କମ୍ସା, ଯେଉଁଥିରେ ଧୃଡ଼ ମନ ଓ ଅବିବେକ ଥିଲା, ସେ ବସୁଦେବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଧର୍ମରେ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ପରେ, ଦୈତ୍ୟମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ପ୍ରଭୁ ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବକାଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେବକୀଙ୍କୁ ବସୁଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଦେବକୀଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ ନେଉଅଯାଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ କମ୍ସା ନିଜେ ରଥ ଚଢ଼ି ବସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଆକାଶରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଦୂତର ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ସ୍ୱର ଶୁଣିଲେ ବସୁଦେବ ଓ କମ୍ସା—"ହେ କମ୍ସା, ତୁମେ ଆଜି ଦେବକୀଙ୍କୁ ନେଉଅଯାଉଛ, ତାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ପୁତ୍ର ତୁମର ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବେ।" ଏହି ଶୁଣି, କମ୍ସା ଭୟ ଓ କ୍ଷୋଭରେ ରଥରୁ ଅବତରି, ନିର୍ମଳ ତଳୱାର ଉଠାଇ ଦେବକୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ତେଣୁ ବସୁଦେବ ଶାନ୍ତ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାବେ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇଥିବା କମ୍ସାଙ୍କୁ ମୃଦୁ ହସରେ ନମ୍ର ଶବ୍ଦରେ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ—"ହେ ରାଜନ୍, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ କହାଯାଇଛି ଯେ ନାରୀମାନେ ଅପରାଧ ନ କରିଥିଲେ ତାଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ନିର୍ଦୋଷ ଦେବକୀଙ୍କୁ ତୁମେ କାହିଁକି ମାରିବାକୁ ଚାହୁଅଛ? ତୁମର ଭୟକୁ ତୁମେ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବ। ସେଠାରେ ଆଠମ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତୁମେ ତାକୁ ମାରିପାରିବ—ତାହାଲେ ତୁମର ଭୟ ମିଟିଯିବ।" ବସୁଦେବଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଶୂରସେନମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କମ୍ସା ତାହାକୁ ମାନିଲେ। ପରେ, ଦେବକୀଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ପୁଅମାନେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏବଂ ମଥୁରାଧିଶ କମ୍ସା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମମାତ୍ରେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଦେଲେ। ଏହିପରେ, ସ୍ରେଷ୍ଠ ବଳର ଧାରି ବଳରାମ ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅବତରିଲେ; କିନ୍ତୁ ଯମର ମାୟାବଳରେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ଉଠାଇ ରୋହିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ସେଉଁଥିରୁ ତାଙ୍କୁ ସଂକର୍ଷଣା ଭାବରେ ଓ ବଳଦେବ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ପୁଣି ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଅଷ୍ଟମ, ମଧୁ-ନାଶକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅବତରିଲେ। ଏହି ଗର୍ଭକୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ କମ୍ସା ବିଶେଷ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମେସ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଓ କଠୋର ମନ୍ତ୍ରୀ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଗୋପର ନୂତନ ଜନ୍ମିତ କନ୍ୟା ସହ ବଦଳାଇ ଦେଲେ। ଦିବ୍ୟ ଦୂତର ସ୍ୱର ଶୁଣି, ଭୟଭୀତ କମ୍ସା ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୋକୁଳକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଦେବ ଜଳରେ ପଦ୍ମ ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ଅଗ୍ନି ପରି ଲୁଚି ଅଜଣା ରହିଲେ। ମଥୁରାଧିଶ କମ୍ସା ଗୋପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚର ନିଯୁକ୍ତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ଓ ବଳରେ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଅନେକ ଲୋକ, କେହି ଭୟରେ, କେହି ଆଶାରେ, ଲୋଟସ୍-ନେତ୍ର ବିନାଶୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ। ଏହିପରେ, କୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତି ଉପାର୍ଜନ କରି, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ସହ ଏକଥରି— ଭୋଜମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜା କମ୍ସାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା କରି, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ପୁନଃ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇଲେ। ଏହିପରେ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା ହେବା ଖବର ଶୁଣି, କମ୍ସାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଶୂରସେନମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା କଲେ। ବଡ଼ ସେନା ତିଆରି କରି, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଓ ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ ଏଠାରେ ବସାଇଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ ଉଗ୍ରସେନ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଅତି କଷ୍ଟ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଦ୍ୱେଷ ଜରାସନ୍ଧ ଓ ମାଧବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଲା; ରାଜ୍ୟାଧିକାର ପାଇଁ ଜରାସନ୍ଧ ଜିତା ରାଜାମାନେ ଓ ନାୟକମାନେଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ରଖିଲେ। ଏହା ସବୁ ଘଟଣା ପରେ, ସେ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ନରପତି, ତାଙ୍କ ସହ ବିଭିନ୍ନ ରାଜାମାନେ ଓ ଶାସକମାନେ ଥିଲେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବ, ତ୍ରିନୟନ କୃତ୍ତିବାସ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଏଠାକୁ ଆପଣଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଦେଲି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଶୁଣନ୍ତୁ କିପରି ଭୀମସେନ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଏହିପରେ, ଜରାସନ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ବାକ୍ଚାତୁର ଅଧୋକ୍ଷଜ ଯାଦବନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ରାଜନ୍, ଆମେ ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରୁ କାହା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଅଛ? ଏଠାରେ ଜଣେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତୁ।" ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ମଗଧରାଜ ଜରାସନ୍ଧ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ବାଛିଲେ। ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଦେବତାମୟ ଗଦା ଦେଖି, ମଗଧରାଜ ଖୁସି ହୋଇ ଅର୍ଜୁନ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଅସ୍ବୀକାର କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଗୋପ ଭାବି, ଅର୍ଜୁନକୁ ଶିଶୁ ଭାବି, ସେ ରୋଜନା ଫୁଲର ମାଳା ଓ ଶୁଭ ଉପକରଣ ନେଇଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଅନନ୍ଦ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ନେଇ, ପୁରୋହିତ ଉତ୍ସାହିତ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରେ, ଯୁଦ୍ଧଧର୍ମ ମନେ ପକାଇ, ଜରାସନ୍ଧ ମୁକୁଟ ଖୋଲି, କେଶ ସମ୍ଭାଳି, ଧୃଡ଼ ହୃଦୟରେ ସମୁଦ୍ର ପରି ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଢ଼ି ହେଲେ। ଜରାସନ୍ଧ, ଶୂରବୀର ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭୀମ, ତୁମେ ବିଜୟୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।" ଏହିପରି କହି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଜରାସନ୍ଧ ଭୀମଙ୍କ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଉତ୍ସାହରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଏକ ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ। ତା'ପରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଗଲେ।