ऐरावतकुले जातः कौरव्यो नाम पन्नगः। तस्यास्मि दुहिता राजन्नुलूपी नाम पन्नगी
"एरावत वंशात जन्मलेला कौर्व्य नावाचा नागराज आहे; मी त्याची कन्या उलूपी नावाची नागकन्या आहे, राजन."
साऽहं त्वामभिषेकार्थमवतीर्णं समुद्गाम्। दृष्ट्वैव पुरुषव्याघ्र कन्दर्पेणाभिमूर्च्छिता
"तू स्नानासाठी खाली उतरलास तेव्हा, पुरुषसिंहा, मी तुला पाहताक्षणी कामदेवाच्या मोहाने वेडी झाले."
तां मामनङ्गग्लपितां त्वत्कृते कुरुनन्दन। अनन्यां नन्दयस्वाद्य प्रदानेनात्मनोऽनघ
"कुरुवंशाच्या आनंदा, मी तुझ्यावर प्रेमाने व्याकुळ झाले आहे आणि तुलाच निवडले आहे; म्हणून, पवित्रा, मला आनंद दे."
ब्रह्मचर्यमिदं भद्रे मम द्वादशमासिकम्। धर्मराजेन चादिष्टं नाहमस्मि स्वयं वशः
"हे सुभगे, माझे ब्रह्मचर्याचे व्रत बारा महिन्यांचे आहे; धर्मराज युधिष्ठिराने तसे सांगितले आहे, आणि मी माझ्या इच्छेवर नाही."
तव चापि प्रियं कर्तुमिच्छामि जलचारिणि। अनृतं नोक्तपूर्वं च मया किंचन कर्हिचित्
"तरीही, जलचरिणी, मी तुझे मन जिंकावे असे मला वाटते; मी कधीही खोटे बोललो नाही."
कथं च नानृतं मे स्यात्तव चापि प्रियं भवेत्। न च पीड्येत मे धर्मस्तथा कुर्या भुजङ्गमे
"माझ्याकडून खोटेही होऊ नये, तुझेही मन जिंकावे आणि माझ्या धर्मालाही बाधा येऊ नये—असे मी करीन, नागकन्ये."
जानाम्यहं पाण्डवेय यथा चरसि मेदिनीम्। यथा च ते ब्रह्मचर्यमिदमादिष्टवान्गुरुः
पांडुपुत्रा, मला माहीत आहे की तू या पृथ्वीवर कसा वागतोस, आणि तुझ्या गुरुजींनी तुला ब्रह्मचर्याचं व्रत कसं शिकवलं.
परस्परं वर्तमानान्द्रुपदस्यात्मजां प्रति। यो नोऽनुप्रविशेन्मोहात्स वै द्वादशमासिकम्
आपण एकत्र राहत असताना, द्रुपदाच्या कन्येकडे जो कोणी मोहाने जाईल, त्याला बारा महिने वनवास घ्यावा लागेल.
वने चरेद्ब्रह्मचर्यमिति वः समयः कृतः। तदिदं दौपदीहेतोरन्योन्यस्य प्रवासनम्
वनात गेल्यावर ब्रह्मचर्य पाळायचं, असा आपण ठरवलं होतं. द्रौपदीसाठी तुम्ही एकमेकांसाठी वनवास स्वीकारला.
कृतवांस्तत्र धर्मार्थमत्र धर्मो न दुष्यति। परित्राणं च कर्तव्यमार्तानां पृथुलोचन
तिथे तू धर्म आणि संपत्ती यासाठी वागलास; यात धर्माला काहीही बाधा येत नाही. ज्यांना दु:ख आहे, त्यांना मदत करणं हे कर्तव्यच आहे, मोठ्या डोळ्यांच्या.
कृत्वा मम परित्राणं तव धर्मो न लुप्यते। यदि वाप्यस्य धर्मस्य सूक्ष्मोऽपि स्याद्व्यतिक्रमः
माझं रक्षण केलंस तरी तुझा धर्म कमी होत नाही; आणि या धर्मात जर किंचितही चूक झाली, तरीही—
स च ते धर्म एव स्याद्दत्वा प्राणान्ममार्जुन। भक्तां च भज मां पार्थ सतामेतन्मतं प्रभो
हे अर्जुना, माझ्यासाठी प्राण दिलास तरी तोच तुझा धर्म राहील. पांडवा, भक्तांना मदत कर, हेच सज्जनांचं मत आहे.
न करिष्यसि चेदेवं मृतां मामुपधारय। प्राणदानान्महाबाहो चर धर्ममनुत्तमम्
तू असं केलं नाहीस तर मला मृत समज. महाबाहू, प्राण देऊनही श्रेष्ठ धर्माचं पालन कर.
शरणं च प्रपन्नास्मि त्वामद्य पुरुषोत्तम। दीनाननाथान्कौन्तेय परिरक्षसि नित्यशः
आज मी तुझ्या शरण आले आहे, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ. कुंतीपुत्रा, तू नेहमीच दु:खी आणि आधार नसलेल्या लोकांचं रक्षण करतोस.
साऽहं शऱणमभ्येमि रोरवीमि च दुःखिता। याचे त्वां चाभिकामाहं तस्मात्कुरु मम प्रियम्। स त्वमात्मप्रदानेन सकामां कर्तुमर्हसि
म्हणून मी दु:खी होऊन, रडत तुझ्या शरण आले आहे. मी तुला मागते, माझी इच्छा पूर्ण कर. तू स्वतःला देऊन माझी इच्छा पूर्ण करायला हवीस.
एवमुक्तस्तु कौन्तेयः पन्नगेश्वरकन्यया। कृतवांस्तत्तथा सर्वं धर्ममुद्दिश्य कारणम्
नागराजाच्या कन्येने असं म्हटल्यावर, कुंतीपुत्राने धर्माचं कारण मानून तिच्या इच्छेनुसार सर्व काही केलं.
स नागभवने रात्रिं तामुषित्वा प्रतापवान्। `पुत्रमुत्पादयामास स तस्यां सुमनोहरम्
तो तेजस्वी वीर नागांच्या घरात ती रात्र घालवून, तिच्या पोटी एक सुंदर पुत्र जन्माला घालतो.
इरावन्तं महाभागं महाबलपराक्रमम्।' उदितेऽभ्युत्थितः सूर्ये कौरव्यस्य निवेशनात्
त्याचं नाव इरावंत, तो अत्यंत भाग्यवान, प्रचंड बळ आणि पराक्रम असलेला. सूर्य उगवल्यावर तो कौरवांच्या निवासातून बाहेर आला.
आगतस्तु पुनस्तत्र गङ्गाद्वारं तया सह। परित्यज्य गता साध्वी उलूपी निजमन्दिरं
नंतर तो तिच्यासोबत गंगाद्वाराजवळ परत आला; आणि ती सती उलूपी त्याला सोडून आपल्या घरी परत गेली.
दत्त्वा वरमजेयत्वं जले सर्वत्र भारत। साध्या जलचराः सर्वे भविष्यन्ति न संशयः
माझ्या रक्षणासाठी तिने मला जलात सर्वत्र अजिंक्यतेचा वर दिला; त्यामुळे, हे भारत, सर्व जलचर सिद्ध होतील, यात शंका नाही.
कथयित्वा च तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यः स भारत। प्रययौ हिमवत्पार्श्वं ततो वज्रधरात्मजः
हे भारत, हे सर्व ब्राह्मणांना सांगून, वज्रधारीचा पुत्र हिमालयाच्या कडेने निघून गेला.
अगस्त्यवटमासाद्य वसिष्ठस्य च पर्वतम्। भृगुतुङ्गे च कौन्तेयः कृतवाञ्शौचमात्मनः
तो अगस्त्याच्या आश्रमात आणि वसिष्ठाच्या पर्वतावर गेला, आणि भृगुच्या शिखरावर जाऊन कुंतीपुत्राने स्वतःचं शुद्धीकरण केलं.
प्रददौ गोसहस्राणि सुबहूनि च भारत। निवेशांश्च द्विजातिभ्यः सोऽददत्कुरुसत्तमः
त्याने हजारो गायी आणि इतर अनेक दानं दिली, हे भारत, आणि श्रेष्ठ कुरुपुत्राने ब्राह्मणांना वस्तीही दिली.
हिरण्यबिन्दोस्तीर्थे च स्नात्वा पुरुषसत्तमः। दृष्टवान्पाण्डवश्रेष्ठः पुण्यान्यायतनानि च
हिरण्यबिंदूच्या तीर्थावर स्नान करून, पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या पांडवश्रेष्ठाने अनेक पवित्र स्थळं पाहिली.
अवतीर्य नरश्रेष्ठो ब्राह्मणैः सह भारत। प्राचीं दिशमभिप्रेप्सुर्जगाम भरतर्षभः
नरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या पांडवाने ब्राह्मणांसोबत खाली उतरून, पूर्वेकडे जाण्याचा निर्धार केला आणि त्या भरतवंशातील श्रेष्ठ पुरुषाने आपली यात्रा सुरू केली.
आनुपूर्व्येण तीर्थानि दृष्टवान्कुरुसत्तमः। नदीं चोत्पलिनीं रम्यामरण्यं नैमिषं प्रति
कुरुवंशातील श्रेष्ठ पांडवाने एकामागून एक सर्व तीर्थस्थळे पाहिली, तसेच कमळांनी भरलेली सुंदर नदी आणि नैमिषारण्य हे अरण्यही त्याने पाहिले.
नन्दामपरनन्दां च कौशिकीं च यशस्विनीम्। महानदीं गयां चैव गङ्गामपि च भारत
त्याने नंदा, अपरनंदा, प्रसिद्ध कौशिकी, महानदी, गया आणि गंगा या पवित्र नद्याही पाहिल्या.
एवं तीर्थानि सर्वाणि पश्यमानस्तथाश्रमान्। आत्मनः पावनं कुर्वन्ब्राह्मणेभ्यो ददौ च गाः
अशा प्रकारे सर्व तीर्थस्थळे आणि आश्रम पाहताना, त्याने स्वतःचे मन शुद्ध केले आणि ब्राह्मणांना गायी दान दिल्या.
अङ्गवङ्गकलिङ्गेषु यानि तीर्थानि कानिचित्। जगाम तानि सर्वाणि पुण्यान्यायतनानि च
अंग, वंग आणि कलिंग या प्रदेशांतील सर्व पवित्र तीर्थस्थळे आणि देवस्थानांना त्याने भेट दिली.
दृष्ट्वा च विधिवत्तानि धनं चापि ददौ ततः। कलिङ्गराष्ट्रद्वारेषु ब्राह्मणाः पाण्डवानुगाः। अभ्यनुज्ञाय कौन्तेयमुपावर्तन्त भारत
त्या सर्व स्थळांना योग्य रीतीने पाहून, त्याने धनदानही केले. कलिंग देशाच्या सीमेवर पांडवांसोबत आलेले ब्राह्मण त्याची परवानगी घेऊन परत गेले.