ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା—ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ର ପୂର୍ବାପର୍ଣ୍ଣ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ ପ୍ରାବର୍ଗ୍ୟ ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତଙ୍କ ଜନନୀମାନେ ସହିତ, ରତ୍ନ ଶିଖର ଭଳି ଏକ ଚୁଡ଼ା ନିଆଁରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। ଏହି ଦିନରେ, ସଂସାରର ସମସ୍ତ ମାଟି, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପି ଥିବା ଭୂମିକୁ ଅନନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ବରାହ ରୂପେ ଉଠାଇଲେ। ଭୂମି ତାଙ୍କର ନିଜ ଦେବୀ ଭଳି ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଅପସାରିଥିଲେ, ପ୍ରଭୁ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତାଙ୍କୁ ଜଳରେ ଡୁବିଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ। ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ପାଖରେ, ବରାହ ରୂପୀ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଶୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଉଠାଇଲେ, ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ—ସମସ୍ତ ଜଗତର କ୍ଷେମ ହେଉ। ଏହି ଭଳି, ଦେବତାଙ୍କର ହଜାର ମୁଣ୍ଡିଆ ନାୟକ ବିଷ୍ଣୁ, ବରାହ ରୂପରେ, ଭୂମିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ତିନି କାଳର ଆତ୍ମା ଭଳି ଏହି ବରାହ ଦ୍ୱାରା ଏହି କାମ ସଂପାଦିତ ହେଲା। ସମୁଦ୍ର ରୂପେ ପରିଧାନ କରିଥିବା ଭୂମିଦେବୀକୁ ଉଠାଇ ଉପାସନାଯୋଗ୍ୟ କରାଗଲା; ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଦାନବଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ। ଏହି ଭଳି ବରାହ ରୂପର କଥା ଏଠାରେ ସମାପ୍ତ; ଏବେ ଶୁଣ, ମାନସିଂହ ରୂପରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ବନ୍ଦ କରିବା ଉପରେ କଥା। ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ଦୈତ୍ୟମହାରାଜ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଅତି ଗର୍ବିତ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତିନି ଲୋକରେ କଣ୍ଟକ ଭଳି ଥିଲେ। ସେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସମୁଦ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ତିନି ଲୋକରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଦଶ ହଜାର ଦଶ ବର୍ଷ ଓ ଅଧିକ ପାଞ୍ଚ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି, ସେ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଉପବାସରେ ଅଟୁଟ ରହି, ନିରବତା ଓ ନିୟମରେ ନିଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଏହି ଭଳି ନିଜ ନିୟମ, ନିରାମିଷ ଓ ନିୟତିରେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ଖୁସି ହେଲେ। ଏହାପରେ, ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା, ରବିପ୍ରଭା ରଥରେ ହଁସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଗମନ କଲେ। ସହିତ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ସାଧ୍ୟ, ମାରୁତ, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ରୁଦ୍ର, ବିଶ୍ୱ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଆସିଥିଲେ। ଦିଗ୍ଗଜ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗ୍ଗଜ, ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ର, ତାରା ଓ ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନେ ମେଘ ଭଳି ଆଗମନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତା, ତପସ୍ୱୀ ଋଷି, ସିଦ୍ଧପୁରୁଷ, ସପ୍ତ ଋଷି, ରାଜା ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମିଶିଗଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ସୃଷ୍ଟିର ଅଧ୍ୟାପକ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୈତ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି କହିଲେ—ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ। “ମୁଁ ତୁମ ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଖୁସି ହୋଇଛି, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଅତି; ଏବେ ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ହେଉ, ଚାହିଁଥିବା ବର ମାଗ।” ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ: “ମୋତେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ମାନବ, ପିଶାଚ କେହି ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ, ମୋତେ ଶାପ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। ମୋ ମୃତ୍ୟୁ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, ପାହାଡ଼, ଗଛ, ଶୁଖିଲା କିମ୍ବା ଭିଜା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ହେବେ ନାହିଁ। ଆକାଶରେ ନୁହେଁ, ପୃଥିବୀରେ ନୁହେଁ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତିରେ ନୁହେଁ, ଭିତର କିମ୍ବା ବାହାରେ ନୁହେଁ। ପଶୁ, ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ, ପକ୍ଷୀ, ସରୀସୃପ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ ନାହିଁ। ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ଏହି ବର ଦିଅ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: “ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ବରଗୁଡିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇଛି; ନିଶ୍ଚୟ, ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଫଳ ପାଇବେ।” ଏହିପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଆକାଶକୁ ଯାଇଲେ; ବ୍ରହ୍ମାର ଲୋକରେ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସହିତ ଚମକିଲେ। ଏହି ବର ଦେଇବା ଖବର ଶୁଣି, ଦେବତା, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଗମନ କଲେ। “ଏହି ବର ଦେଇ ଏହି ଅସୁର ଆମକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବେ; ଦୟା କର, ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କର ନଶ୍ଟି ପାଇଁ ଉପାୟ ବିଚାର କର।” ବ୍ରହ୍ମା, ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ନିଶ୍ଚୟ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଅ; ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ସମାପ୍ତିରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଆଣିବେ।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ତାଙ୍କର ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଦେବଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ପରେ, ବର ପାଇବା ସହିତ, ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ବରର ଅଭିମାନରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ଦୈତ୍ୟମହାରାଜ ତାଙ୍କର ଶାସନ ସ୍ଥାପନ କରି, ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଓ ଜଗତ ପାର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଜିତିଲେ। ତିନି ଲୋକରେ ବସିଥିବା ଦେବତାମାନେ ହରାଇ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ। ତିନି ଲୋକରେ ଅଧିକାର ନେଇ, ଦୈତ୍ୟ ଏବେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଲେ; ବରର ମଦ ରେ, ଦୈତ୍ୟ ଦେବଲୋକରେ ବସିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଜୀବକୁ ଜିତି, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ: “ମୁଁ ଏକା ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେବି।” “ମୁଁ ଜଳ, ବାୟୁ, ତାରା, ଦଶ ଦିଗ, କ୍ରୋଧ ଓ କାମ, ଭରୁଣ, ବସୁ, ଆର୍ଯ୍ୟମାନ ହେବି।” “ମୁଁ ଧନର ନାୟକ, ଧନର ଦେଖାରୀ, ଯକ୍ଷ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ଅଧିପତି ହେବି”—ଏହିଭଳି କହି, ସେ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ରୂପଗୁଡିକୁ ନେଇଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଦଖଲ କରି, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଦେବତା ଓ କିନ୍ନରମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ ହେଲେ। ସେ ନରକରେ ବସିଥିବାମାନେକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆଣି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥିବାମାନେକୁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଦେଇଲେ; ଏହିଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମହାରାଜ— ଆଶ୍ରମରେ ତିନି ତପସ୍ୱୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷିମାନେକୁ ଉତ୍ପୀଡନ କଲେ; ସେମାନେ ନିଜ ନିୟମ ଓ ନିଶ୍ଚୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ। ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାମାନେକୁ ବାନ୍ଧି, ଦେବତାମାନେ ଆହୁତି ଦେଇପାରିବାରେ ଅସମର୍ଥ କରିଦେଲେ; ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠି ଯାଆନ୍ତି, ସେ ତିଁଠି ଯାଇଥିଲେ। ଏହିଭଳି, ଦୈତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଅତିରାଜ ଓ ଅତ୍ୟାଚାର ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଭୟ ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।