ଯେଉଁମାନେ ଯମଙ୍କର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି, ତୁମ ଜାତିକୁ ନଶ୍ୱନ କରିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଜାତିକୁ ବଢ଼ାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମକୁ ବଧ କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ରାଜା, ତୁମେ ଭାବୁଛ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ଛଡ଼ା ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହା ତୁମ ବୁଦ୍ଧିର ଏକ ବଡ଼ ଭ୍ରମ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମର ଗୌରବ ଜାଣିଥିବା ଏବଂ ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରୁଥିବା କେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ ନାହିଁ? ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏକ ବଳିଦାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହି କଥା ଜାଣ, ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସ୍ୱର୍ଗ ହେଉଛି ମହାବ୍ରହ୍ମାର ଉତ୍ସ, ସ୍ୱର୍ଗ ହେଉଛି ମହାଖ୍ୟାତିର ଉତ୍ସ; ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃଡ଼ ଚିତ୍ତ ଥିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଥାଏ, ଏବଂ ସେହି ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ସଦା ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ, ଯିଏ ଦେଉତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଆସୁରମାନେ ହରାଇଥିଲେ, ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି, ହେ ଶତାଶ୍ୱମେଧୀ। ତୁମେ ଯେପରି ଏତେ ବଡ଼ ସେନା ଓ ଶକ୍ତି ନେଇ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାହୁଁଛ, ଏପରି ଅନ୍ୟ କିଏ କରିପାରିବ? ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ରାଜା; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନୁଷ୍ୟର ଶୌର୍ୟ ସମାନ ନୁହେଁ; କେହି ତୁମ ସମାନ ହେବେ, କିମ୍ବା ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ, ହେ ନରପତି। ଏହି କଥା ଅଜଣା ଯାଏଁ, ସେଯାଏଁ ଆମେ ଏହା ସହିପାରିବା; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ଏପରି କହୁଛି। ମଗଧେଶ, ତୁମ ଅହଂକାର ଓ ଅଭିମାନକୁ ତ୍ୟାଗ କର; ତୁମ ସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଭିମାନ ରଖ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁତ୍ର, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ସେନା ସହିତ ଯମଲୋକକୁ ଯିବା ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଦମ୍ଭୋଦ୍ଭବ, କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଓ ପରେ ବୃହଦ୍ରଥ—ଏହି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ସେନା ସହିତ ଏଠି ଅପମାନରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ। ଆମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ, ଯେଉଁମାନେ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛୁ; ଆମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ—ମୁଁ ଶୂର ବଂଶର, ଏଠାରେ ହୃଷୀକେଶ ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବ; ଏବଂ କୃଷ୍ଣ, ଯିଏ ମୋ ମାମାଘରର, ସେ ତୁମ ଶତ୍ରୁ। ଆମେ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକୁଛୁ, ରାଜା; ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର, ନାହିଲେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଅ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜରାସନ୍ଧ ରୋଷରେ ଭରିଯାଇ କହିଲେ: “ମୁଁ କଂସ, ପ୍ରଳମ୍ବ, ବାଣ, ମୁଷ୍ଟିକ, ନରକ, ଇନ୍ଦ୍ରତାପନ, କେଶୀ, କିମ୍ବା ପୁତନା ନୁହେଁ। ମୁଁ କଳଯାବନ କିମ୍ବା ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଥିବା ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ଗୋପବଂଶର ଜନ୍ମ ହେଉଥିବା, ତୁମେ ତୁମ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମକୁ ମନେ ପକା। ମୋ ଭୟରେ ତୁମେ ସମୁଦ୍ରତୀରକୁ ପଳାଇ ଗଲ, ମଧୁନଗର ଏବଂ ଜନ୍ମସ୍ଥଳ ଛାଡ଼ିଦେଲ; ସାଧାରଣ ମଣିଷ ପରି। ଏବେ ତୁମେ ଶୂରବଂଶୀ ଭାବେ ଅଭିମାନ କରୁଛ, ଶରଦ୍ ମେଘ ପରି; ଆଜି ମୁଁ ଭୋଜର ଧୀର ରାଜାଙ୍କ ଋଣ ସମାଧାନ କରିବି। ଆଜି ତୁମକୁ ବଧ କରି, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଜାମାତା, ମଧବ, ମୋ ଦୀର୍ଘଦିନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି। ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଦେବତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ମୋର ଚେଷ୍ଟା ସଫଳ ହୋଇଛି; ଏହି ଦୁଇଁଜଣ, ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଅପୁରୁଷ ପରି। ତୁମେ ସେମାନେଠାରେ ସିଂହ ପରି ହରିଣ ମାରିଦେବ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଉପସ୍ଥିତ ଜନ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ରାଜା, ଆଜି ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁତ୍ରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କରିଦେବି; ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହି ମହାନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୁଁ କେବେ ଅପରାଜିତ ଏବଂ ଅବିଜିତ ରାଜାଙ୍କୁ ଧରେ ନାହିଁ; ଏଠାରେ କିଏ ଅପରାଜିତ ଓ ମୋର ଦ୍ୱାରା ଅବିଜିତ ନୁହେଁ? କ୍ଷତ୍ରିୟର ପ୍ରମୁଖ ଧର୍ମ ଏହି, ହେ କୃଷ୍ଣ: ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେଠାରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି ଇଚ୍ଛାମତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରାଜାମାନେଠାରେ ଆଣିଥିଲି; ଏବେ ମୋ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦିକ୍ଷାକୁ ମନେ ପକାଇ ଭୟରେ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି କିପରି? ତୁମେ ଯେପରି ଚାହ, ସେପରି ସେନା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେନା, କିମ୍ବା ଏକାକି, କିମ୍ବା ଦୁଇ ତିନି ଜଣ ମିଶି, କିମ୍ବା ଅଲଗା ଅଲଗା ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ଏପରି କହି, ଜରାସନ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସହଦେବଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ତାପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ସେନାପତି କୌଶିକ ଓ ଚିତ୍ରସେନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ଯେଉଁ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଘଟିବାକୁ ଯାଉଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ନାମ ହଁସ ଓ ଦିଭିକା, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଶୂରବଂଶୀ ରାଜା, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୌର୍ୟ ଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଘ୍ର ପରି, ଭୀମ ସମାନ ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଏକ ଅଂଶ ଅନ୍ୟେକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ମୃଦୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଥିଲେ। ମଧୁସୂଦନ, ସ୍ୱୟଂନିୟନ୍ତ୍ରିତ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ପ୍ରଥମେ ରଖି, ବଳରାମଙ୍କ ଭାଇ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିବା ଉଦ୍ୟମ କଲେ। ଏଠାରେ ଜନମେଜୟ ପଚାରିଲେ: “କୃଷ୍ଣ ଓ ମଗଧର ରାଜା, ଏହି ଦୁଇ ଶତ୍ରୁ କିପରି ଏକାଠି ରହିଥିଲେ? ଏବଂ କିପରି ମଧବ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ? କଂସ କିଏ, ଏବଂ ସେ କାହିଁକି ଶତ୍ରୁତା ପାଲିଥିଲେ? ଏ ସବୁ ସତ୍ୟ କଥା କହ, ହେ ବୈଶମ୍ପାୟନ।" ତେବେ ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ: “ଯଦୁବଂଶରେ ବିଶିଷ୍ଟ ବୁଦ୍ଧିଶାଳୀ ଭୃଷ୍ଣିବଂଶୀ ବସୁଦେବଙ୍କ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା, ଯିଏ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଥିଲେ। ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଯିଏ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସମ୍ମାନରେ ଦିଆଯାଇଥିଲେ। ଏହି କାରଣରୁ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର କଂସଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଥୁରାରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ, ଓ ସେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମୀ ଥିଲେ। ଧନ ଓ ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ବଳ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରି, ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ ଦମନ କଲେ।