ଏକ ସମୟରେ, କୌନ୍ତେୟ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ଗଞ୍ଜି ଗଈଁମାନେ ଉଠାଇ ନେଇ ଅଟବୀକୁ ଗଲେ । ସେମାନଙ୍କର ମୁହଁ ରୂପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା । ଏହି ଦୁଇ ଭାଇ ଆନନ୍ଦରେ ଅଟବୀ ମଧ୍ୟରେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଥିଲେ, ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖୁଥିଲେ, ସିସିକାର, ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଓ ଗଛ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୱେଷଣ କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଗଈଁ ଓ ବଛାମାନଙ୍କୁ ନାମେ ଡାକୁଥିଲେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ଅପରାଜିତ ଭାବେ ଦେବଗଣମାନେ ଯେଉଁ ଖେଳ ଖେଳନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଖେଳ ଖେଳୁଥିଲେ । ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନ କରୁଥିବା ଏହି ଦୁଇଁ ଦେବ, ମାନବ ଶିଷ୍ଟାଚାର ଅନୁସରଣ କରି, ନିଜ ଜନ୍ମ ଓ ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ଅଟବୀ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ଶିଶୁକାଳରେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଗଈଁଆଳା ସହ ଖେଳରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ । ଏହିପରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ କୃଷ୍ଣ ଗୋବ୍ରଜକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ଗଈଁଆଳାମାନେ ପାହାଡ଼ ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଶୌରି, କୀର୍ ଖାଇଲେ । ଏହା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଗଈଁଆଳା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ଏବେ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଓ ଗୋବର୍ଧନ ପାହାଡ଼କୁ ସାତ ଦିନ ଧରି ଉଠାଇ ରଖିଲେ । ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ବାସୁଦେବ ଗଈଁମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତରେ ଏହି ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ଏହା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ହେଲା । ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା ପୃଥିବୀରେ ଆସି, ପ୍ରମୋଦରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ପୁରନ୍ଦର ତାଙ୍କୁ ‘ଗୋବିନ୍ଦ’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି ଅଭିଷେକ କଲେ, ପୁରୁହୂତ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ । ପଛରେ, କୃଷ୍ଣ ଗଈଁମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ, ଏକ ବୃଷ ରୂପୀ ଦାନବ ଅରିଷ୍ଟକୁ ଶୀଘ୍ରତାରେ ବଧ କଲେ । ଏହା ପରେ, ରାଜନ୍, ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିବା ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା କେଶି ନାମକ ଦାନବକୁ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ଅଟବୀରେ ବଧ କଲେ । କମଳ ସଦୃଶ କିନ୍ତୁ ବଜ୍ର ସମାନ କଠିନ ହାତରେ ମଧୁସୂଦନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ଚାଣୂର, ଯିଏ ମଲ୍ଲ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବଧ କଲେ । ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ଗୋବିନ୍ଦ ଦଳ ସମେତ ସୁଦାମକୁ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ବଧ କଲେ । ସଭାରେ, ବଳରାମ ସହଜରେ ମୁଷ୍ଟିକକୁ ବଧ କଲେ, ଓ କଂସ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ କଂସଙ୍କୁ ବଧ କରି, ବିଜୟୀ କୃଷ୍ଣ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜା କରି ନିଜ ମାତାପିତାଙ୍କ ପାଦେ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ଏପରି ଭାବେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଏପରି କର୍ମ କଲେ । ତାପରେ, ଏହି ଦୁଇଁ ଭାଇ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଗଲେ, ଗୁରୁସେବାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଧର୍ମକୁ ଜାଣି ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ । ମହାତ୍ମା ଏହି ଦୁଇଁ ଶିଷ୍ୟ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଅବନ୍ତି ନଗରୀରେ ଘୁଞ୍ଚି ଘୁଞ୍ଚି, ଚଉଷଠି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ତାଙ୍କ ସଖଳ ଅଂଶ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ନିଅଲେ । ଦୁଇଁ ଯଦୁପୁତ୍ର ଲେଖା, ଗଣିତ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ବେଦ ଓ ଚିକିତ୍ସାଶାସ୍ତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିଖିଲେ । ବାର ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଳନ ଶିକ୍ଷା ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ । ପୁନି, ଏହି ଦୁଇଁ ବୀର ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଶିଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଏହି ଦୁଇଁ ଅବନ୍ତିରେ ରହି, ପଞ୍ଚାଶ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଦଶପ୍ରକାର ଶାସ୍ତ୍ର କୁଶଳତାରେ ପ୍ରବୀଣ ହେଲେ । ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟା ଦୁଇଁ ଜଣ ଅଧିଗ୍ରହଣ କଲେ । ଏହା ଦେଖି, ଶିକ୍ଷକ ସାନ୍ଦୀପନି ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ବର ମାଗିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ । ତେବେ ସାନ୍ଦୀପନି କହିଲେ, “ମୋ ପୁଅ ଏହି ସାଗରରେ ଏକ ଶାର୍କ ଦ୍ୱାରା ନେଇଯିବା ହୋଇଥିଲା । ତୁମେ ସେହି ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଆଣ ।” ଗୁରୁଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୃଷ୍ଟିରେ, କୃଷ୍ଣ ସେହି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ବଚନ ଦେଲେ । ସମସ୍ତ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ କାହା ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ଏହା କରିଲେ । ଏହି ଦୁଇଁ ଦାନବକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ, ସାଗରରେ ପିଛାଇ ଦେଲେ । ତାପରେ, ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଅସୀମ ଶକ୍ତିରେ, ଦୀର୍ଘକାଳ ଆତ୍ମା ଥିବା ସେ ପୁଅ ପୁନଃ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ଏହି ଅପୂର୍ବ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଘଟଣା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ । ସମସ୍ତ ଆସନ, ଗଈଁ, ଘୋଡ଼ା, ଧନ-ଦୌଲତ ସବୁ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ । ଗଦା, ମୁଷଳ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ କେଶବ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ । ନାରାୟଣ ଛଡ଼ାଏଁ, ସମସ୍ତ ମଣିମାଣିତ ଯେଉଁ ଚରିଅଟ୍ରେ ରହିଥାଏ, ଶଚୀର ଶ୍ୱାମୀଙ୍କ ରଥରେ, ଏପରି କିଏ ହେବେ? ଅପୂର୍ବ ସାରଥି, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଅନ୍ୟ କିଏ? ମାତଳିକୁ ଯେଉଁଠି ଚୟନ କରାଯିବ, ସେଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଛଡ଼ାଏଁ ଅନ୍ୟ କିଏ ମିଳିବେ? ବୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ କିମ୍ବା କଂସ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଅସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ କର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ସମାନ ହେଲେ । ବୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୋଜ ବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ହେଲା । ରାଜାମାନେ ଗରୁଡ଼ ସାମ୍ନାରେ ସର୍ପମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିବା ପରି ଭୟଭୀତ ହେଲେ । ଯେଉଁମାନେ ଶୋଭାମୟ ଧନୁଷ, ଖଡ଼ଗ ଓ ନିର୍ମଳ ବେଣୁ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ଏହି ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ପଦାତି ସେନା ଥିଲା, ଅଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ ଅପରାଜିତ ବୀର ଥିଲେ । ବୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପତାକା ସୁନାର ଥିଲା, ତାଙ୍କ ରଥ ଓ ରଥର ପାର୍ଶ୍ୱ ସୁନା ଓ ସୁନା ମୁଢ଼ି ଥିଲା । ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀ ସେନା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲା, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଶୋଭାମୟ ଧନୁଷ, ଖଡ଼ଗ ଓ ନିର୍ମଳ ବେଣୁ ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଂକୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲେ ।