ହେ ଦେବ, କେହି କେହି ମିତ୍ରତାର କାରଣରୁ ଅପରାଧ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି କହନ୍ତିନାହିଁ; ଆଉ କେହି କେହି ସ୍ଵାର୍ଥରେ କେବଳ ମନଭଲା କଥା କହନ୍ତି। କିଛି ଲୋକ ତାଙ୍କର ଲାଭ ଯେଉଁଠି ରହିଛି, ତାହାକୁ ନଜର ରଖି କେବଳ ସେଇ ମନପସନ୍ଦ କଥା କହନ୍ତି, ଏହିପରି ମତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଇଚ୍ଛା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ପଛରେ ରଖି, ଏହି ଜଗତରେ ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଏବଂ ଉଚିତ, ତାହା କହିବା ଉଚିତ। ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ; ତଥାପି, ସବୁ କିଛି ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ କିଛି କହିବି, ହେ ଭାରତବଂଶୀ। ଯେଉଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରାମ, ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର, ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ଏବେ ଜଗତରେ କ୍ଷତ୍ରିୟବର୍ଗ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ହେ ପୃଥିବୀନାଥ, ଏବେ ଅଧର୍ମରେ ଲିନ; ତୁମେ ଭଲଭାବେ ଜାଣ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କ କଥା ଓ ଆଦେଶ କ’ଣ। ଏଇଳ ବଂଶ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ସ୍ୱଭାବ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି; ଏହି ରାଜାମାନେ ଏକ ପରମ୍ପରାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଅଛନ୍ତି। ହେ ରାଜା, ଏଇଳ ବଂଶ ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ କୁଳର ଏହି ଶତଧିକ ରାଜବଂଶ ଅଛି। ତଥାପି, ଭୋଜମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଯୟାତି ବଂଶର ମହିମା ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏହି ବଂଶ ଏବେ ଚାରିଦିଗରେ ବିସ୍ତାରିତ। ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଏହି ସମୃଦ୍ଧିକୁ ସେବନ କରୁଛନ୍ତି; ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ଜରାସନ୍ଧ, ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି— ସେ ସମସ୍ତ କୁଳର ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ବଶ କରି ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ହୋଇଛନ୍ତି। ମଧ୍ୟଭାଗର ପୃଥିବୀର ଭୋଗ କରି, ସେ ଏମିତି ଭାବିଲେ ଯେ, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବେ; କିନ୍ତୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ସେ, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକତ୍ରିତ। ଏହିପରି ଏକତାରେ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଜରାସନ୍ଧ ରାଜା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ଶିଶୁପାଳ, ପ୍ରଭଳ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଙ୍କର ସେନାପତି ହୋଇ, ଶିଷ୍ୟଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିଛନ୍ତି। ଭକ୍ର, କରୂଷର ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମାୟାଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦୁଇ ଅନ୍ୟ ମହାବୀର ସହିତ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି। ହଂସ ଓ ଦିମ୍ଭକ, ଦୁଇଜଣ ଶୂରବୀର, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ; ବକ୍ରଦନ୍ତ କରୂଷର, କରଭା ଓ ମେଘବାହନ ମୁଣ୍ଡରେ ଦିବ୍ୟ ମଣି ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ୟବନର ରାଜା, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ବେଶୁମାର ଭାବେ ପଶ୍ଚିମରେ ବରୁଣଙ୍କ ପରି, ସେ ମରୁ ଓ ନରକ ଉପରେ ଶାସନ କରନ୍ତି। ଭଗଦତ୍ତ, ହେ ରାଜା, ବୟସ୍କ ଓ ତୁମ ପିତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ସେ ତାଙ୍କୁ କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଶେଷ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିଲେ। ହୃଦୟରେ ସ୍ନେହ ବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧି, ତୁମକୁ ପିତାପରି ଭାବି, ସେ ପଶ୍ଚିମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପୃଥିବୀର ଅଧିପତି। ତୁମ ମାମା, ପୁରୁଜିତ କୁନ୍ତିବର୍ଧନ, ସେ ଅନେକ ମିତ୍ର ନେଇ ତୁମ ସହିତ ସ୍ନେହରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ଯିଏ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ମୋତେ ହତ ହେଲେ ନାହିଁ, ସେ ଚେଦିମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି ପୁରୁଷୋत्तମ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେ ନିଜକୁ ଏହି ଜଗତରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରେ, ଭ୍ରମରେ ପଡି ସଦା ମୋର ଚିହ୍ନକୁ ନିଜର ବୋଲି ଧାରଣ କରେ। ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ନାମକ ରାଜା, ଜଗତରେ 'ବାସୁଦେବ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଭଙ୍ଗ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କିରାତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଭୋଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ପ୍ରଭଳ ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମିତ୍ର, ଯିଏ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପାଇଥିଲେ, ସେ ଜ୍ଞାନ ଓ ବଳରେ ପାଣ୍ଡ୍ୟ, କ୍ରଥ, କୈଶିକମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଭାଇ, ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ପରି ଶୂର, ଭିଷ୍ମକ ନାମକ ମଗଧର ରାଜା, ଶତ୍ରୁବିର ନାଶକ। ସେ ସଦା ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ହେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଆମକୁ ମାନ୍ୟତା ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରତି ସେ ମାନ୍ୟତା ଦେନାହାନ୍ତି; ନିଜ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଟୁଟ। ହେ ରାଜା, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ କୀର୍ତ୍ତି ଦେଖି, ସେ ନିଜ ବଂଶର ଶକ୍ତି ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ, ବରଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଉତ୍ତର ଭୋଜମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଅଠାରଟି କୁଳ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରେ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ। ଶୂରସେନ, ଭଦ୍ରକର, ବୋଧ, ଶାଲ୍ଵ, ପଟଚ୍ଚର, ସୁଥଳ, ସୁକୁଟ୍ଟ, କୁଲିନ୍ଦ ଏବଂ କୁନ୍ତିମାନେ, ଏହିପରି ଶାଲ୍ଵାୟନ ରାଜା, ତାଙ୍କର ଭାଇ ଓ ଅନୁଗାମୀ, ଦକ୍ଷିଣ ପାଞ୍ଚାଳ ଓ ପୂର୍ବ କୌଶଳ ମଧ୍ୟ କୁନ୍ତିମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ମତ୍ସ୍ୟମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗ ଛାଡି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଭୟରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କରି, ଚାରିଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। କିନ୍ତୁ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ସେନାରେ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ମଗଧର ସେନା ଗିରିବ୍ରଜରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ସହିତ ବିଦାୟ ନେବା ପୂର୍ବରୁ ଆଗରେ ଥିଲେ। କଂସ, ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଏକଥର ନିଜ କୁଟୁମ୍ବମାନେକୁ ଜିତି, ଭ୍ରାନ୍ତିରେ, ବୃହଦ୍ରଥପୁତ୍ରଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅଙ୍କୁ ଅପହୃତ କରିଥିଲେ। ଅଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଷ୍ଟି ତାଙ୍କ ନାମ, ସହଦେବଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ; ଏହି ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ଭ୍ରାନ୍ତି ହୋଇ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ବଶ କରିଥିଲେ। ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚତା ପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ଭୋଜ ଓ ରାଜନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଅପମାନ ଭୋଗିଲେ। ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ସେମାନେ ଆମ ଅନୁଗ୍ରହ ଅନ୍ୱେଷଣ କଲେ, ଏବଂ ଅହୁକଙ୍କ ଝିଅକୁ ଅକୃରଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ। ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ପାଇଁ, ମୁଁ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ସହଯୋଗ କଲୁ; କଂସ ଓ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁତ୍ରକୁ ମୁଁ ଓ ବଳରାମ ମାରିଦେଲୁ। ପ୍ରଥମେ କଂସଙ୍କୁ ହତ କରି, ଯେତେବେଳେ ଜରାସନ୍ଧ କମ୍ପିଥିଲେ, ମୁଁ ଓ ବଳରାମ ଆମ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଅନ୍ୟଠାରେ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା କଲୁ। କିନ୍ତୁ ଭୟ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଓ ଜରାସନ୍ଧ ପୁଣି ଉଦ୍ୟମ କଲେ, ହେ ରାଜା, ଏହି ଅଠାରଟି ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମ୍ମିଳିତ ମନ୍ତ୍ରଣା ହେଲା।