मम पूर्वे भवन्तो वै पितरः सपितामहाः। ब्रूत किं करवाण्यद्य जरत्कारुरहं स्वयम्
माझे पूर्वज, वडील आणि आजोबा, तुम्ही इथे उपस्थित आहात; मी स्वतः जरत्कारू आहे. आज मला काय करावं हे सांगा.
यतस्व यत्नवांस्तात संतानाय कुलस्य नः। आत्मनोऽर्थेऽस्मदर्थे च धर्म इत्येव वा विभो
आमच्या कुळाचा वंश चालावा म्हणून, स्वतःच्या किंवा आमच्या किंवा फक्त धर्मासाठी, तू पूर्ण प्रयत्न कर, मुला.
न हि धर्मफलैस्तात न तपोऽभिः सुसंचितैः। तां गतिं प्राप्नुवन्तीह पुत्रिणो यां व्रजन्ति वै
मुलगा नसलेल्या माणसांना, कितीही पुण्य केलं किंवा कितीही तप केलं तरी, ज्या ठिकाणी पुत्रवंत पोहचतात, तिथे जाता येत नाही.
तद्दारग्रहणे यत्नं संतत्यां च मनः कुरु। पुत्रकास्मन्नियोगात्त्वमेतन्नः परमं हितम्
म्हणून, पत्नी मिळवण्यासाठी आणि वंश वाढवण्यासाठी तू मन लावून प्रयत्न कर. आमच्या सांगण्यावरून, हेच आमच्यासाठी सर्वात मोठं कल्याण आहे.
न दारान्वै करिष्येऽहं न धनं जीवितार्थतः। भवतां तु हितार्थाय करिष्ये दारसंग्रहम्
मी स्वतःसाठी, धनासाठी किंवा आयुष्य टिकवण्यासाठी पत्नी घेणार नाही; पण तुमच्या भल्यासाठी मी विवाह करीन.
समयेन च कर्ताऽहमनेन विधिपूर्वकम्। तथा यद्युपलप्स्यामि करिष्ये नान्यथा ह्यहम्
मी हा नियम पाळून आणि योग्य रीतीनेच हे करीन; अशी पत्नी मिळाली तरच मी विवाह करीन, नाहीतर नाहीच.
सनाम्नी या भवित्री मे दित्सिता चैव बन्धुभिः। भैक्ष्यवत्तामहं कन्यामुपयंस्ये विधानतः
जिचं नाव माझ्या नावासारखं असेल, जिचे नातेवाईक तिला आनंदाने देतील आणि जी साध्या जीवनात राहील, अशी कन्या मिळाली तरच मी विवाह करीन.
दरिद्राय हि मे भार्यां को दास्यति विशेषतः। प्रतिग्रहीष्ये भिक्षां तु यदि कश्चित्प्रदास्यति
माझ्यासारख्या गरीबाला कोण मुलगी देईल? पण कुणी तिला दान म्हणून दिली, तर मी ती स्वीकारीन.
एवं दारक्रियाहेतोः प्रयतिष्ये पितामहाः। अनेन विधिना शश्वन्न करिष्येऽहमन्यथा
म्हणून, विवाहासाठी मी प्रयत्न करीन, पण फक्त या नियमानेच; याशिवाय मी काहीच करणार नाही.
तत्र चोत्पत्स्यते जन्तुर्भवतां तारणाय वै। शाश्वतं स्थानमासाद्य मोदन्तां पितरो मम
त्या विवाहातून तुमच्या तारण्यासाठी एक मूल जन्माला येईल; त्याने तुम्हाला शाश्वत स्थान मिळेल आणि माझे पूर्वज आनंदी होतील.
मात्रा हि भुजगाः शप्ताः पूर्वं ब्रह्मविदां वर। जनमेजयस्य वो यज्ञे धक्ष्यत्यनिलसारथिः
पूर्वी, नागांना त्यांच्या आईने शाप दिला होता, हे ब्रह्मवेत्ता श्रेष्ठ, की जनमेजयाच्या यज्ञात वायूचे सारथी तुम्हाला जाळतील.
तस्य शापस्य शान्त्यर्थं प्रददौ पन्नगोत्तमः। स्वसारमृषये तस्मै सुव्रताय महात्मने
त्या शाप शांत व्हावा म्हणून, श्रेष्ठ नागाने आपल्या बहिणीला त्या महान आणि सदाचारी ऋषीला दिलं.
स च तां प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा। आस्तीको नाम पुत्रश्च तस्यां जज्ञे महामनाः
त्या ऋषीने विधिपूर्वक तिला स्वीकारलं; तिच्या पोटी, मोठ्या बुद्धीचा 'आस्तिक' नावाचा मुलगा झाला.
तपस्वी च महात्मा च वेदवेदाङ्गपारगः। समः सर्वस्य लोकस्य पितृमातृभयापहः
तो मोठा तपस्वी, महान आत्मा, वेद आणि वेदांगांचा जाणकार, सर्वांसाठी समदृष्टी असणारा आणि वडीलधाऱ्यांचा भीती दूर करणारा होता.
अथ दीर्घस्य कालस्य पाण्डवेयो नराधिपः। आजहार महायज्ञं सर्पसत्रमिति श्रुतिः
खूप काळानंतर, पांडवांचा राजा मोठा यज्ञ करू लागला, ज्याला 'सर्पसत्र' असं म्हणतात, असं ऐकायला येतं.
तस्मिन्प्रवृत्ते सत्रे तु सर्पाणामन्तकाय वै। मोचयामास ताञ्शापादास्तीकः सुमहातपाः
त्या यज्ञात नागांचा नाश व्हावा म्हणून सुरुवात झाली; तेव्हा मोठ्या तपश्चर्येने आस्तिकाने त्यांना शापातून मुक्त केलं.
भ्रातॄंश्च मातुलांश्चैव तथैवान्यान्स पन्नगान्। पितॄंश्च तारयामास संतत्या तपसा तथा
त्याने आपल्या भावंडांना, मामा आणि इतर नागांना, तसेच आपल्या पूर्वजांनाही वंश आणि तप यांच्या जोरावर तारलं.
व्रतैश्च विविधैर्ब्रह्मन्स्वाध्यायैश्चानृणोऽभवत्। देवांश्च तर्पयामास यज्ञैर्विविधदक्षिणैः
विविध व्रतांनी आणि स्वाध्यायाने तो ऋणमुक्त झाला; विविध यज्ञ आणि दक्षिणांनी त्याने देवतांना तृप्त केलं.
ऋषींश्च ब्रह्मचर्येम सन्तत्या च पितामहान्। अपहृत्य गुरं भारं पितॄणां संशितव्रतः
ब्रह्मचर्याचे कर्तव्य पूर्ण करून आणि आपली वंशपरंपरा चालू ठेवून, तसेच पितरांचा मोठा भार हलका करून, दृढ व्रतस्थ जरत्कारू यांनी सर्व कर्तव्ये पार पाडली.
जरत्कारुर्गतः स्वर्गं सहितः स्वैः पितामहैः। आस्तीकं च सुतं प्राप्य धर्मं चानुत्तमं मुनिः
जरत्कारू आपल्या पूर्वजांसह स्वर्गात गेले. त्यांना आस्तिक नावाचा पुत्र झाला आणि त्यांनी श्रेष्ठ धर्मसंपादन केला, हे मुनी.
जरत्कारुः सुमहता कालेन स्वर्गमेयिवान्। एतदाख्यानमास्तीकं यथावत्कथितं मया। प्रब्रूहि भृगुशार्दूल किमन्यत्कथयामि ते
खूप काळानंतर जरत्कारू स्वर्गात गेले. मी आस्तिकाची ही गोष्ट जशी घडली तशी सांगितली आहे. भृगुकुळातील वाघा, अजून तुला काय सांगू ते सांग.
सौते त्वं कथयस्वेमां विस्तरेण कथां पुनः। आस्तीकस्य कवेःसाधोः शुश्रूषा परमा हिनः
सौतिजी, कृपया ही आस्तिक ऋषी आणि कवी यांची कथा पुन्हा सविस्तर सांग, कारण आम्हाला ती ऐकण्याची फारच इच्छा आहे.
मधुरं कथ्यते सौम्य श्लक्ष्णाक्षरपदं त्वया। प्रीयामहे भृशं तात पितेवेदं प्रभाषसे
मृदू स्वभावाच्या सुत, तू अतिशय मधुर आणि गोड शब्दांत ही कथा सांगतोस. आम्हाला खूप आनंद होतो, कारण तू वडिलांसारखे बोलतोस.
अस्मच्छुश्रूषणे नित्यं पिता हि निरतस्तव। आचष्टैतद्यथाऽऽक्यानं पिता तेत्वं तथा वद
तुझ्या वडिलांना आमची सेवा करणे आणि आमच्या गोष्टी ऐकणे नेहमीच प्रिय होते. त्यांनी ही कथा जशी सांगितली, तशीच तूही सांग.
आयुष्मन्निदमाख्यानमास्तीकं कथयामि ते। यथाश्रुतं कथयतः सकाशाद्वै पितुर्मया
दीर्घायुषी, मी तुला ही आस्तिकाची कथा सांगतो, जशी मी ती वडिलांकडून ऐकली, तशीच तुझ्यासमोर मांडतो.
पुरा देवयुगे ब्रह्मन्प्रजापतिसुते शुभे। आस्तां भगिन्यौ रूपेण समुपेतेऽद्भुतेऽनघ
पूर्वी देवयुगात, हे ब्राह्मण, प्रजापतीच्या दोन कन्या होत्या. त्या दोघीही अतिशय सुंदर आणि अद्भुत होत्या, पापरहित.
ते भार्ये कश्यपस्यास्तां कद्रूश्च विनता च ह। प्रादात्ताभ्यां वरं प्रीतः प्रजापतिसमः पतिः
त्या दोघी, कद्रू आणि विनता, कश्यप यांच्या पत्नी झाल्या. पतीने, प्रजापतीसमान असलेल्या, त्यांच्यावर प्रसन्न होऊन त्यांना वर दिला.
कश्यपो धर्मपत्नीभ्यां मुदा परमया युतः। वरातिसर्गं श्रुत्वैवं कश्यपादुत्तमं च ते
कश्यप आपल्या धर्मपत्नींसह अत्यंत आनंदित झाला आणि त्यांच्या वराची मागणी ऐकली.
हर्षादप्रतिमां प्रीतिं प्रापतुः स्म वरस्त्रियौ। वव्रे कद्रूः सुतान्नागान्सहस्रं तुल्यवर्चसः
त्या दोन स्त्रिया अतुल आनंदाने भरल्या आणि त्यांना वर मिळाले. कद्रूने हजार पुत्र मागितले, जे तेजस्वी आणि एकसमान होते.
द्वौ पुत्रौ विनता वव्रे कद्रूपुत्राधिकौ बले। तेजसा वपुषा चैव विक्रमेणाधिकौ च तौ
विनतेने दोन पुत्र मागितले, जे कद्रूच्या पुत्रांपेक्षा अधिक बलवान, तेजस्वी, सुंदर आणि पराक्रमी असतील.