ଏକ ସମୟରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିବାସଗୁଡିକୁ ଦୃଢ଼ଭାବରେ ଅପହରଣ କରି, ଦୈତ୍ୟ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନିଜ ଶାସନ ନିର୍ମାଣ କଲେ । ସେ ଚପ୍ପନ ମିଲିଅନ ଏବଂ ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ, ତଥା ଏଉଁ ସାଠି ହଜାର ଅତିରିକ୍ତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ମହାନ ରାଜା ଭାବେ ସେ ଭୋଗ ଏବଂ ଶକ୍ତିର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ । ଏହି ଦୈତ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଇ, ଶିବ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଗଲେ । ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ, ଦିନ ରାତି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦିତିର ପୁତ୍ର ଆମକୁ ଭୟ ଦେଉଛି । ଆପଣ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ମୂଳ ଆଧିପତି, ଦେବତା ଏବଂ ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦନର ସୃଷ୍ଟା, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅନନ୍ତ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ।” ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ଦୁଃଖ ଆମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତି ଅବୁଝ । ନାରାୟଣ ଅନେକ ରୂପରେ, ଅନନ୍ତ ତେଜରେ, ସମସ୍ତର ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରୟ । ସେ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅବୁଝ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅକ୍ଷୟ ମହାପ୍ରଭୁ । ମୋ ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ । ନାରାୟଣ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଠାରୁ ଉପରେ, ମୁଁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି । ମୋଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଲୋକ, ଦେବତା ଏବଂ ଦୈତ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି । ମୁଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଧିପତି, ନାରାୟଣ ମୋର ମୂଳ । ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରପିତାମହ, ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁ ମହାପ୍ରପିତାମହ । ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଦୈତ୍ୟକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବେ । ସେ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ତେଣୁ ବିଳମ୍ବ ନ କରି, ଆପଣମାନେ ଯାଆନ୍ତୁ ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଦୁଧର ସାଗର ପାଖକୁ ଗଲେ । ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ମାରୁତ, ରୁଦ୍ର, ମହା ଋଷି, ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ସମସ୍ତେ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ସେମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆଜି ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ହାତରୁ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ । ଆପଣ ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଉତ୍ତମ ସ୍ୱରୂପ, ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉପରେ । ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଦଳର ସମାନ ଆପଣଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଦଳକୁ ଭୟ ଦେଇଥିବା, ଦିତିର ବଂଶ ନାଶ ପାଇଁ ଆପଣ ଆମ ଆଶ୍ରୟ ।” ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏହି ବିନୟ ଶୁଣି, ଶୁଦ୍ଧ ତେଜସ୍ବୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, କହିଲେ, “ଅମର ଦେବତାମାନେ, ଭୟ ଛାଡ଼ । ମୁଁ ତୁମମାନେକୁ ଭୟ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି । ତେଣୁ ତୁମେ ଆଉ ଦେବଲୋକକୁ ଫେରିଯାଅ । ମୁଁ ନିଜେ ଦୈତ୍ୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବି । ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଆଧିପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବଦାନ ପାଇ ଅଭିମାନୀ ହୋଇଛି ।” ଦେବତାମାନେ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ । ଦେବମାନେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ । ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବିଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତୁ । ତାଙ୍କର ସମୟ ଆସିଛି, ବିଳମ୍ବ ନ କରନ୍ତୁ । ସେ ଅବଦାନରେ ଅଭିମାନୀ ।” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ବିନାଶ କରିବି । ତେଣୁ ଦେବତାମାନେ, ତୁମେ ଦେବଲୋକକୁ ଫେରିଯାଅ ।” ଏହିପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାମାନେକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବାକୁ କହି, ଆଧା ମାନବ ଆଧା ସିଂହ ରୂପ ନେଲେ । ନରସିଂହ ରୂପରେ, ଭୟଙ୍କର ଦେଖା, ତେଜସ୍ବୀ, ବଡ଼ ମୁଁହ ଖୋଲି, ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟାନକ । ହରି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କଲେ । ଦୈତ୍ୟମାନେ ନରସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି ବହୁତ ରୂପରେ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲେ, କିନ୍ତୁ ହରି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଗଳି ଦେଲେ । ସେ ଅନେକ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ । ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନାଶ ହେବା ପରେ, ହରି ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନରେ, ବିଦ୍ୟୁତ ମେଘ ସମାନ ଦେଖା, ତୃଣ ଅଭିମାନୀ ବାଘ ସମାନ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ଜନ କରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ହରି ତାଙ୍କୁ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଦଳରେ ରକ୍ଷିତ, ଦାନ୍ତ ଓ ନଖର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ । ସାଂଝ ସମୟରେ, ତେଜସ୍ବୀ ହରି ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ନିଜ ଜଂଘା ଉପରେ ବସାଇ, ନଖର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଫାଟି ଦେଲେ । ହରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନାଶ ହେଲା, ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମଙ୍ଗଳ ହେଲା । ହରି ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରି ଭୂମିରେ ଆନନ୍ଦ କଲେ । ଏହି ଭାବରେ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ତୁମକୁ ଏଠି ନରସିଂହଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ କୁହାଯାଇଛି । ଏବେ ମହାତ୍ମା ବାମନଙ୍କ ଅବତାର ବିଷୟରେ ଶୁଣ । ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ, ବିରୋଚନଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଳି ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହେଲେ । ସେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସିଂହାସନ ଦଳି, ଶକ୍ତିରେ ବିଜୟ କରିଲେ । ବଳିଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଭୟଭୀତ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନେଇ ଦୁଧ ସାଗର ପାଖକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ । ତାପରେ ହରି ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ । ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରାର୍ଥନାରୁ ଏହି ଅବତାର ଆଦିତିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ଏହିପରି ଯାଦବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଆଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ସେ ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଜ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଦୈତ୍ୟରାଜ ବଳି ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଭାବରେ ଉତ୍ତମ ହେଲେ ।