तथा देवनिकायानां महर्षीणां च सर्वशः। मुखानि चाभ्यवर्तन्त येन याति तिलोत्तमा
तिलोत्तमा जिथे जाई तिथे, सर्व देव आणि महर्षी यांच्या मुखांचंही असंच प्रकट होऊ लागलं.
तस्या गात्रे निपतिता दृष्टिस्तेषां महात्मनाम्। सर्वेषामेव भूयिष्ठमृते देवं पितामहम्
त्या महात्म्यांची नजर तिच्या अंगावर पडली, फक्त देव पितामह सोडून सर्वांनी तिला पाहिलं.
गच्छन्त्यां तु तया सर्वे देवाश्च परमर्षयः। कृतमित्येव तत्कार्यं मेनिरे रूपसंपदा
ती निघून गेल्यावर, सर्व देव आणि श्रेष्ठ ऋषींना वाटलं की तिच्या सौंदर्यामुळे हे कार्य पूर्ण झालं.
तिलोत्तमायां तस्यां तु गतायां लोकभावनः। `कृतं कार्यमिति श्रीमानब्रवीच्च पितामहः।' सर्वान्विसर्जयामास देवानृषिगणांश्च तान्
तिलोत्तमा गेल्यावर, लोकांचे सर्जन करणाऱ्या तेजस्वी पितामहाने 'कार्य पूर्ण झालं' असं सांगितलं आणि सर्व देव व ऋषीगणांना परत पाठवलं.
जित्वा तु पृथिवीं दैत्यौ निःसपत्नौ गतव्यथौ। कृत्वा त्रैलोक्यमव्यग्रं कृतकृत्यौ बभूवतुः
त्या दोन्ही दैत्यांनी पृथ्वी जिंकली, त्यांना कुणी शत्रू उरला नाही, त्रिलोक शांत केलं आणि आपलं कार्य पूर्ण झालं असं मानलं.
देवगन्धर्वयक्षाणां नागपार्थिवरक्षसाम्। आदाय सर्वरत्नानि परां तुष्टिमुपागतौ
देव, गंधर्व, यक्ष, नाग, राजे आणि राक्षस यांच्या सर्व रत्नं गोळा करून, त्यांनी अत्यंत समाधान मिळवलं.
यदा न प्रतिषेद्धारस्तयोः सन्तीह केचन।। निरुद्योगौ तदा भूत्वा विजह्रातेऽमराविव
इथे त्यांना थांबवायला कोणीच नव्हते, म्हणून ते दोघेही सगळ्या चिंता विसरून, अमरांसारखे आनंदात राहू लागले.
स्त्रीभिर्माल्यैश्च गन्धैश्च भक्ष्यभोज्यैः सुपुष्कलैः। पानैश्च विविधैर्हृद्यैः परां प्रीतिमवापतुः
स्त्रिया, फुलांच्या माळा, सुगंध, भरपूर खाण्यापिण्याच्या वस्तू, आणि अनेक स्वादिष्ट पेये यांच्या संगतीत, त्यांनी मोठा आनंद मिळवला.
अन्तःपुरवनोद्याने पर्वतेषु वनेषु च। यथेप्सितेषु देशेषु विजह्रातेऽमराविव
अंतःपुरात, बागेत, डोंगरांवर आणि जंगलात, जिथे हवे तिथे, ते दोघेही अमरांसारखे मुक्तपणे विहरत होते.
ततः कदाचिद्विन्ध्यस्य प्रस्थे समशिलातले। पुष्पिताग्रेषु सालेषु विहारमभिजग्मतुः
एकदा विंध्य पर्वताच्या सपाट दगडी जागी, फुलांनी भरलेल्या शाल वृक्षांमध्ये, ते फिरायला गेले.
दिव्येषु सर्वकामेषु समानीतेषु तावुभौ। वरासनेषु संहृष्टौ सह स्त्रीभिर्निषीदतुः
जिथे सर्व सुखसोयी एकत्र आणलेल्या होत्या, तिथे त्या दोघांनी आनंदाने सुंदर आसनांवर बसून, स्त्रियांच्या संगतीत वेळ घालवला.
ततो वादित्रनृत्ताभ्यामुपातिष्ठन्त तौ स्त्रियः। गीतैश्च स्तुतिसंयुक्तैः प्रीत्या समुपजग्मिरे
नंतर त्या स्त्रियांनी वाद्य आणि नृत्याने त्यांची सेवा केली, आणि गाण्यांमधून स्तुती करत आनंदाने त्यांच्याजवळ आल्या.
ततस्तिलोत्तमा तत्र वने पुष्पाणि चिन्वती। वेषं सा क्षिप्तमाधाय रक्तेनैकेन वाससा
त्या वेळी तिलोत्तमा त्या जंगलात फुले वेचत होती, आणि तिने एकच लाल वस्त्र अंगावर घेतले होते.
नदीतीरेषु जातान्सा कर्णिकारान्प्रचिन्वती। शनैर्जगाम तं देशं यत्रास्तां तौ महासुरौ
ती नदीच्या काठावर उगवलेल्या कर्णिकार फुलं वेचत, हळूहळू त्या ठिकाणी आली जिथे ते दोन्ही महाशूर होते.
तौ तु पीत्वा वरं पानं मदरक्तान्तलोचनौ। दृष्ट्वैव तां वरारोहां व्यथितौ संबभूवतुः
उत्तम मद्य प्यायल्यामुळे डोळे लाल झालेले, ते दोघे तिचा सुंदर बांधा पाहून अस्वस्थ झाले.
तावुत्थायासनं हित्वा जग्मतुर्यत्र सा स्थिता। उभौ च कामसंमत्तावुभौ प्रार्थयतश्च ताम्
ते दोघे आसन सोडून उठले आणि जिथे ती उभी होती तिथे गेले; दोघेही वासनेने पछाडलेले, तिला मिळवण्यासाठी धावले.
दक्षिणे तां करे सुभ्रूं सुन्दो जग्राह पाणिना। उपसुन्दोपि जग्राह वामे पाणौ तिलोत्तमाम्
सुंदाने तिचा उजवा हात पकडला, आणि उपसुंदाने डावा हात धरला.
वरप्रदानमत्तौ तावौरसेन बलेन च। धनरत्नमदाभ्यां च सुरापानमदेन च
वरदान, स्वतःची ताकद, संपत्ती आणि दागिन्यांचा गर्व, आणि मद्याच्या नशेत ते दोघेही पूर्णपणे गुंग झाले होते.
सर्वैरेतैर्मदैर्मत्तावन्योन्यं भ्रुकुटीकृतौ। मदकामसमाविष्टौ परस्परमथोचतुः
या सगळ्या नशेत ते दोघेही एकमेकांकडे रागाने पाहू लागले, आणि वासनेच्या भरात एकमेकांशी बोलू लागले.
मम भार्या तव गुरुरिति सुन्दोऽभ्यभाषत। मम भार्या तव वधूरुपसुन्दोऽभ्यभाषत
सुंद म्हणाला, "ती माझी पत्नी आहे, तुझी मोठी आहे"; उपसुंद म्हणाला, "ती माझी पत्नी आहे, तुझी वहिनी आहे".
नैषा तव ममैषेति ततस्तौ मन्युराविशत्। तस्या रूपेण संमत्तौ विगतस्नेहसौहृदौ
"ती तुझी नाही, ती माझी आहे!" असे म्हणत दोघांना राग अनावर झाला; तिच्या सौंदर्याने वेडे होऊन, त्यांचे स्नेह आणि मैत्री संपले.
तस्या हेतोर्गदे भीमे संगृह्णीतामुभौ तदा। प्रगृह्य च गदे भीमे तस्यां तौ काममोहितौ
तिच्यासाठी दोघांनी मोठ्या गदे उचलल्या, आणि वासनेच्या मोहात त्या भयंकर शस्त्रांना घट्ट पकडले.
अहंपूर्वमहंपूर्वमित्यन्योन्यं निजघ्नतुः। तौ गदाभिहतौ भीमौ पेततुर्धरणीतले
"मी आधी! मी आधी!" असे ओरडत, त्यांनी एकमेकांवर गदेने प्रहार केला; आणि त्या दोघेही जमिनीवर कोसळले.
रुधिरेणावसिक्ताङ्गौ द्वाविवार्कौ नभश्च्युतौ। ततस्ता विद्रुता नार्यः स च दैत्यगणस्तथा
त्यांचे शरीर रक्ताने माखले होते, जणू दोन सिंह आकाशातून खाली पडले; तेव्हा सर्व स्त्रिया आणि दैत्यांची फौज घाबरून पळून गेली.
पातालमगमत्सर्वो विषादभयकम्पितः। ततः पितामहस्तत्र सहदेवैर्महर्षिभिः
भीतीने थरथरत सर्वजण पाताळात गेले; तेव्हा ब्रह्मदेव, देव आणि मोठे ऋषी यांच्यासह तिथे आले.
आजगाम विशुद्धात्मा पूजयंश्च तिलोत्तमाम्। वरेण च्छन्दयामास भगवान्प्रपितामहः
शुद्ध अंतःकरण असलेल्या ब्रह्मदेवांनी तिलोत्तमेला नमस्कार केला आणि तिला इच्छेप्रमाणे वर मागायला सांगितले.
वरं दित्सुः स तत्रैनां प्रीतः प्राह पितामहः। आदित्यचरिताँल्लोकान्विचरिष्यसि भामिनि
आनंदित होऊन ब्रह्मदेव म्हणाले, 'हे तेजस्विनी, तू सूर्याप्रमाणे सर्व लोकांत मुक्तपणे संचार करशील.'
तेजसा च सुदृष्टां त्वां न करिष्यति कश्चन। एवं तस्यै वरं दत्वा सर्वलोकपितामहः
तुझ्या तेजामुळे कोणीही तुला सहज पाहू शकणार नाही; असा वर देऊन सर्व लोकांचे ब्रह्मदेव—
इन्द्रे त्रैलोक्यमाधाय ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः। एवं तौ सहितौ भऊत्वा सर्वार्थेष्वेकनिश्चयौ
इंद्रावर त्रैलोक्याची जबाबदारी सोपवून, प्रभू ब्रह्मलोकात गेले; आणि दोघेही सर्व गोष्टींत एकमताने—
तिलोत्तमार्थं संक्रुद्धावन्योन्यमभिजघ्नतुः। तस्माद्ब्रवीमि वः स्नेहात्सर्वाभरतसत्तमाः
तिलोत्तमेच्या कारणावरून दोघेही एकमेकांवर रागावले आणि लढले; म्हणूनच, हे भरतश्रेष्ठांनो, मी तुमच्यावर प्रेमाने सांगतो—