ଅର୍ଜୁନ, କୃତବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଅତି ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତରେ, ଅହଂକାର, ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ ମମତାର ଅଭାବରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅରଣ୍ୟରେ ରହି, ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ସେବା କଲେ ଓ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଲେ। ଅନେକ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଓ ମହାପଣ୍ଡିତଙ୍କର ଗୌରବ ପ୍ରାପ୍ତ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କଠାରୁ ଚାରିଟି ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ମାତ୍ର ଅମରତ୍ୱ ଛାଡ଼ି। ସେ ପ୍ରଥମ ଅନୁଗ୍ରହ ମାଗିଲେ—ମୁଁ କୀର୍ତ୍ତିମାନ, ଉଦାତ୍ତମନା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ ହେଉ, ଏବଂ ମୋର ହଜାରଟି ବାହୁ ହେଉ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନୁଗ୍ରହ ରୂପେ ଅର୍ଜୁନ କହିଲେ—ମୁଁ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳ ରହି, ଗର୍ଭଜ, ଅଣ୍ଡଜ, ଚର, ଅଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଉପରେ ଶାସନ କରିପାରିବି। ତୃତୀୟ ଅନୁଗ୍ରହ ଚାହିଲେ—ପିତୃ, ଦେବତା, ଋଷି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ମହାୟଜ୍ଞ କରିପାରିବି, ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନେ ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଜିତ ହେଉ। ଚତୁର୍ଥ ଅନୁଗ୍ରହ ରୂପେ ଅର୍ଜୁନ ଅନୁରୋଧ କଲେ—ମୋ ସମାନ କୌଣସି ପୁରୁଷ ଏଠାରେ କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ ନ ହେଉ, କେବଳ ଯିଏ ମୋର ବଧକ ସେ ଏମିତି ହେଉ। ଏଭଳି ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଅର୍ଜୁନ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶୂରବୀର ହେଲେ। ମାହିଷ୍ମତୀରେ ସେ ହଜାର ମଧ୍ୟରେ ହଜାର ହେବା ପରି ବିଶିଷ୍ଟ ହେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଓ ସମୁଦ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକୁ ବିଜୟ କରି, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ, କଶେରୁ, କାମଦ୍ୱୀପ, ଗଭସ୍ତିମତ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଵରୁଣଦ୍ୱୀପ ଓ ଅନେକ ଆନନ୍ଦମୟ ଦ୍ୱୀପ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ଅଜୟ କଲେ। ଯେଉଁ ଦ୍ୱୀପ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ କେବେ ବିଜୟ କରିପାରିନଥିଲେ, ସେଉଁଠି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବିଜୟ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଲା। ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପର୍ବ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ କୌଣସି ରାଜା ତାଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ମଧ୍ୟ ଭିଜୁନଥିଲା। ତାଙ୍କର ଶୋଭାମୟ ରାଜମହଲ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଯର୍ଣ୍ଣରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ସେ ରାଜ୍ୟକୁ ଚାରି ଭାଗ କରି ଏକ ଭାଗରେ ସେନାକୁ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗରେ ନିଜ ନିବାସରେ ବ୍ୟୟ କରିଥିଲେ, ତୃତୀୟ ଭାଗ ଲୋକମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା, ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ଗ୍ରାମ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଚୋର-ଡକାତିମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନରେ କେବଳ ରାଜ୍ୟର ଦ୍ୱାର କେବେ ବନ୍ଦ ହୁଏନଥିଲା। ସେ ରାଜ୍ୟର ରକ୍ଷକ, ଧନ-ଉପାଧିର ରକ୍ଷକ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଗୋ-ଧନର ରକ୍ଷକ ହେଇ ରହିଥିଲେ। ଏଭଳି ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଅର୍ଜୁନ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ ଓ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କଲେ। ସେ ଜଗତ୍ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହି ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ହେଉଛନ୍ତି ନିଜେ ହରିଙ୍କ ଅଂଶାବତାର। ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଦିବ୍ୟ କଥା କହିବି, ଯାହା ଭୃଗୁବଂଶର ଓ ତାଙ୍କ ଅବତାର ନେଇ। ଭୃଗୁବଂଶର ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଭାଗବତ ଅବତାର ବୋଲି ଗଣାଯାଏ, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଓ ଶୂରବୀର ଥିଲେ। ସେ ହେହୟବଂଶକୁ ନଶ୍ୱନ କରି, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଲା। ରଥ ଉପରେ ବସିଥିବା ସେଇ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ପରେ, ରାମ ଜମ୍ଭଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଓ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ କର୍ମକାଣ୍ଡ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଁକୁ ନଶ୍ୱନ କଲେ, ଜମ୍ଭଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉଡ଼ାଇଦେଇ ଶତଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବଧ କଲେ। ଏଠି ଦିଅ, ଏହି କ୍ରୁଷ୍ଣ ଗୋବିନ୍ଦ, ଭୃଗୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ହଜାରବାହୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦଳନ କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ସହସ୍ରଜିତ୍ଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇବା ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ଅତିବିଶିଷ୍ଟ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଷଷ୍ଠିଚତୁର୍ଦ୍ଧ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ତୀରେ ସଂଗ୍ରାମରେ ବିଜୟ କଲେ। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱେଷୀ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଚୌଦ ହଜାର ନିହତ କଲେ; ପୁନି ଅନ୍ୟ ସୂରବୀରମାନୋଁକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେଲେ। ପରେ, ଏହି ଶତ୍ରୁନାଶକ ରାମ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ହଜାର ରାଜାଙ୍କୁ ଭଙ୍ଗ କରି, ମୁଷଳ ଦ୍ୱାରା ହଜାର ଜଣଙ୍କୁ ନଶ୍ୱନ କଲେ, ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଆଉ ହଜାର ଜଣଙ୍କୁ ହତ କଲେ। ଚୌଦ ହଜାରକୁ ଧୂଳି କରିଦେଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଦ୍ୱେଷୀମାନୋଁକୁ ବିଜୟ କରି ଭାର୍ଗବ ନିଜେ ସ୍ନାନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହୋଇ "ରାମ! ରାମ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ରାମ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନୋଁକୁ ନଶ୍ୱନ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ "ଭୃଗୁ! ରାମ!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। କଶ୍ମୀରୀ, ଦରଦ, କୁନ୍ତି, କ୍ଷୁଦ୍ରକ, ମାଳବ, ଶୂଭ, ଚେଦି, କାଶି, କରୁଷ, ଋଷିକ, କ୍ରଥକଇଶିକ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜାତି ଓ ତାଙ୍କ ସହ ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, ମଗଧ, କାଶି, କୋଶଳ, ରାତ୍ରୟନ, ବିତିହୋତ୍ର, କିରାତ, କାର୍ତ୍ତିକବତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜ୍ୟର ହଜାର ରାଜାଙ୍କୁ ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ଚୂଢ଼ା ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶରୀରରେ ଆବୃତ ହୋଇଗଲା। ତିନି ବାର ସାତ ଥର ସେ ପୃଥିବୀକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଶୂନ୍ୟ କଲେ। ଏଭଳି ଭୃଗୁବଂଶଜ ରାମ ପୃଥିବୀର ନଦୀ ଓ ଜଳାଶୟକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ପୋକା ପରି ରକ୍ତରେ ପୂରଣ କଲେ। ସେ ଏହି ରକ୍ତରେ ତାଙ୍କ ପିତୃମାନୋଁକୁ ତୃପ୍ତି ଦେଇ ତର୍ପଣ କଲେ। ଏହିପରି ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ରାମ ସମସ୍ତ ଅଠାର ଦ୍ୱୀପକୁ ଅଧିନ କରି ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତାଧିକ ନରମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ସମୁଦ୍ରବନ୍ଧିତ ପୃଥିବୀରେ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ତାହା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଧୂଳି ଶୂନ୍ୟ କରି ଦେଲେ। ଏହିଭଳି ମହାପୁରୁଷ ଭୃଗୁଙ୍କ ଏହି କଳାକୃତ କଥା ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କଥା ହୁଏ, ଏହି କଥା ଏଠି ଗୀତ ହୁଏ।