ଏହି ଦୁଇ ମହାନ ଆତ୍ମା, ଶାସକ ଓ ଦୟାଳୁ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭକାରୀ ଏବଂ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଉନ୍ନତିକାରୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ କୁରୁ ଭୂମିକୁ ଛାଡି, କୁରୁଜଙ୍ଗଳର ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ, ପରେ ପଦ୍ମା ହ୍ରଦକୁ ପହଞ୍ଚି, କଳକୁଟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ତାପରେ ସେମାନେ ଗଣ୍ଡକୀ, ବଡ଼ ଶୋଣ ଓ ସଦାନୀରା ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଏକପର୍ବତ ନିକଟର ନଦୀମାନେ ଦେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସୁନ୍ଦର ସରୟୁ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ପୂର୍ବ କୋଶଳ ଦେଶକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ମିଥିଲା, ମଳା ଓ ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ଗଙ୍ଗା ଓ ଶୋଣ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସେମାନେ ତିନିଜଣ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, କୁଶ ଓ ବର୍କ ଧାରଣ କରି, ମଗଧ ଦେଶକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏଭଳି ଯାତ୍ରା କରି, ସେମାନେ ଗୋଧନ, ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ଆସି, ମଗଧନଗରୀକୁ ଦେଖିଲେ। ଓ ପାର୍ଥ, ଏହି ମହାନ ଓ ଅତି ଶ୍ରୀମୟ ମଗଧନଗରୀ ସଦା ଗୋଧନ, ଅନ୍ନ ଓ ଜଳରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଦୁଃଖରହିତ, ଭଲ ଘର ଓ ଧନ-ଢେରରେ ଭରିଥିଲା। ବୈହାରା, ବିସ୍ତୃତ ପାହାଡ଼, ବାରାହ, ବୃଷଭ ଓ ଋଷିଗିରି, ଏବଂ ଚୈତ୍ୟକ ପାଞ୍ଚ ଶୁଭ ପର୍ବତ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ପାଞ୍ଚ ବଡ଼ ପର୍ବତ ଶୀତଳ ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଥିବା, ଗିରିବ୍ରଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଦଢ଼ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଶାଖା-ପ୍ରଶାଖା ଉପରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଫୁଲ ରହିଛି, ଲୋଧ୍ର ବନରେ ଲୁଚିଯାଇଛି। ଏଠାରେ ମହାମୁନି ଦୀର୍ଘତମାସ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଏଠି ଉଚ୍ଚାତ୍ମା ଗୌତମ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ଯିଏ ଉଶୀନର ଶୂଦ୍ରା ମହିଳାଠାରୁ କକ୍ଷୀବତ୍ତ ଆଦି ପୁଅମାନେକୁ ଜନ୍ମଦେଇଥିଲେ। ଗୌତମ ଏଠାରେ ନିଜ ସ୍ନେହବଶତଃ ବସୁଥିଲେ ଓ ମଗଧ ରାଜବଂଶକୁ ନିଜ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଉଥିଲେ। ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି, ଏହି ନଗରୀରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିଲେ। ହେ ପାର୍ଥ, ଗୌତମଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସମୀପରେ ସୁନ୍ଦର ପିପଳ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଲୋଧ୍ର ବନ ଦେଖ। ଏଠାରେ ଅର୍ବୁଦ, ଶକ୍ରବାପୀ, ପାନ୍ନଗ ଓ ଶତୃତାପନ ନାଗମାନେ ବସୁଥିଲେ; ଏଠି ସ୍ୱସ୍ତିକ ଓ ମହାନ ମଣିନାଗଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି। ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ମଗଧ ଦୁର୍ଗମାନେ, ମନୁଙ୍କ ନିର୍ମାଣ, ମେଘକୁ ଅପରିଜୟୀ; କୌଶିକ ଓ ମଣିମାନ ଏଠି ନିଜ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଇଥିଲେ। ପାଣ୍ଡର ପାହାଡ଼, ବାରାହକ, ଚୈତ୍ୟକ, ମାଦଙ୍ଗ ଓ ଶିଳାଶୃଙ୍ଗ ଉପରେ ଅନେକ ତପସ୍ୱୀ ଓ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି। ବୃଷଭ ଓ ତମାଳଙ୍କ ନିବାସ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ନାଗମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ଏଠି ରହିଛି। କକ୍ଷୀବତ୍ତଙ୍କ ତପୋବଳରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ତପୋଦା ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏଠି ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମାତ୍ର ମଣି ଦେଖି ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ। ଏଭଳି ଅପରାଜିତ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନଗରୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଜରାସନ୍ଧ ନିଜକୁ ଅପୂର୍ବ ସଫଳତା ଲାଗି ଭାବିଲେ। ଏମିତି କହି, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ବାର୍ଷ୍ଣେୟ (କୃଷ୍ଣ) ଓ ଦୁଇ ପାଣ୍ଡବ ମଗଧ ନଗରୀକୁ ଯିବାକୁ ବାହାରିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ବସୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଉତ୍ସବରେ ମୁଖର ଏବଂ ଅପରିଜୟୀ ଗିରିବ୍ରଜ ନିକଟକୁ ଆସି, ନଗର ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ। ବାର୍ହଦ୍ରଥ ଓ ନଗରବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ମଗଧଙ୍କ ଚୈତ୍ୟବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠି ବୃହଦ୍ରଥ ଏକ ମାଂସ ଖାଉଥିବା ବୃଷଭ ଦେଖିଲେ, ତାହାକୁ ମାରି, ତାହାର ମାଂସ ପୁରସ୍କାର ଭାବେ ତିନିଟି ଢୋଲ ବଜାଇଲେ। ସେଉଁଠି ଏହି ଢୋଲମାନେ ନିଜ ସହରରେ ରଖି, ବୃଷଭ ଚର୍ମରେ ତାହାକୁ ଢାକିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବୀୟ ଫୁଲରେ ସିଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଏହି ଢୋଲ ଧ୍ୱନିତି ହେଉଥିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଢୋଲ ଭାଙ୍ଗି, ଚୈତ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ; ସମସ୍ତେ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ସିଧାସଳଖ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ଆଗେଇଲେ। ସେମାନେ ମଗଧଙ୍କ ଚୈତ୍ୟ ପାହାଡ଼କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ମନେ ହେଲା ଯେଉଁଠି ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଘାତ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା ଏକ ଦଢ଼, ବିଶାଳ ଓ ପୁରାତନ ପର୍ବତ, ସଦା ମାନ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିବା ଓ ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଦ୍ୱାରା ଏହି ପର୍ବତକୁ ଭାଙ୍ଗି ତଳେ ପକାଇଲେ; ପରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ମଗଧ ନଗରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଶୁଭ ଶକୁନ ଦେଖି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ପୁରୋହିତମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ରାଜା ହାତୀ ଉପରେ ବସିଥିଲେ; ଏହି ଅପଶକୁନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ବ୍ରତ ଏବଂ ଉପବାସ ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ଓ ମଲ୍ଲଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ଜରାସନ୍ଧ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ମାଳାର ଦୋକାନରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ଥିଲା। ଏହି ରାସ୍ତାରେ ଏହି ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ, ଭୀମ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ରାଜପଥରେ ଆଗେଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଳାକାରମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବଳପୂର୍ବକ ମାଳା ନେଇଲେ। ସେମାନେ କମ୍ପ୍ହର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଶଙ୍ଖ ଓ ଫଳ ଦୋକାନରୁ ବଳେ ବ୍ୟାପାରୀଠାରୁ ନେଇ, ଏହି ଶୂରବୀରମାନେ ମଜା କରୁଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଧୂସର ଓଡ଼ଣା ପିନ୍ଧି, ମାଳା ଓ ଚମକୁଥିବା କଣ ପିନ୍ଧି, ଜ୍ଞାନୀ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେମାନେ ହିମାଳୟର ସିଂହମାନେ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଚର୍ମ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କର ବାହୁ ଶାଳବୃକ୍ଷ ତଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଲଗାଇଥିଲେ। ହେ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ସେମାନଙ୍କ ବାହୁ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଶାଳବୃକ୍ଷ ରୁ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କରୁଥିବା ହାତୀ ଶୁଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା।