ବସୁଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶୂରସେନମଣ୍ଡଳର ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ପରେ, ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ସନ୍ତାନମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, କିନ୍ତୁ ମଥୁରାଧୀଶ କଂସ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ହତ୍ୟା କଲେ। ଏପରେ, ମହାପୁରୁଷ ବଳଦେବ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ ହେଲେ; ଯମଙ୍କ ମାୟାବଳରେ, ସେ ଗର୍ଭ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଲା। ଦେବକୀଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗର୍ଭକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବରେ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଆଣାଯିବାରୁ, ସେ 'ସଂକର୍ଷଣ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳ ଦ୍ୱାରା ସେ 'ବଳଦେବ' ନାମରେ ବିଶ୍ରୁତ ହେଲେ। ପରେ, ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଆଠମ ଗର୍ଭ ହେଲେ, ଯିଏ ମଧୁନାଶନ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ରାଜା କଂସ ସେହି ଗର୍ଭକୁ ବିଶେଷ ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ବସୁଦେବଙ୍କ ସନ୍ତାନକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, କଂସ ଏକ କ୍ରୂର ଓ ଭୟଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ବସୁଦେବ ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ, ତାଙ୍କ ବାପା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଗୋପଙ୍କ ନବଜାତ କନ୍ୟା ସହ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦେଲେ। ଦିବ୍ୟ ଦୂତର ଶବ୍ଦ ସହିପାରିନଥିବା କଂସ, ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୋକୁଳକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ବସୁଦେବ ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜଳରେ ପଦ୍ମ ଭଳି ଅଜଣା ରହି, କଂସଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଲୁଚି, କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଭଳି ବଢ଼ିବା ଲାଗିଲେ। ତାପରେ, ମଥୁରାଧୀଶ କଂସ ସମସ୍ତ ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତଚର ପଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସୁଦେବପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ତେଜ ଓ ବଳ ସହ ବଢ଼ିବାରେ ଅବିଚଳିତ ରହିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, କିମ୍ବା ଲୋଟସ୍-ନୟନ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଦଳେ ଦଳେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ—କିଏ ଭୟରେ, କିଏ ଆକାଂକ୍ଷାରେ। ସେ ବଳ ଅଧିଗ୍ରହଣ କଲେ, ରାଜା ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଅନୁମୋଦନା ପାଇଲେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହିତ ପୁନର୍ବାର—ବୋଝା ରାଜାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତିକ୍ରମ କରି କଂସଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କଲେ। ପରେ, ମାଧବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯରାସଂଧ ବଧ ହେବା ଖବର ଶୁଣି, ସେ ସମୟରେ କଂସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଶୂରସେନମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜା କଲେ। ବଡ଼ ସେନା ଗଠନ କରି, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏଠାରେ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଲେ, ଏବଂ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ ପୁତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯରାସଂଧ ଉଗ୍ରସେନ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିଲେ। ଏହି ଭାବେ, ଯରାସଂଧ ଓ ମାଧବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁତା ହେଲା; ରାଜ୍ୟ ଲାଗି, ଯିଏ ଜିତିଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ। ସେ ରାଜାମାନେ ଓ ଶାସକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ସେ ଧନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା, ମହାଦେବ, କୃତ୍ତିବାସ, ତ୍ରିନେତ୍ରଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାହା ଘଟିଲା ମୁଁ କହିଦେଲି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୀମସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିପରି ସେ ରାଜା ବଧ ହେଲେ, ତାହା ଶୁଣ। ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ଯରାସଂଧ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ଅଧୋକ୍ଷଜ ଯଦୁନନ୍ଦନ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଆମେ ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ କାହା ସହିତ ତୁମର ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା? ଏଠାରେ ଜଣେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବେ।' ଏପରେ, ତେଜସ୍ବୀ ମଗଧରାଜ ଯରାସଂଧ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାଛିଲେ। ତାଙ୍କର ବଳ ଶୁଣି, ଦିବ୍ୟ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ଭଳି ଦେଖି, ଯରାସଂଧ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଅର୍ଜୁନ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ। ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୋପ ବୋଲି ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କେବଳ ଶିଶୁ ଭାବି, ସେ ରୋଜନା ଫୁଲ ଓ ଶୁଭ ଉପକରଣ ନେଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦା ଓ ଆନନ୍ଦ-ବିପତ୍ତିର ଉପକରଣ ନେଇ, ପୁରୋହିତ ଯୁଦ୍ଧାନୁରାଗୀ ଯରାସଂଧଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା ପରେ, ଯରାସଂଧ ଧର୍ମଯୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରଣା ମନେ ପକାଇ, ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେ ମୁକୁଟ ଖୋଲି, କେଶ ସମାନ କରି, ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଅଦମ୍ୟ ଦୃଢ଼ତାରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ। ପ୍ରଜ୍ଞାଶାଳୀ ରାଜା, ଶୂରବିର୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଭୀମ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, କାରଣ ତୁମେ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।' ଏପରେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଯରାସଂଧ ଭୀମଙ୍କ ଉପରେ ବିପୁଳ ଶକ୍ତି ସହ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ମନ୍ତ୍ରଣା କରି, ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯରାସଂଧଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଏହିଭଳି, ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟାଘ୍ର ସମ ନର, ଦୁଇ ନାୟକ, ଦୁଇଁଜଣ ବିଜୟ ଆଶା କରି, ଅତି ଉତ୍ସାହରେ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କଲେ। ପ୍ରଥମେ, ଏକାପର ଚରଣ ଛୁଇଁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ହାତ ଧରି, ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ବାହୁ ଅଂଶକୁ ଧରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏପରେ, ଏକାପର ଶୋଉଲ୍ଡର ଧରି, ପୁନିପୁନି ଘାତ କରି, ଅଂଗ ଗଠନରେ ଏକାପରଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ମାରିବା ଲାଗିଲେ। ସେମାନେ ହାତର ଅନେକ ଚାଳ ଦେଖାଇ, ବିଜୁଳି ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘାତ କଲେ, ଗାଳ ଓ ଗଳାରେ ଘାତ କରି, ତେଜ ପ୍ରଭା ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା। ବାହୁ ବନ୍ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚାଳ ଦେଇ, ଦୁଇଁଜଣ ଏକାପରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଘାତ କଲେ; 'ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ' ଚାଳ ଦେଇ ଛାତିକୁ ଦବାଇଲେ। ଏକାପରଙ୍କ ହାତ ଦବାଇ, ହାତୀ ଭଳି ଗଜଗଜାଇ, ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ଦୁଇଁଜଣ ବାହୁକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ବ୍ୟବହାର କଲେ। ତାଳି ଦେଇ ଘାତ କରି, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, କ୍ରୋଧିତ ସିଂହ ଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏକାପରଙ୍କୁ ଟାଣିଲେ ଓ ଘେସିଲେ। ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଅଂଗକୁ ଚାପି, ଏକାପରଙ୍କ କମର ଓ ପେଟକୁ ବାହୁ ଦେଇ ଜପଟିଲେ। ଦୁଇଁଜଣ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଦକ୍ଷ ଯୋଧ୍ୟା, ଏକାପରଙ୍କ କଟି ଓ ପାଶ୍ୱ ଉପରେ ଘାତ କଲେ, ଗଳାରୁ ହାତ ନେଇ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପେଟ ଓ ଛାତିକୁ ଘାତ କଲେ। ସମସ୍ତ ସୀମା ଭାଙ୍ଗି ଦେଇ, ପୃଷ୍ଠି ଭଞ୍ଜନ ଚାଳ ଦେଇ, ବାହୁ ଦ୍ୱାରା 'ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ' ଚାଳ ଲଗାଇ, ଦୁଇଁଜଣ ଅପଚେତନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।