ଏହିପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଭାରତବଂଶୀ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହିପରି କହାଯାଇଲା—“ହେ ଭାରତ, ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାମ୍ରାଟ୍ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଅଶ୍ୱଥାମା, କୃପାଚାର୍ଯ୍ୟ, କର୍ଣ୍ଣ, ଶିଶୁପାଳ, ଧନୁର୍ବିଦ୍ ରୁକ୍ମି, ଏକଲବ୍ୟ, ଦ୍ରୁମ, ଶ୍ୱେତ, ଶୈବ୍ୟ ଏବଂ ଶକୁନିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ କରିନଥିଲେ, କିପରି ତୁମେ ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରିପାରିବ? ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ସମ୍ମାନବଶତଃ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ କର୍ଣ୍ଣ, ବିକର୍ତନପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅତି ଅଭିମାନୀ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରର ଗର୍ବରେ ଏକାକି ଯୁଦ୍ଧ କରିବ। କିନ୍ତୁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧ ଜୀବିତ, ରାଜସୂୟ ସମ୍ପାଦନ କରିପାରିବ ନାହିଁ—ମୋ ମତ ଏହି। କାରଣ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଗିରିବ୍ରଜରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ, ଶିଖର ଗୁହାରେ ସିଂହଦ୍ୱାରା ମହାଗଜମାନେ ଯେପରି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ସେପରି ଜରାସନ୍ଧ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ରଖିଛନ୍ତି। ସେ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ ପୃଥିବୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ସହ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ହଜାର ରାଜା ଓ ଅଷ୍ଟ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ମହାପୁରୁଷ ମହାଦେବ ଉମାପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଏହି ଭୂମିର ରାଜମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଏପରି ଅନେକଥର ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହ ଆସିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ବନ୍ଧି ନିଜ ନଗରକୁ ଆଣିଥିଲେ। ଏବଂ ଆମେ, ମହାରାଜ, ସେ ସମୟରେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରୁ ମଥୁରା ଛାଡ଼ି ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲୁ। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ମହାୟଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଚାହ, ତେବେ ସେଇ ବନ୍ଧୀ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ଓ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କର। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଏହିପରି କଲେ ମାତ୍ର ରାଜସୂୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ। ଏହି ମୋର ମତ, ରାଜନ୍; କିନ୍ତୁ ଯଦି ତୁମର ଭିନ୍ନ ମତ ଅଛି, ତେବେ ତୁମ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ମତ ମୋତେ କହ। ଏହି ସମ୍ବାଦ ପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ—“ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରୟୋଜନ ପାଇଁ ଏବଂ ଏକ ଅଧିକାର ଲୋଭରେ, କୃଷ୍ଣ, ତୁମକୁ ଅନ୍ୟାୟଭାବେ ପଠାଇପାରିବି କି? ମୋ ପାଇଁ ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନ ଦୁଇଟି ଚକ୍ଷୁ, ଏବଂ ଜନାର୍ଦନ ମନ; ମନ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ବିନା ଜୀବନ କଣ ହେବ? ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦୁର୍ଜୟ ଓ ଭୟଙ୍କର ସେନା ସାମ୍ନା କଲେ, ଭୀମଙ୍କ ପ୍ରାକ୍ରମ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଯମ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତୁମେ କଣ କରିପାରିବ? ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ବିପଦ ଆସେ; ତେଣୁ ଏପରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବେ ମୋର ମତ ଶୁଣ, ଜନାର୍ଦନ: ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଉଚିତ, ରାଜସୂୟ ଅତି ଦୂର ଓ ଦୁର୍ଲଭ ଦେଖି ମୋର ମନ ଅନୁନୟ ହେଉଛି। ଏହି ସମୟରେ, ପାର୍ଥ ଅର୍ଜୁନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟ, ଅକ୍ଷୟ ତୀର, ରଥ, ଧ୍ୱଜା ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଇ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ—‘ରାଜନ୍, ଧନୁଷ୍ୟ, ଅସ୍ତ୍ର, ବାଣ, ଶକ୍ତି, ମିତ୍ର, ଭୂମି, କୀର୍ତ୍ତି, ପ୍ରଭୁତ୍ୱ—ଏ ସମସ୍ତ କଠିନ ଜିନିଷ ମୁଁ ଚାହିଁଥିଲି, ଏବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି। ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଉତ୍ତମ କୁଳର ଗୌରବ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଅତ୍ୟଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ, କାରଣ ଶକ୍ତି ସମ ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। କୃତବୀର୍ୟ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, ସେ କ’ଣ କରିପାରିବ? କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ବଳ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ରାଜଧର୍ମ ହେଉଛି ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ବିଜୟ; ଗୁଣ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟ କରେ। ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶକ୍ତି ନାହିଁ, କିଛି କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଜୟ କେବଳ କ୍ରିୟା ଓ ଭାଗ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଯଦି ସେନା ଥାଏ ମଧ୍ୟ ଅସାବଧାନ ହେଲେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ। ସେଇ ଅବସରରେ ଶତ୍ରୁ ତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ। ଯେପରି ଦୁଃଖ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ, ତେଣୁ ମୋହ ବଳବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ; ଏହି ଦୁଇ ମୁଖ୍ୟ ବିନାଶର କାରଣ, ରାଜାଙ୍କୁ ଏହା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଦରକାର। ଯଦି ଆମେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ରାଜାମାନେ ପାଇଁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା, ଏଠାରେ କ’ଣ ତୁଳନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି? କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ନ କଲେ ଗୁଣ ପରୀକ୍ଷିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ରାଜନ୍, ଗୁଣ ଅଛି କି ନାହିଁ କିପରି ଜାଣିବେ? ଯେପରି ମୁନିମାନେ ପରେ ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ସମ୍ଭବ; ଆମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଅନୁମୋଦନ କଲେ। ଆମେ ମୃତ୍ୟୁ କେତେବେଳେ ଆସିବ, ଦିନ କି ରାତି, ଜାଣିନାହିଁ; ଯୁଦ୍ଧ ଏଡ଼ି ଅମର ହେବା କାହାକୁ ଦେଖିନାହିଁ। ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ବିପକ୍ଷରେ ନୀତିପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ହୃଦୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ନୀତି ଅନୁସାରେ ହେବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତମ ନୀତି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧର ମୂଳ ଫଳ ହେଉଛି ଅସମତା; ମିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ଅସମତା ଆସେ, ଦୁଇ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ କଦାଚିତ୍ ସମତା ହୁଏ ନାହିଁ। ଅନୀତି ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ହାନି ହୁଏ; ସମତା ଥିଲେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଆସେ, ଜୟ କାହାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ। ଆମେ ନୀତି ଅନୁସରି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ସୀମାନ୍ତ ନିକଟେ ଆସିଛୁ; ଏବେ ଆମେ ନିଜ ଦୁର୍ବଳତା ରକ୍ଷା କରି, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥାନ ଆକ୍ରମଣ କରି, ନିଶ୍ଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚିପାରିବା। ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ସାମ୍ନା-ସାମ୍ନି ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହି ନୀତି ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ଏହି ମତ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଲାଗିଛି। ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଗୃହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କ ଦେଶରେ ଯାଇ, ନିର୍ମଳ ଭାବେ ଆମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିବା। କେବଳ ଏକ ଲୋକ ନିତ୍ୟ ଭାଗ୍ୟବାନ୍; ସେ ଭିତ୍ତରର ଆତ୍ମା ପରି, ତାଙ୍କ ବିନାଶ ମୁଁ ଦେଖୁନାହିଁ। କିମ୍ବା ଅମେ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କଲେ, ଅଳ୍ପ ଲୋକ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବ।