ଏକ ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟ କାଳନେମି ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ତାହା ଚମକୁଥିଲା। ତାଙ୍କର ଗହଣା ଓ ବାହୁବନ୍ଦ ଝିଙ୍କୁଝିଙ୍କୁ ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, ତାଙ୍କର ଚୂଡା ଧୂଆଁ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଦାଢି ହଳଦିଆ ଥିଲା, ଓ ରାଗରେ ଦନ୍ତ କାମି ଥିବା ମୁଖ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କାଳନେମି ତିନି ଲୋକର ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ଦେହ ପ୍ରସାରିତ କରିଥିଲେ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଭୀତ କରି, ଦଶ ଦିଗକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲେ। ପରେ, ବହୁତ ରାଗରେ, କାଳନେମି ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ମୁଖ ଖୋଲି ସାମ୍ନାକୁ ଆଗେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଗରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କାଳନେମି ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରେ, ଦେବତାମାନେ ଭୟରେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ପଳାଇବାକୁ ଦେଖି, କାଳନେମି ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, ବାୟୁ, କୁବେର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତି, ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କଲେ; ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜିତି, ବିଶାଳ ଦୈତ୍ୟ କାଳନେମି ଆକାଶରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଗରୁଡା ଉପରେ ବସିଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଷ୍ଣୁ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଗରେ ଆଖି ଲାଲ ହୋଇ, କାଳନେମି ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ଏକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶତ ହାତ ଉଠାଇ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ନାୟକ କାଳନେମି ରାଗରେ ସେଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଛାତି ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲେ। ପରେ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ମାୟା ନାୟକ ହୋଇ, ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଦୈତ୍ୟମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ତଥାପି ହରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଚଳ ରହିଲେ। ପୁନଃ, ରାଗରେ, କାଳନେମି ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଦା ଉଠାଇ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଗରୁଡାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଗରୁଡା କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ହରି ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ଉଠାଇ, କାଳନେମିଙ୍କର ଶତ ମୁଣ୍ଡ ଓ ହାତ କାଟିଦେଲେ। ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପତିତ ହେଲେ; ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଉଚିତ ସ୍ଥାନ ଫେରାଇଦେଲେ। ଦେବତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇ, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରାଚୀନ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାର ଆଶ୍ରୟ ଗୃହକୁ ପହଁଚିଲେ। ଗୋଟିଏ ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଧରି ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନ କଲେ, ମହାଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଭୁ, ଅମର ଆତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନ କରି ଶାନ୍ତିତାରେ ଶୋଇ ରହିଲେ, ସଂସାର ଉପରେ ମୋହ ପ୍ରବାହ କଲେ। ଏହିପରି, ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଶତ ବିଷ ହଜାର ବର୍ଷ ଲାଉଥିଲା, ମାନବ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ। କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଗତି କଲା; ସେଉଁଠି ଶେଷରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଉଠିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତି ପାଇଲେ। ଶୟନ କୁ ଛାଡ଼ି, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସହିତ ଦେବତାଙ୍କର ଉପକାର ପାଇଁ ସଭାକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ, ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦିବ୍ୟ ସଭା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଉଁଠି ସମସ୍ତେ ଆସି ବସିଗଲେ; ସଭା ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ଦୁଃଖରେ ପୃଥିବୀ ଦୁଃଖଭରା କଣ୍ଠରେ କଥା କହିଲେ: “ହେ ଦେବତାମାନେ, ମୁଁ ଶକ୍ତିହୀନ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାଇଛି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କର ସେନା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି। ସଦା ଏହି ଭାର ବୋହିବାରେ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଦୁଃଖିତ ରହିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଗରରେ ରାଜାମାନେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ସେନା ସହିତ ଅଛନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ ଶତ ଶତ ଗ୍ରାମ ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମରେ ହଜାର ହଜାର ପରିବାର। ଏହି ହଜାର ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ଭୂଗର୍ଭ ଶକ୍ତି, ଦଶ ହଜାର ଗ୍ରାମ, ନଗର ଓ ରାଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅବିରତ ଭାବରେ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହିପରି, ମୁଁ ଏବେ ଆପଣ ଶକ୍ତିରେ ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଭାର ବୋହିପାରିବି ନାହିଁ; ଦୁଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ସଦା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ରହିଛି।” ପୃଥିବୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ନାରାୟଣ ଦେବ ଦେବତାମାନେକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ—“ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନିଅ।” ଏବେ ମୁଁ କହିବି, ଶୁଣ, ଏହି ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର, କଣ କରିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମହାତ୍ମା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣ। ଯେତେବେଳେ, ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ନାପାଇଲେ, ସେ ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ଭୁମିକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବାକୁ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ନାଶ କରିବାକୁ, ସେ ମାରୁତ, ବସୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଶ୍ୱିନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କହିଲେ: “ହେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାୟକମାନେ, ମାନବ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନିଅ!” ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଚଳିତ ଜୀବକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଗୋବିନ୍ଦ କହିଲେ, “ଏମାନେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତୁ,” ପଶୁ ଆକାରରେ ଥିବା ଜୀବମାନେ ସହିତ। ସମସ୍ତେ, ଜ୍ଞାନୀ ବିଷ୍ଣୁ ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଲେ; ହରି ନିଜେ ବହୁ ଆକାର ଧରି ଭୁମିର ରକ୍ଷା କଲେ। ଅଜାତଶତ୍ରୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏବେ ତାଙ୍କର ଯଶ କଥା ମୁଁ କହିବି। ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସାଗର ଆନନ୍ଦରେ କମ୍ପିତ ହେଲା, ପାହାଡ଼ମାନେ ଚଳିଗଲେ; ଶାନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଦୀପ୍ତି ଦେଇ ଜଲିଗଲା। ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା, ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକ ବିକିରଣ ହୋଇଗଲା। ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ଆକାଶରେ ବଜିଗଲା, ଦେବତାମାନେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କଲେ। ମହାଋଷିମାନେ ଶୁଭ କଥା କହି, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଆଗମନ ଉପରେ ଉଲ୍ଲାସ କଲେ।