ଶୁଣି, ଶତଯଜ୍ଞ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ବ୍ରତୀ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। କଶ୍ୟପ ଏହି ଶୁଣି ବାଳଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା କି ନାହିଁ ପଚାରିଲେ। "କେଉଁ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ? ମୋତେ ସତ୍ୟ କହ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।