दृष्ट्वा च विश्वकर्माणं व्यादिदेश पितामहः। सृज्यतां प्रार्थनीयैका प्रमदेति महातपाः
विश्वकर्म्याला पाहून पितामहाने आज्ञा दिली: 'एक अद्भुत आणि मोहक स्त्री निर्माण कर.'
पितामहं नमस्कृत्य तद्वाक्यमभिनन्द्य च। निर्ममे योषितं दिव्यां चिन्तयित्वा पुनःपुनः
पितामहाला वंदन करून आणि त्यांचे बोलणे आनंदाने मान्य करून, विश्वकर्म्याने पुन्हा पुन्हा विचार करून एक दिव्य स्त्री निर्माण केली.
त्रिषु लोकेषु यत्किंचिद्भूतं स्थावरजङ्गमम्। समानयद्दर्शनीयं तत्तदत्र स विश्ववित्
तीनही लोकांतील सर्व स्थावर-जंगम प्राण्यांमध्ये जे काही सुंदर होते, ते विश्वकर्म्याने एकत्र करून तेथे आणले.
कोटिशश्चैव रत्नानि तस्या गात्रे न्यवेशत्। तां रत्नसङ्घातमयीमसृजद्देवरूपिणीम्
त्याने तिच्या अंगावर कोट्यवधी रत्ने बसवली; तिला रत्नांचा समूह असलेली, देवतेसारखी रूप दिले.
सा प्रयत्नेन महता निर्मिता विश्वकर्मणा। त्रिषु लोकेषु नारीणां रूपेणाप्रतिमाभवत्
विश्वकर्म्याने खूप मेहनतीने ती स्त्री घडवली; ती तीनही लोकांतील स्त्रियांमध्ये रूपाने अद्वितीय झाली.
न तस्याः सूक्ष्ममप्यस्ति यद्गात्रे रूपसंपदा। नियुक्ता यत्र वा दृष्टिर्न सज्जति निरीक्षताम्
तिच्या अंगावर सौंदर्याच्या दृष्टीने अगदी लहानशीही उणीव नव्हती; जिथे नजर गेली, तिथे पाहणाऱ्यांचे डोळे हटत नव्हते.
सा विग्रहवतीव श्रीः कामरूपा वपुष्मती। `पितामहमुपातिष्ठत्किं करोमीति चाब्रवीत्
ती साक्षात सौंदर्याची मूर्ती, इच्छेनुसार रूप धारण करणारी आणि तेजस्वी होती; ती पितामहाजवळ जाऊन म्हणाली, 'मी काय करू?'
प्रीतो भूत्वा स दृष्ट्वैव प्रीत्या चास्यै वरं ददौ। कान्तत्वं सर्वभूतानां साश्रियानुत्तमं वपुः
तिला पाहून पितामहा अत्यंत प्रसन्न झाला आणि आनंदाने तिला वर दिला: 'तू सर्व प्राण्यांमध्ये सर्वश्रेष्ठ सौंदर्य, आकर्षण आणि समृद्धी लाभशील.'
सा तेन वरदानेन कर्तुश्च क्रियया तदा।' जहार सर्वभूतानां चक्षूंषि च मनांसि च
त्या वेळच्या वरदानामुळे आणि सृष्टीकर्त्याच्या कृतीने तिने सर्व जीवांची डोळे आणि मनं हिरावून घेतली.
तिलंतिलं समानीय रत्नानां यद्विनिर्मिता। तिलोत्तमेति तत्तस्या नाम चक्रे पितामहः
सर्व रत्नांमधील अगदी सूक्ष्म कण गोळा करून, तिचे नाव पितामहाने 'तिलोत्तमा' असे ठेवले.
ब्रह्माणं सा नमस्कृत्य प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्। किं कार्यं मयि भूतेश येनास्म्यद्येह निर्मिता
ती ब्रह्माजींना नमस्कार करून, हात जोडून म्हणाली, 'हे भूतांचे स्वामी, मला आज का निर्माण केलं, मी काय करावं?'
गच्छ सुन्दोपसुन्दाभ्यामसुराभ्यां तिलोत्तमे। प्रार्थनीयेन रूपेण कुरु भद्रे प्रलोभनम्
'तिलोत्तमे, सुंदर रूप घेऊन जा आणि सुंद व उपसुंद या दोन्ही असुरांना मोहात पाड.'
त्वत्कृते दर्शादेव रूपसंपत्कृतेन वै। विरोधः स्याद्यथा ताभ्यामन्योन्येन तथा कुरु
तुझ्या रूपामुळे आणि सौंदर्यामुळे त्यांच्यात वैर निर्माण व्हावं, असं कर.
सा तथेति प्रतिज्ञाय नमस्कृत्य पितामहम्। चकार मण्डलं तत्र विबुधानां प्रदक्षिणम्
ती 'तसं होईल' असं वचन देऊन, पितामहाला नमस्कार करून, तिथल्या देवांच्या मंडळाला प्रदक्षिणा घालू लागली.
प्राङ्मुखो भगवानास्ते दक्षिणेन महेश्वरः। देवाश्चैवोत्तरेणासन्सर्वतस्त्वृषयोऽभवन्
भगवान पूर्वेकडे तोंड करून बसले होते, महेश्वर दक्षिणेला होते, देव उत्तरेला होते आणि ऋषी सर्वत्र होते.
कुर्वन्त्यां तु तदा तत्र मण्डलं तत्प्रदक्षिणम्। इन्द्रः स्थाणुश्च भगवान्धैर्येण तु परिच्युतौ
ती मंडळाला प्रदक्षिणा घालत असताना, इंद्र आणि भगवान स्थाणू यांचे धैर्य डळमळले.
द्रष्टुकामस्य चात्यर्थं गतायां पार्श्वतस्तथा। अन्यदञ्चितपद्माक्षं दक्षिणं निःसृतं मुखम्
ती ज्या बाजूने गेली, तिला पाहण्यासाठी उत्कंठा असल्याने, कमळासारख्या डोळ्यांचं दुसरं मुख उजव्या बाजूला प्रकट झालं.
पृष्ठतः परिवर्तन्त्यां पश्चिमं निःसृतं मुखम्। गतायां चोत्तरं पार्श्वमुत्तरं निःसृतं मुखम्
ती मागे वळली तेव्हा पाठीलाही एक मुख प्रकट झालं; आणि ती उत्तरेकडे गेली तेव्हा उत्तरेकडेही एक मुख दिसलं.
महेन्द्रस्यापि नेत्राणां पृष्ठतः पार्श्वतोग्रतः। रक्तान्तानां विशालानां सहस्रं सर्वतोऽभवत्
महेंद्राच्या डोळ्यांनाही, मागे, बाजूला आणि समोर, लाल कडा असलेली हजारो मोठी डोळे सर्वत्र दिसू लागली.
एवं चतुर्मुखः स्थाणुर्महादेवोऽभवत्पुरा। तथा सहस्रनेत्रश्च बभूव बलसूदनः
अशा प्रकारे प्राचीन काळी स्थाणू महादेव चार मुखांचे झाले आणि बलसूदन हजार डोळ्यांचे झाले.
तथा देवनिकायानां महर्षीणां च सर्वशः। मुखानि चाभ्यवर्तन्त येन याति तिलोत्तमा
तिलोत्तमा जिथे जाई तिथे, सर्व देव आणि महर्षी यांच्या मुखांचंही असंच प्रकट होऊ लागलं.
तस्या गात्रे निपतिता दृष्टिस्तेषां महात्मनाम्। सर्वेषामेव भूयिष्ठमृते देवं पितामहम्
त्या महात्म्यांची नजर तिच्या अंगावर पडली, फक्त देव पितामह सोडून सर्वांनी तिला पाहिलं.
गच्छन्त्यां तु तया सर्वे देवाश्च परमर्षयः। कृतमित्येव तत्कार्यं मेनिरे रूपसंपदा
ती निघून गेल्यावर, सर्व देव आणि श्रेष्ठ ऋषींना वाटलं की तिच्या सौंदर्यामुळे हे कार्य पूर्ण झालं.
तिलोत्तमायां तस्यां तु गतायां लोकभावनः। `कृतं कार्यमिति श्रीमानब्रवीच्च पितामहः।' सर्वान्विसर्जयामास देवानृषिगणांश्च तान्
तिलोत्तमा गेल्यावर, लोकांचे सर्जन करणाऱ्या तेजस्वी पितामहाने 'कार्य पूर्ण झालं' असं सांगितलं आणि सर्व देव व ऋषीगणांना परत पाठवलं.
जित्वा तु पृथिवीं दैत्यौ निःसपत्नौ गतव्यथौ। कृत्वा त्रैलोक्यमव्यग्रं कृतकृत्यौ बभूवतुः
त्या दोन्ही दैत्यांनी पृथ्वी जिंकली, त्यांना कुणी शत्रू उरला नाही, त्रिलोक शांत केलं आणि आपलं कार्य पूर्ण झालं असं मानलं.
देवगन्धर्वयक्षाणां नागपार्थिवरक्षसाम्। आदाय सर्वरत्नानि परां तुष्टिमुपागतौ
देव, गंधर्व, यक्ष, नाग, राजे आणि राक्षस यांच्या सर्व रत्नं गोळा करून, त्यांनी अत्यंत समाधान मिळवलं.
यदा न प्रतिषेद्धारस्तयोः सन्तीह केचन।। निरुद्योगौ तदा भूत्वा विजह्रातेऽमराविव
इथे त्यांना थांबवायला कोणीच नव्हते, म्हणून ते दोघेही सगळ्या चिंता विसरून, अमरांसारखे आनंदात राहू लागले.
स्त्रीभिर्माल्यैश्च गन्धैश्च भक्ष्यभोज्यैः सुपुष्कलैः। पानैश्च विविधैर्हृद्यैः परां प्रीतिमवापतुः
स्त्रिया, फुलांच्या माळा, सुगंध, भरपूर खाण्यापिण्याच्या वस्तू, आणि अनेक स्वादिष्ट पेये यांच्या संगतीत, त्यांनी मोठा आनंद मिळवला.
अन्तःपुरवनोद्याने पर्वतेषु वनेषु च। यथेप्सितेषु देशेषु विजह्रातेऽमराविव
अंतःपुरात, बागेत, डोंगरांवर आणि जंगलात, जिथे हवे तिथे, ते दोघेही अमरांसारखे मुक्तपणे विहरत होते.
ततः कदाचिद्विन्ध्यस्य प्रस्थे समशिलातले। पुष्पिताग्रेषु सालेषु विहारमभिजग्मतुः
एकदा विंध्य पर्वताच्या सपाट दगडी जागी, फुलांनी भरलेल्या शाल वृक्षांमध्ये, ते फिरायला गेले.