ମାଗଧର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ଗିରିବ୍ରଜାରୁ ତାଙ୍କର ଗଦାକୁ ଶତଗୁଣ ଶକ୍ତିରେ ଘୁମାଇ ଦୂରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ମୁଁ ମଥୁରାରେ ଦଢ଼ିଆ ଚମତ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଉତ୍ତମ ଗଦା ସେଠାରୁ ପ୍ରାୟ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ପଡ଼ିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମଥୁରାର ନାଗରିକମାନେ ଠିକ୍ ଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ଗଦା ପଡ଼ିଥିବା ବିଷୟ ଖବର ଦେଲେ; ଏହି ସ୍ଥାନ ମଥୁରା ନିକଟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ହଂସ ଓ ଡିଭିକା ଦୁହେଁ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ; ସେମାନେ ରାଜନୀତି ଓ ପରାମର୍ଶରେ ପ୍ରବୀଣ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଥିଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲି, ତିନି ଲୋକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ଥିଲେ। ଏହି ଭଳି ସମୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେ ରାଜନୀତି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହି ବୀରଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିଥିଲେ। ହଂସ ଓ ଡିଭିକା ପତିତ ହେଲେ, କଂସ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ଏବେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମୟ ଆସିଛି। ସେ ଦେବତା-ଦାନବ ସମସ୍ତଙ୍କ ମିଶିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ ଅଟୁଟ; ଆମେ ବୁଝିଲୁଁ ଯେ, ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଜୀବନମୃତ୍ୟୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ କରିହେବ। ମୋ ଚତୁର୍ୟ, ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତୁମ ରକ୍ଷାରେ ଆମର ଜୟ ନିଶ୍ଚିତ; ଆମେ ତିନି ଅଗ୍ନିର ନିମିତ୍ତେ ମାଗଧକୁ ଜୟ କରିବା। ଆମେ ତିନିଜଣ ଗୁପ୍ତରେ ଯାଇଲେ, ସେ ନରପତି ନିଶ୍ଚିତ ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେବେ—ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅପମାନ, ଲୋଭ ଓ ନିଜ ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ଭୀମସେନ ନିଶ୍ଚିତ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିବେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୀର୍ଘବାହୁ ଭୀମସେନ ତାଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ, ଯେପରି ଅନ୍ତକାଳରେ ଲୋକର ଶେଷ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ। ଯଦି ତୁମେ ଭୀମଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣ, ଯଦି ମୋତେ ଭରସା କର, ତେବେ ଭୀମସେନ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମୋ ଭାରସା ଦିଅ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଧନ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଯେଉଁମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। "ଅଚ୍ୟୁତ, ଏପରି କଥା ମୋତେ କହନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଆପଣ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପାଳକ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣାଗତ। ଗୋବିନ୍ଦ, ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ସେସବୁ ଉଚିତ; ଆପଣ କେବେ ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ନୁହଁନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, କୃଷ୍ଣ, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ; ଜରାସନ୍ଧ ନିହତ, ରାଜାମାନେ ମୁକ୍ତ, ମୁଁ ରାଜସୂୟ ପାଇଛି, ଏସବୁ ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ରହି। ଲୋକନାଥ, ଦୟାକରି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ସମାପ୍ତ କରନ୍ତୁ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋଯୋଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ଆପଣମାନେ ତିନିଜଣ ଛାଡ଼ି, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ବିହୀନ ହୋଇ, ମୁଁ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିପାରିବିନାହିଁ। ସୌରି ଛାଡ଼ି ପାର୍ଥ ନାହିଁ; ସୌରି ଛାଡ଼ି ପାଣ୍ଡବ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ଏହି ଜଗତରେ ଦୁଇ କୃଷ୍ଣ ଅଜୟ—ମୋର ଏହି ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ। ଏହି ବୃକୋଦର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଦୁଇ ଜଣ ନାୟକ ସହିତ—କ'ଣ ଏଇ ମହାପୁରୁଷ କରିପାରିବେନି? ଭଲ ନେତୃତ୍ୱ ଥିଲେ ଦଳ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଅନ୍ଧ ବା ମନ୍ଦ ଶକ୍ତିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନେତୃତ୍ୱ ଦରକାର। ଜଳ ଯେଉଁଠାରେ ଢଳାଣ ସେଠି ଯାଏ, ମାଛ ଧରୁଥିବା ଲୋକେ ମୁହଁ ମିଳିଲେ ଜଳକୁ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏହିପରି, ପୁରୁଷୋत्तମ ଗୋବିନ୍ଦ ଉପରେ ଭରସା କରି, ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରବୀଣ, ଆମେ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା। ଏହିଭଳି, ଯିଏ ଜ୍ଞାନ, ନୀତି, ବଳ ଓ ଉପାୟରେ ନିପୁଣ, ସେଉଁଠି କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳତା ପାଇଁ ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେଉଥିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ହେ ଯାଦବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ପାଇଁ, ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ, ଭୀମ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ; ନୀତି, ବିଜୟ ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବ ଆସିବ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇମାନେ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ମାଗଧ ଦେଶକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେମାନେ ତପସ୍ୟା ସମାପ୍ତ କରିଥିବା ଦୀପ୍ତିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣବେଶରେ ପରିଧାନ କରି, ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ମାଧବ ଓ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ, ନିଜ ନିଜ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା, ନିଜ ପରିଜନମାନେ ପାଇଁ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଜ୍ୱଳିଉଥିଲେ। ଭୀମଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ, ଯେଉଁମାନେ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜିତ ଓ ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ, ଜରାସନ୍ଧ ଏପରି ଭାବିଲେ—ଏହି ଦୁଇ ମହାନ ଆତ୍ମା, ରାଜା ଓ ଉଦାର, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭକାରୀ, ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରବର୍ଦ୍ଧକ। କୁରୁ ଦେଶ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ କୁରୁଜଙ୍ଗଳର ମଧ୍ୟ ଦେଇ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପଦ୍ମା ସରୋବରକୁ ପହଞ୍ଚି, କାଳକୁଟ ପାର୍ ହେଲେ। ଗଣ୍ଡକୀ, ମହା ଶୋଣା ଓ ସଦାନୀରା ନଦୀ ପାର୍ ହେଲେ; ପରେ ଏକପର୍ବତର ନଦୀଗୁଡିକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ। ସୁନ୍ଦର ସରୟୁ ନଦୀ ଓ ପୂର୍ବ କୋଶଳ ଦେଖି, ଏହି ଯାତ୍ରୀମାନେ ମିଥିଲା, ମାଲା ଓ ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ ନଦୀ ଦେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଗଙ୍ଗା ଓ ଶୋଣା ନଦୀ ପାର୍ ହେଇ, ଏହି ତିନିଜଣ କୁଶ ଓ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି ମାଗଧ ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଗୋବଂଶ, ପ୍ରଚୁର ଜଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ବୃକ୍ଷରେ ଭରିଥିବା ପାହାଡ଼ରେ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ମାଗଧଙ୍କ ନଗର ଦେଖିଲେ। "ହେ ପାର୍ଥ, ଏହି ମାଗଧଙ୍କ ମହାନ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ନଗର ଦେଖ, ସଦା ଗୋବଂଶ ଓ ଖାଦ୍ୟରେ ଧନ୍ୟ, ପ୍ରଚୁର ଜଳ, ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଉତ୍ତମ ଘର ଓ ଧନସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ବୈହାର, ବିଶାଳ ପାହାଡ଼, ବାରାହ ଓ ବୃଷଭ ଓ ଋଷିଗିରି, ବାପା ଓ ଚୈତ୍ୟକର ପଞ୍ଚ ଶୁଭ ଶିଖର। ଏହି ପଞ୍ଚ ମହାନ ଶିଖର, ଶୀତଳ ବୃକ୍ଷରେ ଢ଼କିଥିବା, ଏକାଠି ହୋଇ ଗିରିବ୍ରଜକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଫୁଲରେ ଶାଖା ଶୋଭିତ, ପ୍ରିୟ ଲୋଧ୍ର ବନରେ ଲୁଚିଯାଇଥିବା ଏହି ପାହାଡ଼ମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ପରି ଲାଗେ।