ମହାଭାରତମ୍

ଏହି କଥାରେ ଜଗତର ସୃଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବିଶେଷ ଉପଦେଶର ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତ ଗାଥାର ଅନେକ ପାର୍ବର ଗଭୀରତା ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ ଦେଖାଯାଉଛି। ମହାଭାରତର ଆରଣ୍ୟକ, ବିରାଟ ଓ ଉଦ୍ୟୋଗ ପାର୍ବର ମୂଳ ବିଷୟବସ୍ତୁରେ ଏହି ଗାଥା ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ଭୀଷ୍ମ ପାର୍ବ ହେଉଛି ଏହାର ବଡ଼ ଶାଖା, ଡ୍ରୋଣ ପାର୍ବ ହେଉଛି ଏହାର ପତ୍ର, କର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ବ ଫୁଲର ନିକଟରେ ରହିଛି, ଶଳ୍ୟ ପାର୍ବ ଗନ୍ଧର ସମାନ, ଷ୍ଟ୍ରୀ ପାର୍ବ ଏହାର ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ, ଏବଂ ଶାନ୍ତି ପାର୍ବ ଏହାର ବଡ଼ ଫଳ। ଏହି କଥାରେ ଅଶ୍ବମେଧିକ, ଅମ୍ଶାସନ ପାର୍ବ ଓ ଅଶ୍ରମବାସୀକା ପାର୍ବର ଛାୟା ରହିଛି, ମାଉସଳ ପାର୍ବ ଏହାର ସାରାଂଶ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଜାତିର ମହାନ୍ତମାନେ ଏହାକୁ ସେବା କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ଗାଥା ସମସ୍ତ କବିଙ୍କର ସମର୍ଥନରେ ଥିବା ଏକ ଅବିରତ ବାଦଳ ପରି, ଏବଂ ଭାରତର ବଡ଼ ଗଛ ପରି ଅଛି। ଗଣେଶଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିବାକୁ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ପରେ ବ୍ୟାସ, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଗଣେଶଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ସହିତ, ଗଣଙ୍କର ଇଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ବ୍ୟାସ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସେଉଁଠାରେ ବସିବାକୁ କହିଲେ, "ଏହି ଭାରତକୁ ଲେଖନ କରୁ, ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହାକୁ ପାଠ କରିବି।" ଗଣେଶ ସୁନିଲେ, "ଯଦି ମୋର କଲମ ଏକ ମିନିଟ ମଧ୍ୟ କ୍ଷଣିକ ରୁକିବା ନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଲେଖକ ହେବି।" ବ୍ୟାସ ଗଣେଶଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବୁଝିବା ବିନା କେବେ ଲେଖନ କରିବା ନାହିଁ।" "ଓମ୍" କହିବା ସହିତ, ଗଣେଶ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲେଖକ ହେଲେ। ପରେ, ବ୍ୟାସ ଗୁପ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଗଦ୍ଧିତ ଗାଥାରେ ଜଟିଳ ଗାଥା ଗଢ଼ିଲେ। ସେହି ଗାଥାରେ ଏଠାରେ ଆଠ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଏବଂ ଆଠ ସହସ୍ର ଅଧିକ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଜାଣିଛି, ଶୁକ ଜାଣିଛି, ଓ ସଞ୍ଜୟ ଜାଣିପାରେ କିମ୍ବା ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଗାଥାର ଶାଖା, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ମିଠା, ପବିତ୍ର ଓ ପୋଷଣ ଦାୟକ। ଦ୍ୱାଇପାୟନ (ବ୍ୟାସ) ପ୍ରଥମେ ଏହି ପାର୍ବର ଅନୁସୂଚୀକୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶୁକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ। ପରେ ସେ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେ ୬୦୦,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକର ଅନ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ୩୦୦,୦୦୦ ଦେବତାଙ୍କର ଲୋକରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ପିତୃ ଲୋକରେ ୧୫,୦୦୦ ଅଛି, ରାକ୍ଷସ ଓ ୟକ୍ଷ ମାଧ୍ୟମରେ ୧୪,୦୦୦ ଅଛି, ଏବଂ ମାନବ ଲୋକରେ ୧,୦୦,୦୦୦ ଥିବା ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି। ନାରଦ ଏହାକୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଗାଥା କହିଲେ, ଅସୀତ-ଦେବାଳ ଏହାକୁ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏବଂ ଶୁକ ଗନ୍ଧର୍ବ, ୟକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଏହାକୁ ପାଠ କରିଥିଲେ। ବୈଷମ୍ପାୟନ ଏହାକୁ ରାଜା ପରିକ୍ଷିତ, ଯାହାକୁ ଜନମେଜୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଉଁଠାରେ ପାଠ କରିଥିଲେ। ଏହି ମାନବ ଲୋକରେ, ବୈଷମ୍ପାୟନ, ବ୍ୟାସଙ୍କର ଧର୍ମପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ବେଦର ଜ୍ଞାନୀ, ଏହାକୁ ପାଠ କରିଥିଲେ। ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ଏହି ଏକ ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକର କଥା କହୁଛି। ଦୁର୍ୟୋଧନ ହେଉଛି କ୍ରୋଧର ବଡ଼ ଗଛ, କର୍ଣ୍ଣ ଏହାର ତଣ୍ଡ, ଶକୁନୀ ଏହାର ଶାଖା, ଦୁଷ୍ଶାସନ ଏହାର ଅଧିକ ଫୁଲ ଓ ଫଳ, ଏବଂ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଜାଣିବାର ଅଭାବରେ, ଏହାର ମୂଳ। ୟୁଧିଷ୍ଠିର ହେଉଛି ଧର୍ମର ବଡ଼ ଗଛ, ଅର୍ଜୁନ ଏହାର ତଣ୍ଡ, ଭୀମସେନ ଏହାର ଶାଖା, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏହାର ଅଧିକ ଫୁଲ ଓ ଫଳ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହାର ମୂଳ। ପାଣ୍ଡୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷତା ଓ ଶକ୍ତିର ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ଦେଶ ଜିତିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ଲୋକମାନେ ସହିତ ବନରେ ବସିଥିଲେ, ଶିକାରରେ ବ୍ୟସ୍ତ। କିନ୍ତୁ ଜଣେ ହରାଇଁଥିବା ହରିଣ ଶିକାର କରିବା ସମୟରେ ସେ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦକୁ ମୁହାଁ ଦେଲେ; ପ୍ରିଥାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମ ହେବାରୁ ନିୟମ ଓ ଶିଷ୍ୟତା ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ। ମାତାଙ୍କର ସମ୍ମତି ସହିତ, ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁଣିକର ଚାଲିଥିଲେ, ପୁତ୍ର ଚାହିଁଲେ। ପରେ କୁଣ୍ଟୀ, ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଧର୍ମ, ବାୟୁ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁଣିକର ଚାଲିଥିଲେ। ସେହି ପୁଣିକର ମାଧ୍ୟମରେ, ମାଦ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ୱିନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲେ; ଏହିପରି, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର କୁଣ୍ଟୀ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପାଖରେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ତାଙ୍କର ମାତାମାନେ ଉପରେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ପବିତ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ଜଙ୍ଗଲରେ, ଏବଂ ମହାନ ତପସ୍ବୀଙ୍କର ଅଶ୍ରମରେ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମାଦ୍ରୀ ସହିତ ମିଶି, ଏକ ତପସ୍ବୀଙ୍କର ଶପଥର କାରଣରେ, ପାଣ୍ଡୁ ଶତସୃଙ୍ଗ ପବିତ୍ର ପର୍ବତରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ। ତପସ୍ବୀମାନେ ସେହି ସନ୍ତାନମାନେ, ତପସ୍ବୀ ଓ ସୁନ୍ଦର, ଝାଡ଼ ଓ ଶାମ୍ବାରି ରହିଥିବା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଥିଲେ। "ଏହାମାନେ ତୁମର ପୁତ୍ର, ବନ୍ଧୁ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ—ପାଣ୍ଡବମାନେ," କହିଥିଲେ, ତେବେ ସେମାନେ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଲୁଚିଗଲେ। କୌରବମାନେ ଯେତେବେଳେ ସେହି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଖିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ସମ୍ମାନିତ ନାଗରିକ ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। କେହି କହିଲେ, "ଏହା ସେମାନଙ୍କର," ଆଉ କେହି କହିଲେ, "ସେମାନେ ତାଙ୍କର ନୁହେଁ"; ଅନ୍ୟମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ କରିଲେ, "କିପରି ସେମାନେ ତାଙ୍କର, ଯେଉଁଥିରେ ପାଣ୍ଡୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟରୁ ମୃତ?" "ସାର୍ଥକତା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ବଂଶ ଦେଖିଛୁ!"—ଏମିତି ସ୍ୱାଗତର କଥା ସମସ୍ତଠାରେ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ସେହି ହୁଲ୍ଲଡ଼ ଅବଶାନ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱର ଉଦ୍ଗାତ ହେଲା, ଯାହା ଅଦୃଶ୍ୟ ସତ୍ତାମାନଙ୍କର ମାନେ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିଲେ। ଫୁଲ ତଡ଼ିବା, ମଙ୍ଗଳ ଗନ୍ଧ, ଏବଂ ଶଙ୍ଖ ଓ ଡ୍ରମର ଧ୍ୱନିର ବର୍ଷା ହେଲା; ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପ୍ରବେଶରେ, ସେଥିରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଆନନ୍ଦରେ ଖୁସି ହେଲେ; ସେଠାରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧ୍ୱନି ଉଦ୍ଗାତ ହେଲା, ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁ ଯାଉଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିଲା।