ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଦେବ ଏକଥିରେ ହେରମ୍ବ ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଲେ। ବ୍ୟାସଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରିବା ସହିତ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥ, ଗଣମାଧ୍ୟର ନାୟକ ଗଣେଶ ଏଠି, ବ୍ୟାସ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଆସିଗଲେ। ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଉଠାଇଲେ, ତାପରେ ନିର୍ମଳ ଚିତ୍ତ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଯେପରିକି ବାର୍ତା କହିବି ଏବଂ ମୋ ମନରେ ଯେପରିକି ଉପଜିଛି, ତୁମେ ଏହି ଭାରତର ଲେଖକ ହେବା।” ଗଣେଶ ଏହା ଶୁଣି କହିଲେ, “ମୋର ପେନ୍ ଲେଖିବାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବିରତି ନ ହେବା ଦରକା, ତେବେ ମୁଁ ଲେଖକ ହେବି।” ବ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ବୁଝିବା ଛାଡ଼ି କେଉଁଠି ଲେଖିବା ନାହିଁ।” ଏହି କଥା କହି ‘ଓମ୍’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଗଣେଶ ନିଶ୍ଚୟ ଭାରତର ଲେଖକ ହେଲେ। ତାପରେ ବ୍ୟାସ ଗୁପ୍ତ ଜିଜ୍ଞାସାରୁ, ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଶର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଗୁଡ଼ିକ ଜଟିଳ ଗଠନ କରିଲେ। ଏହି ଭାରତର ଶ୍ଲୋକ ଏଠି ଆଠ ହଜାର ଏବଂ ଆଠ ଶଉ ଅଧିକ ଅଛି; ଏହି ଶ୍ଲୋକ ବ୍ୟାସ ଜାଣନ୍ତି, ଶୁକ ଜାଣନ୍ତି, ସଂଜୟ ଜାଣିପାରିବେ କି ନାହିଁ। ଏଯାଁ ଯାଁ ଏହି ଗଠନ ଶ୍ଲୋକ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଛି; ଏହି ଅର୍ଥର ଗଭୀରତା ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମତା କାରଣରୁ ଏହା ଖୋଲିପାରିବା ନାହିଁ। ସବୁଜ୍ଞାନୀ ଗଣେଶ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଲେଖିବାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ; ସେଇ ସମୟରେ ବ୍ୟାସ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଶ୍ଲୋକ ରଚନା କରିଥିଲେ। ଏହି ଭାରତ ଗଛର ଶାଖା, ଫୁଲ, ଫଳ ମୁଁ ବ୍ୟାସବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ସ୍ୱାଦୁ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ପୋଷକ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅମରମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଅନୁକ୍ରମଣୀ ଅଧ୍ୟାୟ, ସମସ୍ତ ପର୍ବର ଆବଲୋକନ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲେ। ପରେ ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଅନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ; ବ୍ୟାସ ଅନ୍ୟ ଏକ ସଂଗ୍ରହ ରଚନା କଲେ, ଯାହା ସାଠି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକ ଥିଲା, ତାହାର ତିରିଶି ଲକ୍ଷ ଦେବଲୋକରେ ସ୍ଥିତି ହୋଇଥିଲା। ପନ୍ଦର ହଜାର ପିତୃଲୋକରେ, ଚୌଦ ହଜାର ରାକ୍ଷସ ଓ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏକ ଲକ୍ଷ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତି ହୋଇଥିଲା। ନାରଦ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ପଠାଇଥିଲେ, ଅସିତ-ଦେବଳ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ, ଶୁକ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ପଠାଇଥିଲେ। ଋଷି ବୈଶମ୍ପାୟନ ପରିକ୍ଷିତ ରାଜା, ଯାହାକୁ ଜନମେଜୟ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ତାଙ୍କୁ ଏହି ଭାରତ କଥା ପଠାଇଥିଲେ। ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକରେ ବୈଶମ୍ପାୟନ, ଯେଉଁଠି ବ୍ୟାସଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶିଷ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଧାନ, ଏହି ଭାରତ ଶ୍ଲୋକ ପଠାଇଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଏକ ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକ କଥା କହିବି, ଯାହା ମୁଁ ପଠାଇଛି। ଦୁର୍ୟୋଧନ ରୋଷର ମହାଗଛ, କର୍ଣ୍ଣ ତାହାର ତଣ୍ଡ, ଶକୁନି ଶାଖା, ଦୁଶ୍ୟାସନ ଫୁଲ ଓ ଫଳ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅବିବେକୀ ମୂଳ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଧର୍ମର ମହାଗଛ, ଅର୍ଜୁନ ତଣ୍ଡ, ଭୀମ ଶାଖା, ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ଫୁଲ ଓ ଫଳ, କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୂଳ। ପାଣ୍ଡୁ ଅନେକ ଦେଶ ଜିତି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ନିଜ ଜନମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରି, ଶିକାର କାମରେ ଲିନ ହେଲେ। ଏକ ହରିଣ ମାରିବାର କଷ୍ଟରୁ, ସେ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ; ପ୍ରିଥାପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ଦିନରୁ ଧର୍ମ ଓ ନୀତି ଅନୁସରଣ କଲେ। ମା ମନ୍ତ୍ରାନୁସାରେ, ଗୁପ୍ତ ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ଆଶାରେ ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା କୁନ୍ତୀ, ଗୁପ୍ତ ଧର୍ମ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ, ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ମାଦ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଶ୍ୱିନୀକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ; ଏଭଳି, କୁନ୍ତୀ ଓ ମାଦ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ମାନେ ରକ୍ଷା କଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ତପସ୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ପବିତ୍ର ଅରଣ୍ୟ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଶ୍ରମରେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଋଷିଙ୍କ ଶାପର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପାଣ୍ଡୁ ମାଦ୍ରୀ ସହ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ଶତଶୃଙ୍ଗ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଋଷିମାନେ ନିଜେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ତପସ୍ବୀ ଓ ଚରିତ୍ରବାନ୍, ଜଟାଧାରୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ପାଖକୁ ଆଣିଦେଲେ। “ଏମାନେ ତୁମର ପୁତ୍ର, ଭାଇ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ମିତ୍ର—ପାଣ୍ଡବମାନେ,” ଏହି କଥା କହି ଋଷିମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। କୌରବମାନେ ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ଓ ନାଗରିକମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଭରା ହେଲେ, ଉଲ୍ଲାସର ନାଦ ହେଲା। କିଛି କହିଲେ, “ଏମାନେ ତାଙ୍କର,” ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, “ତାଙ୍କର ନୁହେଁ”; କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କଲେ, “ପାଣ୍ଡୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମୃତ, ଏମାନେ କିପରି ତାଙ୍କର?” “ସ୍ୱାଗତ! ଭାଗ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡୁର ଵଂଶ ଦେଖିପାଇଲୁ!”—ଏପରି ଉଚ୍ଚ୍ୟାରଣ ସମସ୍ତେ କରିଥିଲେ। ଏହି ଉଲ୍ଲାସ ଶାନ୍ତ ହେଲାପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନଙ୍କ ନାଦ ହେଲା। ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି, ଶୁଭ ଗନ୍ଧ, ଶଙ୍ଖ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ହେଲା; ଏହା ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଲାଗିଲା। ଆନନ୍ଦରୁ ଗଣମାନେ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ, ଏକ ବଡ଼ ନାଦ ହେଲା, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲା ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେର ଖ୍ୟାତି ବଢ଼ାଇଲା। ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବିଦ୍ୟା ଅଧ୍ୟୟନ କରି, ସମ୍ମାନିତ ଓ ଭୟମୁକ୍ତ ହୋଇ ରହିଲେ। ଲୋକମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପବିତ୍ରତା, ଭୀମଙ୍କ ନିଷ୍ଠା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। କୁନ୍ତୀଙ୍କ ବୃଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରତି ସେବା, ଯମଜ ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କ ଭଦ୍ରତା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲା। ତାପରେ ରାଜାମାନେର ସଭାରେ, ଅର୍ଜୁନ ମହାଦୁଷ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରି, ସ୍୵ୟଂବରରେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଜୟ କରି ବିବାହ କଲେ। ଏହି ସମୟରୁ, ସେ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶ। ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ମହାସେନାକୁ ଜିତି, ଅର୍ଜୁନ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଣିଦେଲେ।