अश्वांश्च दिव्यानिच्छेयं पाण्डुरान्वातरंहसः। रथं च मेघनिर्घोषं सूर्यप्रतिमतेजसम्
मला वाऱ्यासारखे वेगवान, पांढरे दिव्य घोडे हवे आहेत आणि मेघगर्जनेसारखा आवाज करणारा, सूर्याच्या तेजासारखा रथही हवा आहे.
तथा कृष्णस्य वीर्येण नायुधं विद्यते समम्। येन नागान्पिशाचांश्च निहन्यान्माधवो रणे
त्याचप्रमाणे, कृष्णाच्या शौर्याला साजेसे कोणतेही शस्त्र नाही, ज्याने माधव रणांगणात नाग आणि राक्षसांचा संहार करू शकेल.
उपायं कर्मसिद्धौ च भघवन्वक्तुमर्हसि। निवारयेयं येनेन्द्रं वर्षमाणं महावने
प्रभो, हे कार्य साध्य करण्याचा उपाय तू आम्हाला सांगावा, म्हणजे मी त्या महान वनात पाऊस पाडणाऱ्या इंद्राला थांबवू शकेन.
पौरुषेण तु यत्कार्यं तत्कर्ताऽहं स्म पावक। करणानि समर्थानि भगवन्दातुमर्हसि
पावका, मानवी प्रयत्नाने जे काही करायचे आहे, ते मी नक्की करीन; पण, प्रभो, त्यासाठी लागणारी साधने तू द्यायला हवीस.
एवमुक्तः स भगवान्धूमकेतुर्हुताशनः। चिन्तयामास वरुणं लोकपालं दिदृक्षया
अशी विनंती ऐकून, धूमकेतू नावाचा अग्निदेव वरुण या लोकपालाचे स्मरण करू लागला, त्याला त्याची भेट घ्यायची तीव्र इच्छा झाली.
आदित्यमुदके देवं निवसन्तं जलेश्वरम्। स च तच्चिन्तितं ज्ञात्वा दर्शयामास पावकम्
त्याने पाण्यात वास करणाऱ्या, जलाचा स्वामी असलेल्या आदित्याचे ध्यान केले. आणि त्या देवाने त्याचा विचार जाणून, पावकाला आपले दर्शन दिले.
तमब्रवीद्भमकेतुः प्रतिगृह्य जलेश्वरम्। चतुर्थं लोकपालानां देवदेवं सनातनम्
धूमकेतूने त्या जलस्वामीचे स्वागत करून, त्याला, लोकपालांपैकी चौथा आणि सनातन देवाधिदेव, असे संबोधून बोलले.
सोमेन राज्ञा यद्दत्तं धनुश्चैवेषुधी च ते। तत्प्रयच्छोभयं शीघ्रं रथं च कपिलक्षणम्
राजा सोमाने तुला जे धनुष्य आणि बाणांचे भांडार दिले आहे, ते दोन्ही आणि कपिला चिन्ह असलेला रथ, लवकर मला दे.
कार्यं च सुमहत्पार्थो गाण्डीवेन करिष्यति। चक्रेण वासुदेवश्च तन्ममाद्य प्रदीयताम्
गांडीवाच्या जोरावर अर्जुन मोठे कार्य करणार आहे; आणि चक्राच्या सहाय्याने वासुदेव. हे सर्व मला आत्ताच मिळावे.
ददानीत्येव वरुणः पावकं प्रत्यभाषत। तदद्भुतं महावीर्यं यशःकीर्तिविवर्धनम्
वरुणाने पावकाला उत्तर दिले, "मी हे सर्व देईन"—ती अद्भुत, महान सामर्थ्याची, कीर्ती वाढवणारी अस्त्रे.
सर्वशस्त्रैरनाधृष्यं सर्वशस्त्रप्रमाथि च। सर्वायुधमहामात्रं परसैन्यप्रधर्षणम्
ती सर्व शस्त्रांनी जिंकता येणार नाहीत, सर्व शस्त्रांचा नाश करणारी, सर्व आयुधांनी सज्ज, शत्रूच्या सैन्याचा पराभव करणारी आहेत.
एकं शतसहस्रेण संमितं राष्ट्रवर्धनम्। चित्रमुच्चावचैर्वर्णैः शोभितं श्लक्ष्णमव्रणम्
ते एक धनुष्य, शंभर हजार धनुष्यांच्या बळासमान, राज्य वाढवणारे, विविध रंगांनी शोभिवंत, गुळगुळीत आणि डागरहित आहे.
देवदानवगन्धर्वैः पूजितं शाश्वतीः समाः। प्रादाच्चैव धनूरत्नमक्षय्यौ च महेषुधी
देव, दानव आणि गंधर्व यांनी अनंत काळ आदराने पूजलेले, त्याने तो अद्वितीय धनुष्य आणि दोन अक्षय तूणीर दिले.
रथं च दिव्याश्वयुजं कपिप्रवरकेतनम्। उपेतं राजतैरश्वैर्गान्धर्वैर्हेममालिभिः
आणि दिव्य घोड्यांनी जोडलेली, कपिवराचा ध्वज असलेली, गंधर्वांच्या सुवर्णमाळांनी सजवलेली रथही दिली.
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैर्मनोवायुसमैर्जवे। सर्वोपकरणैर्युक्तमजय्यं देवदानवैः
पांढऱ्या मेघासारख्या, मन किंवा वाऱ्यासारख्या वेगवान घोड्यांनी, सर्व उपकरणांनी सज्ज, देव-दानवांना अजिंक्य असा तो रथ होता.
भावुमन्तं महाघोषं सर्वरत्नमनोरमम्। ससर्ज यं सुतपसा भौमनो भुवनप्रभुः
तो अद्भुत, मोठ्या गजराने भरलेला, सर्व रत्नांनी शोभणारा रथ, भौम नावाच्या जगाच्या अधिपतीने कठोर तप करून निर्माण केला.
प्रजापतिरनिर्देश्यं यस्य रूपं रवेरिव। यं स्म सोमः समारुह्य दानवानजयत्प्रभुः
त्याचा आकार सूर्यासारखा वर्णन करता येत नाही, आणि सोमदेवाने ह्याच रथावर आरूढ होऊन दानवांवर विजय मिळवला.
नवमेघप्रतीकाशं ज्ललन्तमिव च श्रिया। आश्रितौ तं रथश्रेष्ठं शक्रायुधसमावुभौ
नव्या मेघासारखा दिसणारा, तेजाने चमकणारा तो श्रेष्ठ रथ, दोन्ही वीरांनी इंद्राच्या अस्त्रांनी सज्ज होऊन स्वीकारला.
तापनीया सुरुचिरा ध्वजयष्टिरनुत्तमा। तस्यां तु वानरो दिव्यः सिंहशार्दूलकेतनः
त्याचा सुंदर, उत्तम असा ध्वजदंड शुद्ध सोन्याचा होता, आणि त्यावर सिंह व वाघ यांच्या चिन्हांसह एक दिव्य वानर विराजमान होता.
हनूमान्नाम तेजस्वी कामरूपी महाबलः।' दिधक्षन्निव तत्र स्म संस्थितो मूर्ध्न्यशोभत। ध्वजे भूतानि तत्रासन्विविधानि महान्ति च
तो तेजस्वी, इच्छेनुसार रूप बदलणारा, प्रचंड बळाचा हनुमान नावाचा वानर, जणू जाळून टाकण्यास तयार असल्यासारखा, ध्वजावर उभा होता आणि त्याच्यावर अनेक मोठी विविध रूपे होती.
नादेन रिपुसैन्यानां येषां संज्ञा प्रणश्यति। स तं नानापताकाभिः शोभितं रथसत्तमम्
त्याच्या गर्जनेने शत्रूंच्या सैन्यांचे भान हरपायचे; अशा अनेक पताका असलेल्या त्या श्रेष्ठ रथाने तेजाने झळाळून उठले.
प्रदक्षिणमुपावृत्य दैवतेभ्यः प्रणम्य च। सन्नद्धः कवची खड्गी बद्धगोधाङ्गुलित्रकः
त्याभोवती प्रदक्षिणा घालून, देवांना वंदन करून, अर्जुनाने कवच घालून, तलवार हातात घेऊन, गोधड्या बांधून स्वतःला सज्ज केले.
आरुरोह तदा पार्थो विमानं सुकृती यथा। तच्च दिव्यं धनुः श्रेष्ठं ब्रह्मणा निर्मितं पुरा
मग पार्थाने तो रथ चढला, जणू पुण्यवान माणूस दिव्य विमानात बसतो, आणि ब्रह्मदेवाने पूर्वी घडवलेले ते दिव्य, श्रेष्ठ धनुष्य घेतले.
गाण्डीवमुपसंगृह्य बभूव मुदितोऽर्जुनः। हुताशनं पुरस्कृत्य ततस्तदपि वीर्यवान्
गांडीव धनुष्य उचलून अर्जुन आनंदित झाला; मग हुताशनाला (अग्नीला) स्मरून तो पराक्रमी वीर युद्धासाठी सज्ज झाला.
जग्राह बलमास्थाय ज्यया च युयुजे धनुः। मौर्व्यां तु योज्यमानायां बलिना पाण्डवेन ह
त्याने आपली ताकद एकवटून धनुष्याला प्रत्यंचा लावली; बलवान पांडवाने प्रत्यंचा जोडली तेव्हा तिच्या आवाजाने ऐकणाऱ्यांची मने हलली.
येऽशृष्वन्कूजितं यत्र तेषां वै व्यथितं मनः। लब्ध्वा रथं धनुश्चैव तथाऽक्षय्ये महेषुधी
ज्यांनी तो आवाज ऐकला, त्यांची मने घाबरली; रथ, धनुष्य आणि दोन अक्षय तूणीर मिळवून,
बभूव कल्यः कौन्तेयः प्रहृष्टः साह्यकर्मणि। वज्रनाभं ततश्चक्रं ददौ कृष्णाय पावकः
कौन्तेय तेजाने उजळला आणि युद्धासाठी आनंदित झाला; मग अग्नीने कृष्णाला वज्रासारख्या कड्याचा चक्र दिले.
आग्नेयमस्त्रं दयितं स च कल्योऽभवत्तदा। अब्रवीत्पावकश्चैवमेतेन मधुसूदन
आणि अग्न्यास्त्र हे प्रिय अस्त्रही दिले गेले; त्या वेळी कृष्णही तेजाने उजळून निघाला.
अमानुषानपि रणे जेष्यसि त्वमसंशयम्। अनेन तु मनुष्याणां देवानामपि चाहवे
अग्नी म्हणाला: 'मधुसूदना, या अस्त्राने तू युद्धात नक्कीच अमानुष शत्रूंवर विजय मिळवशील; आणि माणसे व देव यांच्यावरही सहज जिंकशील.'
रक्षःपिशाचदैत्यानां नागानां चाधिकस्तथा। भविष्यसि न सन्देहः प्रवरोऽपि निबर्हणे
राक्षस, पिशाच्च, दैत्य आणि नाग यांना जिंकण्यात तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ कोणीच नसेल, यात शंका नाही; तू त्यांच्या नाशात सर्वोच्च ठरशील.