ଦେବତାମାନେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିବା ପରେ, ସମ୍ମାନ ସହିତ ମନ୍ଦରା ପର୍ବତକୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଅବସ୍ଥାନକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିଦେଲେ। ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ତାଙ୍କର ଜୟଧ୍ୱନି ଉପରେ, ସମସ୍ତ ମେଘମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ପୁନି ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଉତ୍ସବ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦେବତାମାନେ ଅମୃତକୁ ବଡ଼ ସତର୍କତା ଓ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ରକ୍ଷା କଲେ। ସେହି ଅମୃତର ଧନକୁ ମୁକୁଟଧାରୀ, ବଳାନ୍ତକ, ଯିଏ ଅମରମାନଙ୍କ ସହ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ତାଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କଲେ। ଏପରି ଭାବରେ କିପରି ଅମୃତ ମଥନ ହେଲା, କିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଘୋଡ଼ା ଉଚ୍ଚୈ:ଶ୍ରବାସ୍ ଜନ୍ମ ନେଲା, ସେସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି। ଏହାପରେ କଦ୍ରୁ, ଉଚ୍ଚୈ:ଶ୍ରବାସ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ବିନତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ପ୍ରିୟେ, ଏହି ଘୋଡ଼ାର ରଙ୍ଗ କ'ଣ? ଶୀଘ୍ର କହ।" ବିନତା କହିଲେ, "ଏହି ଘୋଡ଼ା ନିଶ୍ଚିତ ଧଳା; ତୁମ ମତ କ'ଣ, ସୁନ୍ଦରୀ? ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ରଙ୍ଗ କହ, ତାପରେ ଆମେ ଏହା ଉପରେ ଅଟକ ଲଗାଉ।" କଦ୍ରୁ ହସି କହିଲେ, "ମୋ ମନେ ହେଉଛି ଏହି ଘୋଡ଼ାର କେଶ କଳା। ଆସ, ଆମେ ଅଟକ ଲଗାଉ, ହାରିଥିବା ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କର ଦାସୀ ହେବ।" ଏଭଳି ଦୁଇଁଜଣ ଏକାପରି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପହଞ୍ଚି, "ଆସନ୍ତାକାଲି ଦେଖିବା," ବୋଲି ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ। କଦ୍ରୁ ତାଙ୍କ ଜିତିବାକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କର ହଜାର ପୁଅ ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, "ତମେ ସବୁ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ାର କେଶ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ଯାହାପରି ମୁଁ ଦାସୀ ନ ହେଉ।" ଯେଉଁ ସର୍ପମାନେ ମାତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କୁ କଦ୍ରୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ପାଣ୍ଡବବଂଶୀ ଜନମେଜୟଙ୍କ ସର୍ପସତ୍ରରେ ଅଗ୍ନି ତୁମକୁ ଦହି ଦେବ।" କଦ୍ରୁଙ୍କର ଏହି କଠୋର ଶାପ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଶୁଣିଲେ ଓ ବୁଝିଲେ ଏହା ଦିବ୍ୟ ଚେଷ୍ଟାର ଫଳ। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି କଥାକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଏବଂ ସର୍ପମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟଧିକ ବିଷ ଓ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ଏହା ଉଚିତ ବୋଲି ମନେ କଲେ। ଯେଉଁ ସର୍ପମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେଲା; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ଏହି ଦଣ୍ଡ ଦେବତାଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ମୃତ୍ୟୁ ରୂପେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେଲା। ବ୍ରହ୍ମା, ଏହିପରି କହି, ସେ ସମୟରେ କଦ୍ରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, "ଏହି ସର୍ପମାନେ ଓ ନାଗମାନେ ତୁମଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ନିଷ୍ପାପ। ସେମାନେ ବିଷାକ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଓ ମାତୃଶାପିତ; ଏହି ବିଷୟରେ ତୁମେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ରୋଷ ପାଳନ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହି ସର୍ପନାଶ ପୁରାତନ ସମୟରୁ ଦେଖାଯାଉଛି।" ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ବିଷନାଶକ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ଏହିପରି ସର୍ପମାନେ ଶାପିତ ହେବା ସମୟରେ, କର୍କୋଟକ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ପ, ଏହି ଶାପରେ ଅପ୍ରଭାବିତ ଥିଲେ, ସେ କଦ୍ରୁଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ। ସେ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି କହିଲେ, ଏବଂ ଘୋଡ଼ା ଉଚ୍ଚୈ:ଶ୍ରବାସ୍ର ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କଜଳ ଭଳି ଦେହ ଥିବା ଶିଶୁରୂପେ ଦେଖାଦେଲେ। ତାଙ୍କ ମାତା କହିଲେ, "ମୁଁ ଚାହିଁଲେ ଯେପରି ଦେଖାଇବି, ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।" ପରେ ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲା। ସେହି ସମୟରେ, କଦ୍ରୁ ଓ ବିନତା, ଦୁଇଁଜଣ ଭଉଣୀ, ଦାସ୍ୟତ୍ୱ ଉପରେ ଅଟକ ଲଗାଇ, ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ସଉନ୍ଦର୍ୟମୟ ବାଲୁକାପ୍ରାନ୍ତ ନିକଟରେ ଉଚ୍ଚୈ:ଶ୍ରବାସ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ—ଜଳର ଭଣ୍ଡାର, ବିଶାଳ, ଗଭୀର, ଓ ତୁମ୍ଳିତ। ସେଠାରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ମାଛ, ମକର, ତିମି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେ। ଏହି ସମୁଦ୍ର ଅନେକ ଭୟଙ୍କର, ବିକୃତ ଓ ଭୀଷଣ ଜଳଚର, କଛପ, ଘରିଆଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ। ଏହି ସମୁଦ୍ର ହେଉଛି ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଖାନ, ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ, ସର୍ପମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅବସ୍ଥାନ, ନଦୀମାନଙ୍କ ମହାପତି। ଏହା ଅଣ୍ଡର୍ୱର୍ଲ୍ଡ ଅଗ୍ନିର ନିବାସ, ଅସୁରମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର, ଜଳର ଭଣ୍ଡାର। ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅମୃତର ଦ୍ରୋଣୀ, ଅପାର, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ସମୁଦ୍ର ତୀରେ ବାୟୁର ଝଂକାରରେ ଦୋଳନ୍ତୁ, ତାର ତରଙ୍ଗ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ହସ୍ତ ଭଳି ଚଞ୍ଚଳ। ଚନ୍ଦ୍ରର କଳା-କ୍ଷୟ ଦ୍ୱାରା ତରଙ୍ଗ ଉତ୍ସାରିତ, ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସମୁଦ୍ର ହେଉଛି ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟର ଜନ୍ମସ୍ଥଳ। ଗୋବିନ୍ଦ, ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାମ, ବରାହ ରୂପେ ଭୂମିକୁ ଧାରଣ କରିବାବେଳେ, ଏହି ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଅସ୍ଥିର ଓ କ୍ଳିବ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ମୁନି ଅତ୍ରି ଶତବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଅପାର ଓ ଅବିନାଶୀ ପାତାଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଯୋଗନିଦ୍ରାର ସେବା, ଯିଏ ଯୁଗାଦିରେ ଶୟନ କରନ୍ତି, ଶ୍ରୀହରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏଠି ମୈନାକ ପର୍ବତକୁ ବଜ୍ରପାତର ଭୟରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଦିମ୍ବାହଙ୍କ ଅସୁରମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ। ସମୁଦ୍ର, ନଦୀମାନଙ୍କ ପତି, ବଡବା ମୁଖର ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଞ୍ଜଳି, ଅପାର ଓ ଅନନ୍ତ। ସେମାନେ ଏହି ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ହଜାର ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନଦୀଦ୍ୱାରା ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତରଙ୍ଗରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଭଳି। ସେଉଁଠି ସେମାନେ ଏହି ଗଭୀର, ଅପାର ଓ ଅନନ୍ତ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ତିମି, ମକର ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା, ଆକାଶଭଳି ବିଶାଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏହି ସମୟରେ, ନାଗମାନେ ମିଳି କହିଲେ, "ଯଦି ମାତାଙ୍କ ଇଛା ପୂରଣ ହୁଏନାହିଁ, ସେ ମାତା ଅନୁରାଗହୀନ ହୋଇ ଜଳିଯାନ୍ତି।