ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଅବସରରେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଚାଲିଥିଲା । ଧର୍ମର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ବିଦୁର ତ୍ରେଜାରର ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦୁର୍ୟୋଧନ ସମସ୍ତ ସମ୍ମାନ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ । କୁନ୍ତୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଗାନ୍ଧାରୀ ନାରୀମାନେ କରିବାକୁ ଥିବା ଉପାସନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବଧୁମାନେ ତାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଶୀଘ୍ରତାରେ ପାଳନ କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ନିକଟରେ ରହି, ଯଥାଯଥ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । କୃଷ୍ଣ ନିଜେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ ଲାଗି ଆଶା କରୁଥିଲେ । ସମସ୍ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଭା ଓ ସ୍ୱୟଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ଅତିରିକ୍ତ ସମ୍ମାନ ଚାହିଲେ ନାହିଁ । ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌରବମାନେ ଏପରି ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦେଇ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା କେମିତି ପାଇପାରିବେ? ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଏକାଅପରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବହୁ ଧନ, ଉଚ୍ଚ ଦ୍ୱାର ନିବାସ ଓ ସେନାସମୂହ ଦାନ କରୁଥିଲେ । ଦେବସଦୃଶ ରାଜନିବାସ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୃହ, ଓ ଦିବ୍ୟ ଉଡୁଥିବା ମନ୍ଦିର ସଦୃଶ ନିବାସ ତିଆରି ହେଇଥିଲା । ବିଭିନ୍ନ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଓ ଶୋଭାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଅନେକ ଧନୀ ରାଜାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଭା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଏହିପରି ଭାବେ, ଧନ ଓ ଶ୍ରୀରେ ବରୁଣଙ୍କ ସହ ଏକ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ସୃଷ୍ଟି କରି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶଡଅଗ୍ନି ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବସ୍ତୁ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ; ବହୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ, ମିଠା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅତିଥିମାନେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଘୃତ ଆହୁତି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ । ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇଥିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅନ୍ୟ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଧନ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଏକାଧିକ ସମ୍ପଦ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଉଥିଲେ । ଅଭିଷେକ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ରାଜାମାନେ ସମେତ ମହାର୍ଷିମାନେ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ସେଠାରେ, ନାରଦ ଆଦି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷିମାନେ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିଲେ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦେଖିଥିଲେ । ସେଠାରେ କେହି କହୁଥିଲେ– “ଏହିଭଳି ଅଛି”, “ଏଭଳି ନୁହେଁ”, “ଏପରି ଅଟୁଟ”, “ଏହି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଅଛି” । କେହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତର୍କ ଦେଉଥିଲେ, କେହି ପ୍ରତିତର୍କ କରୁଥିଲେ; କେହି ଅପ୍ରତିଖଣ୍ଡିତ ତର୍କକୁ ପ୍ରତିଖଣ୍ଡନ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରୁଥିଲେ । କେହି କେହି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବ୍ୟାଖ୍ୟାକୁ ନିଜ ତର୍କରେ ଚିରିଦେଉଥିଲେ, ଯେପରି ଗୃଧ୍ର ଆକାଶରେ ମାଂସ ଛିନିନେଇଥାଏ । ଅନେକ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଜ୍ଞାନୀ, ଦୀର୍ଘ ବ୍ରତୀ ଏହି ତର୍କବିତ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ । ଏହି ବୈଦିକ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞ ବେଦୀ ଗଗନର ତାରାମାଳା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଏହି ଯଜ୍ଞଶାଳାରେ କୌଣସି ଶୂଦ୍ର ବା ଅନିୟମିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ ନାହିଁ । ଏହି ଶୋଭା ଦେଖି ନାରଦ ମୁନି ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଶ୍ରୀଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ଦେଖି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ । ସେ ତାଲେ ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଏକତ୍ରିକ୍ତି ଦେଖି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଲେ ଓ ପ୍ରାଚୀନ ଏକ କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଂଶାବତାର ସମୟରେ ଘଟିଥିଲା । ସେ ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ ଏହି ସଭା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସଭା ସଦୃଶ, ଓ ତାଙ୍କ ମନରେ ପଦ୍ମନାଭ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ । ସେଠାରେ, ଦେବଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ, ବଳଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଳନ କରୁଥିଲେ । ସେ ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଦେବମାନେ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ନାଶ କରୁଥିବା ବେଳେ ନିଜେ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ, ସେଇ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଆବାର କହିଥିଲେ: "ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକପ୍ରାପ୍ତି କରିବେ" । ଏହିପରି ନାରାୟଣ, ଶମ୍ଭୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ଯଦୁବଂଶ ଶେଷରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ପୃଥିବୀରେ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶରେ, ଏହି ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ । ଯାହାଙ୍କ ବାହୁବଳକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଇ ହରି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଏବେ ମାନବ ନାମରେ ଜନସମୁଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି । ଆହା! କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଯେ ସ୍ୱୟଂ ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ ପୁନି ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ଏପରି ଭାବେ ସବୁ ଜ୍ଞାନର ସାର ନାରଦ ଚିନ୍ତନ କରି, ହରିନାରାୟଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ । ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ବୈଭବମୟ ଯଜ୍ଞରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଏଠାରେ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମମୟ, ନିଜ ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଆତ୍ମାଶୁଦ୍ଧି ଲୋକେ ଏକାଠି ହୋଇଥିଲେ । ପାଞ୍ଚାଳ, ବୃଷ୍ଣି, ଏବଂ ସେନାପତିମାନେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୁଝି, ସମୟରେ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ । ସେମାନେ ନିଜ ଜନାନୀ, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ଅନେକ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭରା ଭାର ବହି ଦୂର ଦୂରାନ୍ତରୁ ଆସିଥିଲେ । ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଭଗବାନଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ, ଚାରିପାଖରେ ଅନ୍ୟ ଶେଷ ସେନା ଏକତ୍ର କରି । ଅଜ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ନିଜ ଦଳକୁ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ସହ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ଯାଦବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ବିଜୟ ଦେଖି, ମାଧବ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ନେଇ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାଲିଥିଲେ । ଅନେକ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ସହିତ ସେ ଖାଣ୍ଡବପ୍ରସ୍ଥ ଆସି, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ଚେଦିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ମହାନୁଭାବମାନେ ଦେଖିଲେ ।