ହେ ରାଜା, ଏହିପରି ଦିନରେ, ଭୟଭୀତଙ୍କର ଭୟ ହରଣ କରିବାକୁ, ମହାବଳଶାଳୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଚବିଶ ଅବତାର ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଏହି ଏକୋଇଶତମ ଯୁଗରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେ ଦୟାଳୁ ଓ ଦାନଶୀଳ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ସର୍ବଦା ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଖଡ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ସେହି ବସୁଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ଭୂମିର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ସେ ମଧୁ ନାଶକ, ଦାତା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଭୟ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶକଟ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ରାମଙ୍କ ଦୁର୍ଗ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ । ସେ କଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଓ ମାନବ ରୂପୀ ଦାନବମାନେ ଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ କରିଥିଲେ; ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର ଏହି ଅବତାର ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା । ଏହିପରି, କଳିଯୁଗର ଶେଷରେ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବାବେଳେ, ବିଷ୍ଣୁୟଶ ନାମକ କଳ୍କି ଆବାର ହରି ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ । ସେ, ବୃହତ୍ ସଂଖ୍ୟକ ପାଖଣ୍ଡୀମାନଙ୍କ ନାଶ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ ଧର୍ମର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅବତାର ନେବେ । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହିପରି ଅନେକ ଅବତାର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ, ପୁରାଣରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି । ଏଉଁପରି କଥା ହେବା ପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, କୌରବମାନଙ୍କର ଅନନ୍ଦ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପୁନି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ଆଉଥରେ ମୁଁ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବୃଷ୍ଣିମାନ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ । ଯେପରି ଭଗବାନ୍ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମାଧବମାନ୍ୟରେ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏହି କଥା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ତଥା ପିତାମହ ।" ଏପରି ଅନୁରୋଧ ପରେ, ମହାବଳୀ ଭୀଷ୍ମ ମଧବମାନ୍ୟରେ ମହାତ୍ମା କେଶବଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । "ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏବେ ମୁଁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ତୁମକୁ କହିବି, କେମିତି ନାରାୟଣ ବୃଷ୍ଣିମାନ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, କୃତୟୁଗରେ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତାରକାମୟ ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା । ସେଠାରେ ବିରୋଚନ, ମାୟା, ତାରକ, ବରାହ, ଶ୍ୱେତ, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ପ୍ରଲମ୍ବ, ବୃତ୍ର, ଜମ୍ଭ, ବଳ, ନାମୁଚି, କାଳନେମି, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଲମ୍ବ, କିଶୋର, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ, ଅରିଷ୍ଟ, ରାକ୍ଷସ ମହାପତି ଓ ଅନେକ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ ହଜାରେ ହଜାରେ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ବିଭିନ୍ନ ଵାହନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଥିଲେ । ଏପରି ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଦେବତାମାନେ – ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ମାରୁତ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷ କୁବେର, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା – ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ଶ୍ରେଣୀରେ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ଏହି ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଆଗ୍ରସର ହେଲେ । ତେବେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଚାରଣମାନେ ଙ୍କୁ ମାରିବା ଲାଗିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହି ଦୁଃଖ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ମନରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ହରି, ସମସ୍ତଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ବସି, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଶଂସା ପାଇ, ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ତାଙ୍କୁ ଆସିବା ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ଭୟ ଛାଡ଼ି, ପୁନିଥରେ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ । ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅତି ଭୟଙ୍କର, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ରୋମାଞ୍ଚକାରୀ ହେଲା; ଶକ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦୈତ୍ୟମାନେ ଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିଲେ । ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ପଳାଇଗଲେ । ଏହିପରି ଦୈତ୍ୟମାନେ ପଳାଇବାକୁ ଦେଖି, କାଳନେମି ନାମକ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ସେ ଶତବାହୁ, ଶତମୁଖ, ଶତଶିରା, ଶତଶୃଙ୍ଗ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ପର୍ବତ ସମାନ, ଭୟଙ୍କର ଦୃଢ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଦେବତାମାନେ ଙ୍କୁ ଚାଲେଞ୍ଜ କଲେ । ସେ ରବି ସମାନ ତେଜସ୍ୱୀ ମୁକୁଟ, ଝଙ୍କାରିତ ଅଳଙ୍କାର, ଧୂମ୍ର ଚୂଡ଼ା, ତାମ୍ର ଦାଢ଼ି, ରାଗରେ ଦନ୍ତ କାମଡ଼ିଥିବା ମୁଖରେ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ । ତାଙ୍କ ଶରୀର ତିନି ଲୋକ ଆବୃତ କରିଥିଲା, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି, ଦଶ ଦିଗକୁ ଆବୃତ କରିଥିଲେ । ତେବେ, ଅତି ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ମୁହଁ ମେଲି, ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରି, ଦେବତାମାନେ ଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ପୁନି, ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବମାନେ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । କାଳନେମି ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ । ଦେବତାମାନେ ଙ୍କୁ ପଳାଇବା ଦେଖି, କାଳନେମି ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, ବାୟୁ, କୁବେର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ିତ କରିଲେ । ଏହିପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଧିନ କରି, ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦ୍ରୁତ ଜିତି, ମହାଦାନବ କାଳନେମି ଆକାଶରେ ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ବସିଥିବା ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ । ଶତବାହୁ ଉଠାଇ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଦାନବମାନ୍ୟର ନାୟକ କ୍ରୋଧରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଛାଡ଼ିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ମାୟାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ-ଦାନବ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଏକଠି ହେଲେ ।