कथयित्वा च तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यः स भारत। प्रययौ हिमवत्पार्श्वं ततो वज्रधरात्मजः
हे भारत, हे सर्व ब्राह्मणांना सांगून, वज्रधारीचा पुत्र हिमालयाच्या कडेने निघून गेला.
अगस्त्यवटमासाद्य वसिष्ठस्य च पर्वतम्। भृगुतुङ्गे च कौन्तेयः कृतवाञ्शौचमात्मनः
तो अगस्त्याच्या आश्रमात आणि वसिष्ठाच्या पर्वतावर गेला, आणि भृगुच्या शिखरावर जाऊन कुंतीपुत्राने स्वतःचं शुद्धीकरण केलं.
प्रददौ गोसहस्राणि सुबहूनि च भारत। निवेशांश्च द्विजातिभ्यः सोऽददत्कुरुसत्तमः
त्याने हजारो गायी आणि इतर अनेक दानं दिली, हे भारत, आणि श्रेष्ठ कुरुपुत्राने ब्राह्मणांना वस्तीही दिली.
हिरण्यबिन्दोस्तीर्थे च स्नात्वा पुरुषसत्तमः। दृष्टवान्पाण्डवश्रेष्ठः पुण्यान्यायतनानि च
हिरण्यबिंदूच्या तीर्थावर स्नान करून, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या पांडवश्रेष्ठाने अनेक पवित्र स्थळं पाहिली.
अवतीर्य नरश्रेष्ठो ब्राह्मणैः सह भारत। प्राचीं दिशमभिप्रेप्सुर्जगाम भरतर्षभः
नरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या पांडवाने ब्राह्मणांसोबत खाली उतरून, पूर्वेकडे जाण्याचा निर्धार केला आणि त्या भरतवंशातील श्रेष्ठ पुरुषाने आपली यात्रा सुरू केली.
आनुपूर्व्येण तीर्थानि दृष्टवान्कुरुसत्तमः। नदीं चोत्पलिनीं रम्यामरण्यं नैमिषं प्रति
कुरुवंशातील श्रेष्ठ पांडवाने एकामागून एक सर्व तीर्थस्थळे पाहिली, तसेच कमळांनी भरलेली सुंदर नदी आणि नैमिषारण्य हे अरण्यही त्याने पाहिले.
नन्दामपरनन्दां च कौशिकीं च यशस्विनीम्। महानदीं गयां चैव गङ्गामपि च भारत
त्याने नंदा, अपरनंदा, प्रसिद्ध कौशिकी, महानदी, गया आणि गंगा या पवित्र नद्याही पाहिल्या.
एवं तीर्थानि सर्वाणि पश्यमानस्तथाश्रमान्। आत्मनः पावनं कुर्वन्ब्राह्मणेभ्यो ददौ च गाः
अशा प्रकारे सर्व तीर्थस्थळे आणि आश्रम पाहताना, त्याने स्वतःचे मन शुद्ध केले आणि ब्राह्मणांना गायी दान दिल्या.
अङ्गवङ्गकलिङ्गेषु यानि तीर्थानि कानिचित्। जगाम तानि सर्वाणि पुण्यान्यायतनानि च
अंग, वंग आणि कलिंग या प्रदेशांतील सर्व पवित्र तीर्थस्थळे आणि देवस्थानांना त्याने भेट दिली.
दृष्ट्वा च विधिवत्तानि धनं चापि ददौ ततः। कलिङ्गराष्ट्रद्वारेषु ब्राह्मणाः पाण्डवानुगाः। अभ्यनुज्ञाय कौन्तेयमुपावर्तन्त भारत
त्या सर्व स्थळांना योग्य रीतीने पाहून, त्याने धनदानही केले. कलिंग देशाच्या सीमेवर पांडवांसोबत आलेले ब्राह्मण त्याची परवानगी घेऊन परत गेले.
स तु तैरभ्यनुज्ञातः कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः। सहायैरल्पकैः शूरः प्रययौ यत्र सागरः
त्यांच्या परवानगीने, कुंतीपुत्र धनंजय थोड्या सोबत्यांसह, धाडसी मनाने ज्या ठिकाणी समुद्र आहे तिकडे निघाला.
स कलिङ्गानतिक्रम्य देशानायतनानि च। हर्म्याणि रमणीयानि प्रेक्षणाणो ययौ प्रभुः
कलिंग आणि त्या प्रदेशातील तीर्थस्थळे ओलांडून, तो प्रभू रम्य राजवाडे पाहत पुढे गेला.
महेन्द्रपर्वतं दृष्ट्वा तापसैरुपशोभितम्। `गोदावर्यां ततः स्नात्वा तामतीत्य महाबलः
महेंद्र पर्वत, जिथे तपस्वी वास करतात, ते पाहून, त्या बलाढ्याने गोदावरीत स्नान केले आणि ती नदी ओलांडून पुढे गेला.
कावेरीं तां समासाद्य सङ्गमे सागरस्य च। स्नात्वा संपूज्य देवांश्च पितॄंश्च मुनिभिः सह
कावेरी आणि समुद्राच्या संगमावर पोहोचून, त्याने स्नान केले आणि ऋषींसह देवता व पितरांची पूजा केली.
समुद्रतीरेण शनैर्मणलूरं जगाम ह
समुद्रकिनाऱ्याने हळूहळू तो मणलूर या ठिकाणी गेला.
तत्र सर्वाणि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च। अभिगम्य महाबाहुरभ्यगच्छन्महीपतिम्
तेथे सर्व तीर्थस्थळे आणि पवित्र देवस्थाने भेट देऊन, त्या महाबाहूने राजाकडे जाण्याचा मार्ग धरला.
मणलूरेश्वरं राजन्धर्मज्ञं चित्रवाहनम्। तस्य चित्राङ्गदा नाम दुहिता चारुदर्शना
राजा, त्या मणलूरचे धर्मज्ञ आणि न्यायी राजा चित्रवाहन होता. त्याची कन्या चित्रांगदा नावाची, अत्यंत सुंदर होती.
तां ददर्श पुरे तस्मिन्विचरन्तीं यदृच्छया। दृष्ट्वा च तां वरारोहां चकमे चैत्रवाहनीम्
त्या नगरीत, योगायोगाने, तो तिला फिरताना पाहतो आणि तिच्या सुंदर रूपावर मोहित होतो.
अभिगम्य च राजानमवदत्स्वं प्रयोजनम्। देहि मे खल्विमां राजन्क्षत्रियाय महात्मने
राजाजवळ जाऊन त्याने आपली इच्छा सांगितली, 'राजा, ही कन्या मला या महान क्षत्रियासाठी द्या.'
तच्छ्रुत्वा त्वब्रवीद्राजा कस्य पुत्रोऽसि नाम किम्। उवाच तं पाण्डवोऽहं कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः
हे ऐकून, राजाने विचारले, 'तू कोणाचा मुलगा आहेस आणि तुझे नाव काय?' त्यावर तो म्हणाला, 'मी पांडव, कुंतीपुत्र धनंजय आहे.'
तमुवाचाथ राजा स सान्त्वपूर्वमिदं वचः। राजा प्रभञ्जनो नाम कुलेऽस्मिन्संबभूव ह
तेव्हा राजाने सौम्य शब्दांत सांगितले, 'या वंशात प्रभंजन नावाचा एक राजा होऊन गेला.'
अपुत्रः प्रसवेनार्थी तपस्तेपे स उत्तमम्। उग्रेण तपसा तेन देवदेवः पिनाकधृक्
त्याला पुत्र नव्हता आणि तो संतानप्राप्तीसाठी मोठ्या तपश्चर्या करू लागला. त्याच्या कठोर तपामुळे देवांचा देव, पिनाकधारी महादेव प्रसन्न झाला.
ईश्वरस्तोषितः पार्थ देवदेवः उमापतिः। स तस्मै भघवान्प्रादादेकैकं प्रसवं कुले
पार्था, उमापती देवांचा देव प्रसन्न होऊन, त्या कुळात प्रत्येकाला एकच मूल दिलं.
एकैकः प्रसवस्तस्माद्भवत्यस्मिन्कुले सदा। तेषां कुमाराः सर्वेषां पूर्वेषां मम जज्ञिरे
म्हणून या कुळात नेहमी प्रत्येकाला एकच संतान होतं; माझ्या पूर्वजांच्या सर्व मुलांचा जन्म असाच झाला.
एका च मम कन्येयं कुलस्योत्पादनी भृशम्। पुत्रो ममायमिति मे भावना पुरुषर्षभ
आणि माझी ही एकच कन्या कुळ वाढवण्यासाठी खास आहे; 'हीच माझा मुलगा' असं मी मनाशी धरलं होतं, पुरुषश्रेष्ठ.
पुत्रिकाहेतुविधिना संज्ञिता भरतर्षभ। तस्मादेकः सुतो योऽस्यां जायते भारत त्वया
पुत्रिकेच्या प्रथेनुसार, भरतराष्ट्रातील श्रेष्ठा, तिच्या पोटी जन्मलेला एकच मुलगा, भारत, तुझा मानला जाईल.
एतच्छुल्कं भवत्वस्याः कुलकृज्जायतामिह। एतेन समयेनेमां प्रतिगृह्णीष्व पाण्डव
हीच तिच्या विवाहासाठी अट आहे — या कुळात जन्मलेला मुलगा कुळ वाढवणारा असावा; या अटीवर तिला स्वीकार, पांडवा.
स तथेति प्रतिज्ञाय तां कन्यां प्रतिगृह्य च। `मासे त्रयोदशे पार्थः कृत्वा वैवाहिकीं क्रियाम्।' उवास नगरे तस्मिन्मासांस्त्रीन्स तया सह
त्याने 'तसं होईल' असं मान्य केलं आणि ती कन्या स्वीकारली; तेराव्या महिन्यात विवाहसोहळा करून, त्या नगरीत तिला घेऊन तीन महिने राहिला.
ततः समुद्रे तीर्थानि दक्षिमे भरतर्षभः। अभ्यगच्छत्सुपुण्यानि सोभितानि तपस्विभिः
नंतर, भरतराष्ट्रातील श्रेष्ठ, दक्षिण समुद्रावर असलेली पुण्यवान आणि तपस्व्यांनी शोभलेली तीर्थस्थळं गाठली.
वर्जयन्ति स्म तीर्तानि तत्र पञ्च सम तापसाः। अवकीर्णानि यान्यासन्पुरस्तात्तु तपस्विभिः
तेथे पाच तपस्वी तीर्थस्थळं टाळत होते, कारण पूर्वी इतर तपस्व्यांनी ती अपवित्र केली होती.