तच्छ्रुत्वा वचनं कृष्णस्तानुवाचोत्तरं वचः। सर्वमेतदहं जाने वधात्तस्य तु रक्षसः
हे ऐकून कृष्णाने उत्तर दिलं, 'मला हे सर्व माहीत आहे, त्या राक्षसाचा वधदेखील.'
तत उद्योजयामास माधवश्चतुरङ्गिणीम्। सेनामुपानयत्तूर्णं पाञ्चालनगरीं प्रति
मग माधवाने चारही अंगांनी सज्ज सैन्य तयार करण्याचा आदेश दिला आणि ते लवकरच पाञ्चालनगरीकडे घेऊन निघाले.
ततः संकर्षणश्चैव केशवश्च महाबलः। यादवैः सह सर्वैश्च पाण्डवानभिजग्मतुः
मग संकर्षण आणि बलवान केशव, सर्व यदुवंशीयांसह, पांडवांकडे गेले.
पितृष्वसारं संपूज्य नत्वा चैव तु यादवीम्। द्रौपदीं भूषणैः शुभ्रैर्भूषयित्वा यथाविधि
पितृव्यांना नमस्कार करून आणि यदुवंशी स्त्रीला वंदन करून, त्यांनी द्रौपदीला योग्य त्या पद्धतीने सुंदर दागिन्यांनी सजवलं.
पाण्डवान्हर्षयित्वा तु पूजयामासतुश्च तान्। न्यायतः पूजितौ राज्ञा द्रुपदेन महात्मना
पांडवांना आनंदी करून, त्यांनी त्यांचाही सन्मान केला; आणि त्यानंतर, महान आत्म्य असलेल्या राजा द्रुपद यांनी त्यांना योग्य प्रकारे सन्मानित केलं.
यादवाः पूजिताः सर्वे पाण्डवैश्च महात्मभिः। रेमिरे पाण्डवैः सार्धं ते पाञ्चालपुरे तदा
सर्व यदुवंशीयांचा पांडवांनी मोठ्या आदराने सन्मान केला, आणि त्या वेळी पाञ्चालनगरीत सर्वजण एकत्र आनंदाने राहिले.
वृत्ते स्वयंवरे चैव राजानः सर्व एव ते। यथागतं विप्रजग्मुर्विदित्वा पाण्डवान्वृतान्
स्वयंवर संपल्यावर, पांडव निवडले गेले हे समजल्यावर, सर्व राजे जसे आले तसे परत गेले.
अथ दुर्योधनो राजा विमना भ्रातृभिः सह। अश्वत्थाम्ना मातुलेन कर्णेन च कृपेण च
मग राजा दुर्योधन, मनात खिन्न होऊन, आपल्या भावांसह, अश्वत्थामा, मामा, कर्ण आणि कृप यांच्यासोबत निघून गेला.
विनिवृत्तो वृतं दृष्ट्वा द्रौपद्या श्वेतवाहनम्। तं तु दुःशासनोऽव्रीडो मन्दंमन्दमिवाब्रवीत्
द्रौपदीने पांढऱ्या घोड्यांवर बसलेल्या ज्याला निवडलं, ते पाहून, दु:शासन लाज न बाळगता हळूहळू त्याच्याशी बोलला.
यद्यसौ ब्राह्मणो न स्याद्विन्देत द्रौपदीं न सः। न हि तं तत्त्वतो राजन्वेद कश्चिद्धनंजयम्
'तो जर ब्राह्मण नसता, तर त्याने द्रौपदी जिंकलीच नसती; कारण, राजन, धनंजय कोण आहे हे खरेखुरे कुणालाही माहीत नाही.'
दैवं च परमं मन्ये पौरुषं चाप्यनर्थकम्। धिगस्तु पौरुषं मन्त्रं यद्धरन्तीह पाण्डवाः
माझ्या मते दैव हेच सर्वश्रेष्ठ आहे, आणि माणसाचा प्रयत्न व्यर्थ आहे. पांडवांनी आपले सर्व उपाय आणि युक्ती उचलून नेली, त्यामुळे त्या प्रयत्नांना लाजच आहे.
बध्वा चक्षूंषि नः पार्था राज्ञां च द्रुपदात्मजाम्। उद्वाह्य राज्ञां तैर्न्यस्तो वामः पादः पृथासुतैः
पार्थांनी आमच्या डोळ्यांवर बांध घातला आणि राजांची मुलगी द्रुपदाची कन्या लग्न करून, पृथेचे पुत्र आम्हा राजांवर डाव्या पायाने तुडवले.
विमुक्ताः कथमेतेन जतुवेश्मविर्भुजः। अस्माकं पौरुषं सत्वं बुद्धिश्चापि गता ततः
ते जे लाक्षागृहात अडकले होते, ते तिथून कसे सुटले? यामुळे आपली ताकद, धैर्य आणि बुध्दी सगळं संपलं आहे.
वयं हता मातुलाद्य विश्वस्य च पुरोचनम्। अदग्ध्वा पाण्डवानेतान्स्वयं दग्धो हुताशने
आज मामाजी, आपण आणि पुरोचन दोघंही नष्ट झालो आहोत. कारण या पांडवांना जाळता न आल्यामुळे, तो स्वतःच त्या आगीत जळून गेला.
मत्तो मातुल मन्येऽहं पाण्डवा बुद्धिमत्तराः। तेषां नास्ति भयं मृत्योर्मुक्तानां जतुवेश्मनः
मामा, मला वाटतं पांडव माझ्यापेक्षा जास्त शहाणे आहेत. जे लाक्षागृहातून वाचले, त्यांना आता मृत्यूचे भीतीच उरली नाही.
एवं संभाषमाणास्ते निन्दन्तश्च पुरोचनम्। पञ्चपुत्रां किरातीं च विदुरं च महामतिम्
असं बोलताना, त्यांनी पुरोचनावर दोष ठेवला आणि पाच मुलांची आई, व्याघ्रीण, आणि विदुर या बुद्धिमानाचा उल्लेख केला.
विविशुर्हास्तिनपुरं दीना विगतचेतसः
मनात दुःखी आणि निराश होऊन, ते हस्तिनापुरात गेले.
त्रस्ता विगतसंकल्पा दृष्ट्वा पार्थान्महौजसः। मुक्तान्हव्यभुजश्चैव संयुक्तान्द्रुपदेन च
पार्थांचे तेज पाहून, ते अग्नीपासून वाचलेले आणि द्रुपदासोबत एकत्र झालेले पाहून, सगळे घाबरले आणि त्यांची उमेद तुटली.
धृष्टद्युम्नं तु संचिन्त्य तथैव च शिखण्डिनम्। द्रुपदस्यात्मजांश्चान्यान्सर्वयुद्धविशारदान्
धृष्टद्युम्न, शिखंडी आणि द्रुपदाचे इतर सर्व युद्धात निपुण पुत्र यांचा विचार करत होते.
विदुरस्त्वथ ताञ्श्रुत्वा द्रौपद्या पाण्डवान्वृतान्। व्रीडितान्धार्तराष्ट्रांश्च भग्नदर्पानुपागतान्
विदुराने ऐकलं की द्रौपदीने पांडवांना निवडलं आणि धृतराष्ट्रपुत्र लाजलेले, मोहरलेले परत आले आहेत.
ततः प्रीतमनाः क्षत्ता धृतराष्ट्रं विशांपते। उवाच दिष्ट्या कुरवो वर्ध्त इति विस्मितः
विदुर आनंदी मनाने, विस्मयाने, धृतराष्ट्र राजाला म्हणाला, 'देवाच्या कृपेने कुरू वंश वाढतो आहे.'
वैचित्रवीर्यस्तु नृपो निशम्य विदुरस्य तत्। अब्रवीत्परमप्रीतो दिष्ट्या दिष्ट्येति भारत
विचित्रवीर्याचा पुत्र धृतराष्ट्र, विदुराचे शब्द ऐकून अत्यंत आनंदाने म्हणाला, 'देवाच्या कृपेने! देवाच्या कृपेने! हे भारत!'
मन्यते स वृतं पुत्रं ज्येष्ठं द्रुपदकन्यया। दुर्योधनमविज्ञानात्प्रज्ञाचक्षुर्नरेश्वरः
राजा, समज न गमावल्यामुळे, द्रुपदाच्या कन्येने मोठा मुलगा दुर्योधनालाच निवडलं असं समजतो.
अथ त्वाज्ञापयामास द्रौपद्या भूषणं बहु। आनीयतां वै कृष्णेति पुत्रं दुर्योधनं तदा
मग त्याने आज्ञा दिली, 'द्रौपदीची अनेक दागिने कृष्णेसाठी आणा,' आणि आपला मुलगा दुर्योधनाला बोलावलं.
अथ स्म पश्चाद्विदुर आचख्यावम्बिकात्मजम्। कौरव्या इति सामान्यान्न मन्येथास्तवात्मजान्
नंतर विदुराने अंबिकेच्या पुत्राला समजावलं की, कुरू कुळातील सर्वजण फक्त त्याचेच पुत्र नाहीत, तर सगळे कुरूंचे वंशज आहेत.
वर्धन्त इति मद्वाक्याद्वर्धिताः पाण्डुनन्दनाः। कृष्णया संवृताः पार्था विमुक्ता राजसङ्गरात्
'माझ्या शब्दांमुळे ते वाढोत,' असं त्याने म्हटलं; 'पांडुपुत्र कृष्णेसोबत एकत्र झाले आणि राजसभेच्या संकटातून सुटले.'
दिष्ट्या कुशलिनो राजन्पूजिता द्रुपदेन च
राजा, देवाच्या कृपेने ते सुरक्षित आहेत आणि द्रुपदाने त्यांचा सन्मान केला आहे.
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं विदुरस्य नराधिपः। आकारच्छादनार्थाय दिष्ट्यादिष्ट्येति चाब्रवीत्
विदुराची ही वाक्यं ऐकून, सत्य लपवण्यासाठी राजाने पुन्हा पुन्हा 'देवाच्या कृपेने, देवाच्या कृपेने' असं म्हटलं.
एवं विदुर भद्रं ते यदि जीवन्ति पाण्डवाः। न ममौ मे तनौ प्रीतिस्त्वद्वाक्यामृतसंभवा
विदुर, तुझ्यावर माझे आशीर्वाद असोत. पांडव जिवंत असतील तरसुद्धा, तुझ्या मधुर शब्दांनीही माझ्या मनाला आनंद मिळत नाही.
साध्वाचारतया तेषां संबन्धो द्रुपदेन च। बभूव परमश्लाघ्यो दिष्ट्यादिष्ट्येति चाब्रवीत्
त्यांच्या चांगल्या वागणुकीमुळे, द्रुपदाशी झालेला त्यांचा संबंध खरोखरच कौतुकास्पद आहे. 'भाग्याने, मोठ्या भाग्याने हे घडले,' असे मी म्हटले.