ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରେ ଏକ ବୃକ୍ଷ ତଳେ ମାଣ୍ଡପାଳଙ୍କର ପିଲାମାନେ ଅତି ଭୟଭୀତ ହେଉଛନ୍ତି, କାରଣ ଆଗ୍ନିର ଦାହ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଆସୁଛି। ଏହି ବୃକ୍ଷ ପାଖରେ ମାଟି ତଳେ ଏକ ଉଣ୍ଡ ଅଛି, ଏହାକୁ ଦୃତ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି, କାରଣ ଏଠାରେ ଆଗ୍ନିର ଭୟ ନାହିଁ। ପିଲାମାନେ ଉଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ଯାଇଲେ, ମାଟିରେ ଉଣ୍ଡ ମୁହଁକୁ ଢାକିଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଉଛି, ଏପରି ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦାହରୁ ରକ୍ଷା କରାଯିବ। ଆଗ୍ନି ଚାଲିଗଲା ପରେ, ଏହି ମାଟି ହଟାଯିବ ଏବଂ ପିଲାମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ହେବେ। ଏହି ଯୋଜନା ସମ୍ମତ ହେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି, କାରଣ ଏହା ତାଙ୍କୁ ଦାହରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବ। କିନ୍ତୁ ପିଲାମାନେ ଭୟ କରୁଛନ୍ତି—ଉଣ୍ଡ ଭିତରେ ଏକ ମାଉସ ଅଛି, ଯାହା ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଭକ୍ଷିତ କରିପାରେ। ଏହି ଭୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଉଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଏମିତି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ—କିପରି ଆଗ୍ନି ଆମକୁ ଦାହିବ ନାହିଁ? କିପରି ମାଉସ ଆମକୁ ଭକ୍ଷିବ ନାହିଁ? କିପରି ପିତା ନିରାଶ ହେବେ ନାହିଁ? ମାତା କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ? ଉଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ଯାଇଲେ ମାଉସ ଭକ୍ଷିବ, ବାହାରେ ରହିଲେ ଆଗ୍ନି ଦାହିବ। ଏହି ଦୁଇ ଅପସନ୍କୁ ଭାବି, ଆଗ୍ନିରେ ଦାହିବା ଭଲ ଲାଗିଲା। ଉଣ୍ଡ ଭିତରେ ମାଉସ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେବା ଅପମାନଜନକ ମୃତ୍ୟୁ, କିନ୍ତୁ ଆଗ୍ନିରେ ଶରୀର ଦେଇବା ପ୍ରଶସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ। ଆଗ୍ନିରେ ଦାହିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାର ନିତ୍ୟ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ ଉଣ୍ଡ ଭିତରୁ ମାଉସ ଉପରକୁ ଆସିଲା, ଏକ ଉଡ଼ା ଗୃଧ୍ର ତାକୁ ତାଳନ୍ତିରେ ଧରି ଉଡ଼ିଗଲା। ଏବେ ମାଉସର ଭୟ ନାହିଁ। ଏହି ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଲା ତାହା ମାନେ ଜଣାନ୍ତି ନାହିଁ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମାଉସର ଭୟ ଆଉ ରହିଲା ନାହିଁ। ଆଗ୍ନି ଆସିଲେ ଅନିଶ୍ଚୟ ଅଛି, ତେବେ ପବନ ଦିଗ ବଦଳିଛି। ଉଣ୍ଡ ଭିତରେ ରହିବା ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ଏହାର ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମାତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ପିଲାମାନେ କହିଲେ—ଯେତେବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଚାଲିଯାଉ, ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ ପୁତ୍ର ପାଇବ। ଗୃଧ୍ର ମାଉସକୁ ଉଣ୍ଡରୁ ଧରି ଉଡ଼ିଗଲା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାଉସର ଭୟ ନାଶ ହେଲା। ମୁଁ ଗୃଧ୍ର ପଛରେ ଦୃତ ଚାଲି, ମାଉସକୁ ଉଣ୍ଡରୁ ଦୂରେ ନେଇଯିବାରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲି। ଏହି ଶତ୍ରୁକୁ ଦୂରେ ନେଇଯିବାରେ ଗୃଧ୍ରକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଆଯାଇଛି—ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉ, ଶତ୍ରୁହୀନ ହେଉ। ଗୃଧ୍ର ମାଉସକୁ ଭକ୍ଷିଲାପରେ, ମୁଁ ତାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇ ଘରକୁ ଫେରିଲି। ଏବେ ପିଲାମାନେ ଉଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ, କାରଣ ମୁଁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖିଛି ମାଉସ ଗୃଧ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଆଯିବା। କିନ୍ତୁ ପିଲାମାନେ କହିଲେ—ମାଉସ ଗୃଧ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଆଯିବା ବିଷୟରେ ଆମେ ଜଣାନ୍ତି ନାହିଁ, ଏହି ଜଣା ନଥିଲେ ଉଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ। ମାତା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ କହିଲେ—ମୁଁ ଜଣାଉଛି ମାଉସ ଗୃଧ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଆଯିବା, ଏଠାରେ ଆଉ ଭୟ ନାହିଁ; ମୋ ଶବ୍ଦ ଅନୁସରଣ କର। ଅସତ୍ୟ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ ଆମକୁ ଭୟ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବ ନାହିଁ; ଅଜ୍ଞାନ ଅବସ୍ଥାରେ ବୁଦ୍ଧି ନାହିଁ। ପିଲାମାନେ ଭାବିଲେ—ଆମେ ତୁମକୁ କିଛି ଉପକାର କରିନାହିଁ, ତୁମେ ଆମେ କିଏ ଜଣାନ୍ତି ନାହିଁ; ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛ, ତୁମେ ଧର୍ମିକ ହେଲେ ଆମେ କି ଉପକାର କରିପାରିବୁ? ତୁମେ ଯୁବତୀ, ରୂପବତୀ, ଏବଂ ପତି ଚୟନ କରିପାରିବ; ତୁମେ ସ୍୵ାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କର, ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପୁତ୍ର ପାଇବ। ଆମେ ଉଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବୁ ଏବଂ ଶୁଭ ଲୋକ ପାଇବୁ; ଆଗ୍ନି ଆମକୁ ଦାହିବ ନାହିଁ, ତୁମେ ପୁନି ଆମକୁ ଦେଖିବାକୁ ପାରିବ। ଏପରି କଥା ଶୁଣି ମାତା ପିଲାମାନେ ଉଣ୍ଡ ଭିତରେ ଛାଡ଼ି, ଖଣ୍ଡବ ଅରଣ୍ୟରୁ ଦୃତ ଭାବରେ ଆଗ୍ନିଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲା, ରୋଗ ମୁକ୍ତ ହେଇ। ପରେ, ତୀବ୍ର ଶିଖାରେ ଆଗ୍ନି ମାଣ୍ଡପାଳଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଦୃତ ଭାବରେ ଆସିଲା। ଏହି ଦାହ ଦେଖି, ଶର୍ଙ୍ଗ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଇ ଦୟାଭରା କଥା କହିଲେ; ଜରିତାରି ଆଗ୍ନିକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ— "ବିପଦ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜନ ଜାଗୃତ ରହନ୍ତି; ବିପଦ ଆସିଲେ ସେ କେବେ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ବିପଦ ଆସିଲେ ଅଜ୍ଞାନ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଭୋଗନ୍ତି ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଇନ୍ତି ନାହିଁ। ଆମେ ଦୁଃଖରେ ଅଛୁ, ଆପଣ ଦୃଢ଼ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ; ଅନେକ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶୂର ବୁଦ୍ଧିମାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଶିଷ୍ଟ। ଜେଷ୍ଠ ହେଉଛି ଜେଷ୍ଠ, ସେ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ଜେଷ୍ଠ ଜଣାନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ଅନ୍ୟ କଣ କରିବ? ହିରଣ୍ୟରେତା ତୀବ୍ର ଶିଖାରେ ଆମ ଘରକୁ ଆସୁଛି; ସପ୍ତ ଜିଭା ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ଭାବରେ ଚାଲି ଆସୁଛି।" ଏପରି ଆପସରେ କଥା କହି, ମାଣ୍ଡପାଳଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଆଗ୍ନିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ— "ତୁମେ ପବନର ଆତ୍ମା, ତୀବ୍ର ଶିଖାର ଅଧିପତି; ତୁମେ ଉଦ୍ଭିଦର ଶରୀର, ଜଳ ତୁମର ମୂଳ, ତୁମେ ଜଳର ମୂଳ। ତୁମର ଶିଖା ଉପର, ତଳ, ପଛ, ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାଲିଥାଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଶ୍ମି ପରି। ଆମ ମାତା ହରାଇଗଲେ, ପିତା ଜଣାନ୍ତି ନାହିଁ; ଆମ ପକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଧୂମପତାକା, ତୁମେ ଆମର ନାଶକ ନୁହଁ। ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର, କାରଣ ଆମେ ନିରାଶ୍ରୟ। ତୁମର ଶୁଭ ରୂପ, ତୁମର ସପ୍ତ ମୂଳ—ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆମ ଦୁଃଖିତ ଶରଣାଗତମାନେ ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ଏକା ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ତାପସ୍ୟାରେ ଉତ୍ତପ୍ତ; ଗୋମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ଉତ୍ତପ୍ତ ନୁହଁ। ଆମ ଋଷିମାନେ ଓ ଶିଶୁମାନେ ରକ୍ଷା କର; ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କର, ହବିଧାରୀ। ତୁମେ ଏକା ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସବୁ; ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମେ ଧାରଣ କର; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଧାରଣ କର, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଭାର କର। ତୁମେ ହବିଧାରୀ, ତୁମେ ପରମ ହବି; ବୁଦ୍ଧିମାନ ତୁମେ ଅନେକ ଓ ଏକା ଭାବରେ ଜଣାନ୍ତି। ତୁମେ ଏହି ତିନି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସମୟ ଆସିଲେ ତୁମେ ତାହାକୁ ଦାହିବା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅ; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଲୋକର ମୂଳ, ତୁମେ ତାହାର ଆଧାର।