ପୁରାଣଦର ଇନ୍ଦ୍ର, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଦେଲେ। ଏହା ପରେ, ପୁରୁହୂତ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ଗୋମାତାମାନଙ୍କର କଳ୍ୟାଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଦୃତଗତିରେ ଅରିଷ୍ଟ ନାମକ ଦାନବ, ଯିଏ ବୃଷଭ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ସେଉଠି ହତ୍ୟା କଲେ। ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା କେଶୀ ନାମକ ଦାନବ, ଯିଏ ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ସେଉଠି କୃଷ୍ଣ ତାକୁ ଅରଣ୍ୟରେ ହତ୍ୟା କଲେ। ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କର ପଦ୍ମସମ ହସ୍ତ, ଯାହା ବଜ୍ର ସମାନ କଠିନ, ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚାଣୂର ନାମକ ଦାନବ, ଯିଏ ଏକ ମଲ୍ଲ ଥିଲେ, ତାକୁ ପ୍ରହାର କରି ପତିତ କରିଦେଲେ। ଶତ୍ରୁମାର୍ଦ୍ଦନ କରୁଥିବା ଗୋବିନ୍ଦ, ଏଉଁଠି ଏକ ଶିଶୁ ରୂପେ ଥିବାବେଳେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ସହିତ ଘିରିଥିବା ସୁଦାମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କଲେ, ହେ ଭାରତ। ସଭାମଧ୍ୟରେ, ବଳଦେବ ମୁଷ୍ଟିକାଙ୍କୁ ସହଜରେ ବଧ କଲେ; ଏବଂ କୃଷ୍ଣ କଂସ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ହେ ଭାରତ, ସେଉଠି ହତ୍ୟା କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣ କଂସଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜା ରୂପେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିତ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଦେ ଶିର ନମାଇଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏମିତି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟସମୂହ କରିଥିଲେ। ତା’ପରେ, ଦୁଇଜଣେ ଭାଇ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପାଖକୁ ପୁଣି ଯାଇ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଗୁରୁସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ଦେଖାଇଲେ। ଏହି ଦୁଇ ମହାପୁରୁଷ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଅବନ୍ତୀ ନଗରୀରେ ଘୂରିବା ସମୟରେ, ଚଉଷଠି ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ। ଯଦୁବଂଶୀ ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ଲେଖାପଢ଼ା, ଗଣିତ, ଗାନ୍ଧର୍ବବେଦ ଓ ଆୟୁର୍ବେଦ ଶିଖିଲେ। ବାରଟି ଦିନରେ, ଏହି ଦୁଇଜଣେ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଶିକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ତା’ପରେ ସେମାନେ ପୁଣି ଗୁରୁ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ଏହି ଦୁଇଧର୍ମଜ୍ଞ ଗୁରୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଗୁରୁ ସମ୍ମାନ କରି, ସେମାନେ ଅବନ୍ତୀରେ ବସିଲେ; ପଞ୍ଚାଶି ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଦଶପ୍ରକାର ଶାସ୍ତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଏହି ଦୁଇଭାଇ ଅଧିଗ୍ରହଣ କଲେ; ଗୁରୁ ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଏକ ବର ଚାହିଲେ। ସାନ୍ଦୀପନି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୋର ପୁଅ ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ଶଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନେଇଯାଇଥିଲା। ତୁମେ ମୋର ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଆଣ। ତୁମେ କୁଶଳୀ ହେଉ।" ଗୁରୁଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, କୃଷ୍ଣ ସେହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜୀବ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ଥିଲା ନାହିଁ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ଏବଂ ବଳରାମ ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପୁଅକୁ ସମୁଦ୍ରରୁ ଫେରାଇ ଆଣିଥିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ତାକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସୁରକୁ ହରାଇ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ; ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପିଶାଚ ରୂପେ ଥିବା ସେ ଦେହ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ଅଶକ୍ୟ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଆସନ, ଗୋ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଧନ-ଦୌଲତ, ଏହି ସବୁ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଗଦା, ମୁଷଳ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ କେଶବ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସା ଓ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ। ନାରାୟଣ ଛଡ଼ା, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଏମିତି ଦୀପ୍ତିମାନ ରଥରେ ଉପବେଶ କରିପାରିବେ କି? ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ୱାରୋହୀ ମାତଳିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚରମପୁରୁଷ ଚୟନ କରିପାରିବେ? କିମ୍ବା ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ କିମ୍ବା କଂସ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର? ଅସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ସେ କର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ସମାନ ହେଲେ; ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା, ଭୋଜବଂଶର ମହିମା ବଢ଼ିଗଲା। ଏହି ରାଜାମାନେ ଗରୁଡ଼ ସାମ୍ନାରେ ସର୍ପମାନେ ଭୟ କରିବା ପରି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହେଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଅଳଙ୍କୃତ ଧନୁଷ୍, ତଳୱାର ଓ ଶୁଦ୍ଧିତ ବଣ୍ଡରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପଦାତି ସେଉଠି ଥିଲେ, ହେ ଭାରତ; ଅଠ ଲକ୍ଷ ଅପରାଜିତ ବୀର ସେଉଠି ଥିଲେ। ଭୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପତାକା ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ତିଆରି ଥିଲା; ସେଉଠି ରଥମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣପତ୍ରରେ ମଢ଼ାଯାଇଥିଲା, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଭୋଜ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ହାତୀ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ସମାନ ସଂଖ୍ୟାରେ ଥିଲେ; ଅଳଙ୍କୃତ ଧନୁଷ୍, ତଳୱାର ଓ ଶୁଦ୍ଧ ବଣ୍ଡରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଥିଲେ। ସୋଳ ହଜାର କିମ୍ଶୁକ ଫୁଲ ସଦୃଶ ଘୋଡ଼ା ସେଉଠି ଥିଲା; ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଯୁବା ଯୋଦ୍ଧା ଦଳ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପନ୍ନ, କୌଣସି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ; ଏହି ସୋଳ ହଜାର ଦଳ କଂସଙ୍କ ଭାଇମାନେ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିଲେ। ସୁନାମା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କଂସଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ମିଶ୍ରକ ନାମକ ତାଙ୍କ ଦଳ ସାଠି ହଜାର ଥିଲେ, କଂସଙ୍କ ରୋଷ ଗତି ସମାନ ବେଗ ଥିଲା, ଯମରାଜଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ; ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯମରାଜଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ। ଅସ୍ତ୍ରର ଜାଲ ଓ ବଡ଼ ଫେନ ଯୁକ୍ତ, ଏକ ପ୍ରବଳ ନଦୀ ପରି; ଗଦା ଓ ମୁଷଳଧାରୀ, ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ବଡ଼ ବଡ଼ ରଥ ଓ ହାତୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣି ତାର, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରକ୍ତରେ ମାଟିଆ, ଅଳଙ୍କୃତ ଧନୁଷ୍ ତରଙ୍ଗ, ଏବଂ ରଥ ଘୋଡ଼ାରେ ଭରିଥିବା ହ୍ରଦ ଭଳି, ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ନଦୀକୁ, ଯେଉଁଠି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ରବ କରୁଥିଲେ, ନାରାୟଣ କଂସ ହନନ କରିଥିବା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଏ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଥାନ୍ତି? ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଉପବେଶ କରି, ହେ ଭାରତ, ସେ ଭୋଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନାକୁ ବଡ଼ ବାତାସ ମେଘ ଚିରିଦେଉଥିବା ପରି ଚିଁଡ଼ିଦେଲେ। ସଭାରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, କଂସ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ସ୍ଵଜନମାନେ ସହିତ ବଧ ହେଲେ; କୃଷ୍ଣ ଦେବକୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ନେଇଲେ।