कथमासुश्च कृष्णायामेकस्यां ते नरर्षभाः। वर्तमाना महाभागा नाभिद्यन्त परस्परम्
त्या भाग्यवान पुरुषांनी फक्त कृष्णेसोबत राहताना एकमेकांशी कधीच मतभेद का केले नाहीत?
श्रोतुमिच्छाम्यहं तत्र विस्तरेण यथातथम्। तेषां चेष्टितमन्योन्यं युक्तानां कृष्णया सह
मला हे सर्व सविस्तर आणि खरं खरं ऐकायचं आहे — कृष्णेसोबत राहताना त्यांनी एकमेकांशी कसं वागणं केलं, ते सांग.
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञाता इन्द्रप्रस्थं प्रविश्य तत्। रेमिरे पुरुषव्याघ्राः कृष्णया सह पाण्डवाः
धृतराष्ट्राची परवानगी घेऊन, पांडवांनी कृष्णेसह इंद्रप्रस्थात प्रवेश केला.
प्राप्य राज्यं महातेजाः सत्यसन्धो युधिष्ठिरः। पालयामास धर्मेण पृथिवीं भ्रातृभिः सह
राज्य मिळाल्यावर, तेजस्वी आणि सत्यप्रिय युधिष्ठिराने आपल्या भावांसह धर्माने पृथ्वीचे राज्य केले.
जितारयो महात्मानः सत्यधर्मपरायणाः। एवं पुरमिदं प्राप्य तत्रोषुः पाण्डुनन्दनाः
शत्रूंवर विजय मिळवलेले, सत्य आणि धर्माला वाहिलेले पांडुपुत्र त्या नगरात राहू लागले.
कुर्वाणाः पौरकार्याणि सर्वाणि भरतर्षभाः। आसांचक्रुर्महार्हेषु पार्थिवेष्वासनेषु च
भरतवंशातील श्रेष्ठ पांडवांनी नगरातील सर्व कामे पार पाडली आणि मौल्यवान राजसिंहासनांवर बसले.
तेषु तत्रोपविष्टेषु पाण्डवेषु महात्मसु। आययौ धर्मराजं तु द्रष्टुकामोऽथ नारदः
ते महान आत्म्याचे पांडव तिथे बसले असताना, धर्मराजाला भेटण्यासाठी नारद ऋषी आले.
पथा नक्षत्रजुष्टेन सुपर्णाचरितेन च। चन्द्रसूर्यप्रकाशेन सेवितेन महर्षिभिः
नारदांनी ताऱ्यांनी शोभलेल्या, गरुडाने चाललेल्या, चंद्रसूर्याच्या प्रकाशाने उजळलेल्या आणि महर्षींनी वावरलेल्या मार्गाने प्रवास केला.
नभस्स्थलेन दिव्येन दुर्लभेनातपस्विनाम्। भूतार्चितो भूतधरां राष्ट्रमन्दिरभूषिताम्
आकाशातील त्या दिव्य, तपस्वींना कठीण अशा मार्गाने, सर्व प्राण्यांनी पूजिलेल्या, नगर आणि राजवाड्यांनी सजलेल्या पृथ्वीवर ते आले.
अवेक्षमाणो द्युतिमानाजगाम महातपाः। सर्ववेदान्तगो विप्रः सर्ववेदाङ्गपारगः
सर्व काही पाहणारे, तेजस्वी आणि कठोर तप करणारे, सर्व वेदांत आणि वेदांग जाणणारे तो ब्राह्मण तिथे पोहोचले.
परेण तपसा युक्तो ब्राह्मेण तपसा वृतः। नये नीतौ च निस्तो विश्रुतश्च महामुनिः
परम तपाने युक्त, ब्राह्मणधर्माच्या तपाने वेढलेले, नीती आणि राज्यकारभारात निपुण, तो महान मुनी सर्वत्र प्रसिद्ध होता.
परात्परतरं प्राप्तो धर्मान्समभिजग्मिवान्। भावितात्मा गतरजाः शान्तो मृदुर्ऋजुर्दिवजः
सर्वश्रेष्ठ धर्म प्राप्त केलेला, मन निर्मळ, वासना संपलेली, शांत, सौम्य, सरळ आणि संयमाचा ध्वज धारण करणारा होता.
धर्मेणाधिगतः सर्वैर्देवदानवमानुषैः। क्षीणकर्मसु पापेषु भूतेषु विविधेषु च
देव, दानव आणि माणसे, जेव्हा त्यांच्या कर्म आणि पापे कमी होतात, तेव्हा सर्वांनी त्याला धर्माने ओळखले.
सर्वथा कृतमर्यादो वेदेषु विविधेषु च। शतशः सोमपा यज्ञे पुण्ये पुण्यकृदग्निचित्
सर्व प्रकारे योग्य आचार पाळणारा, विविध वेदांचा अभ्यास करणारा, शेकडो वेळा पुण्य यज्ञात सोमपान केलेला, पुण्यकर्म करणारा आणि अग्नि जपणारा होता.
ऋक्सामयजुषां वेत्ता न्यायदृग्धर्मकोविदः। ऋजुरारोहबान्वृद्धो भूयिष्ठपथिकोऽनघः
ऋग्वेद, सामवेद आणि यजुर्वेद जाणणारा, न्याय आणि धर्मात पारंगत, सरळ, श्रेष्ठ कुलात जन्मलेला, वृद्ध, मोठ्या प्रवासाचा अनुभव असलेला आणि निष्पाप होता.
श्लक्ष्णया शिखयोपेतः संपन्नः परमत्विषा। अवदाते च सूक्ष्मे च दिव्ये च रचिते शुभे
मऊ शिखा असलेला, परम तेजस्वी, स्वच्छ, सूक्ष्म आणि दिव्य वस्त्र परिधान केलेला, सुंदर दिसणारा होता.
महेन्द्रदत्ते महती बिभ्रत्परमवाससी। जाम्बूनदमये दिव्ये गण्डूपदमुखे नवे
महेंद्राने दिलेले मोठे उत्तरीय, सोन्याने बनवलेली नवी दिव्य कमरपट्टा आणि झळाळत्या बंदाने सजलेली होती.
अग्न्यर्कसदृशे दिव्ये धारयन्कुण्डले शुभे। राजतच्छत्रमुच्छ्रित्य चित्रं परमवर्चसम्
अग्नी आणि सूर्यासारखी तेजस्वी, सुंदर कुंडले घातलेली, चांदीच्या छत्रीखाली उभा, तेजाने उजळून निघालेला होता.
प्राप्य दुष्प्रापमन्येन ब्रह्मवर्चसमुत्तमम्। भवने भूमिपालस्य बृहस्पतिरिवाप्लुतः
इतरांना कठीण असलेले सर्वोच्च ब्राह्मतेज मिळवून, तो राजाच्या राजवाड्यात बृहस्पतीसारखा प्रवेशला.
संहितायां च सर्वेषां स्थितस्योपस्थितस्य च। द्विपदस्य च धर्मस्य क्रमधर्मस्य पारगः
सर्व शास्त्रांचे संग्रह, सर्व द्विपाद प्राण्यांच्या धर्माचे ज्ञान आणि धर्माच्या क्रमाचे पारंगत तो होता.
गाधा सामानुसामज्ञः साम्नां परमवल्गुनाम्। आत्मनः सर्वमोक्षिभ्यः कृतिमान्कृत्यवित्सदा
गाधी हे सामगानाचे योग्य अर्थ समजणारे, अत्यंत मधुर सामांचे जाणकार म्हणून प्रसिद्ध होते. ते नेहमीच कर्तृत्ववान, कर्तव्याची जाण असलेले आणि सर्व मुक्तीच्या इच्छुकांपेक्षा श्रेष्ठ होते.
यजुर्धर्मैर्बहुविधैर्मतो मतिमतां वरः। विदितार्थः समश्चैव च्छेत्ता निगमसंशयान्
ते यजुर्वेदातील विविध धर्मकृत्यांमध्ये पारंगत, बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ, ग्रंथांचा अर्थ जाणणारे, न्यायी आणि शास्त्रातील शंका सोडवणारे होते.
अर्थनिर्वचने नित्यं संशयच्छिदसंशयः। प्रकृत्या धर्मकुशलो दाता धर्मविशारदः
ते नेहमीच अर्थ स्पष्ट करून सांगत, स्वतः शंका नसलेले आणि इतरांच्या शंका दूर करणारे होते. त्यांना धर्माची नैसर्गिक समज होती, ते उदार आणि धर्मशास्त्रात पारंगत होते.
लोपेनागमधर्मेण संक्रमेण च वृत्तिषु। एकशब्दांश्च नानार्थानेकार्थांश्च पृथक्कृतान्
शास्त्रातील अपवाद, शब्दांचा बदल आणि वापरातील फरक यामुळे ते एकाच शब्दाचे अनेक अर्थ आणि वेगवेगळ्या अर्थांचे शब्द वेगळे ओळखत.
पृथगर्थाभिधानांश्च प्रयोगानन्ववेक्षिता। प्रमाणभूतो लोकेषु सर्वाधिकरणेषु च
वेगवेगळ्या अर्थाने वापरलेले आणि नीट न तपासलेले शब्दप्रयोग ते ओळखत. लोकांमध्ये आणि सर्व न्यायप्रकरणांत त्यांचे मत प्रमाण मानले जाई.
सर्ववर्णविकारेषु नित्यं कुशलपूजितः। स्वरेऽस्वरे च विविधे वृत्तेषु विविधेषु च
सर्व प्रकारच्या स्वर, उच्चार आणि विविध छंदांमध्ये कुशल लोक त्यांचा नेहमीच सन्मान करत.
समस्थानेषु सर्वेषु समाम्नायेषु धातुषु। उद्देश्यानां समाख्याता सर्वमाख्यातमुद्दिशन्
सर्व स्थित्यंतरांमध्ये, सर्व पठणांमध्ये आणि शब्दांच्या मूळांमध्ये ते अभिप्रेत अर्थ स्पष्टपणे सांगणारे होते.
अभिसन्धिषु तत्त्वज्ञः पदान्यङ्गान्यनुस्मरन्। कालधर्मेण निर्दिष्टं यथार्थं च विचारयन्
उद्देशाची खरी समज असलेले, शब्द आणि त्यांचे भाग आठवणारे, काळानुसार ठरवलेले आणि खरे काय ते नीट तपासणारे होते.
चिकीर्षितं च यो वेत्ता यथा लोकेन संवृतम्। विभाषितं च समयं भाषितं हृदयंगमम्
लोकांनी लपवलेले जे काही अभिप्रेत असते, ते ते ओळखत. करार आणि मनाला भिडणारे बोलही ते समजून घेत.
आत्मने च परस्मै च स्वरसंस्कारयोगवित्। एषां स्वराणां ज्ञाता च बोद्धा प्रवचनः स्वराट्
स्वतःसाठी आणि इतरांसाठी स्वर आणि उच्चारांचा योग्य वापर करणारे, हे स्वर ओळखणारे, समजणारे आणि त्याबद्दल शिकवण्यात स्वतंत्र असलेले होते.