पुत्रा द्रुपदराजस्य बलवन्तो जयैषिणः। द्रुपदस्य महावीर्यः पाण्डरोष्णीषकेतनः
द्रुपदराजाचे बलवान, विजयाच्या इच्छेने पेटलेले पुत्र आणि स्वतः द्रुपद, मोठ्या सामर्थ्याचा, पांढऱ्या फेट्याचा ध्वज घेऊन —
पाण्डरव्यजनच्छत्रः पाण्डरध्वजवाहनः। स पुत्रगणमध्यस्थः शुशुभे राजसत्तमः
पांढरे चामर, छत्र, आणि पांढऱ्या ध्वजाचा रथ घेऊन, तो श्रेष्ठ राजा आपल्या पुत्रांच्या मध्ये शोभून दिसत होता.
चन्द्रमा ज्योतिषां मध्ये पौर्णमास्यामिवोदितः। अथोद्धूतपताकाग्रमजिह्मगतिमव्ययम्
जणू पौर्णिमेच्या रात्री चंद्र ताऱ्यांमध्ये उठून दिसावा, तसे तो फडकणाऱ्या पताका आणि सरळ, स्थिर गतीने प्रकट झाला.
द्रुपदानीकमायान्तं कुरुसैन्यमभिद्रवत्। तयोरुभयतो जज्ञे तेषां तु तुमुलः स्वनः
द्रुपदाचे सैन्य कुरू सैन्यावर तुटून पडले; दोन्ही बाजूंनी मोठा गोंधळ आणि गर्जना उसळली.
बलयोः संप्रसरतोः सरितां स्रोतसोरिव। प्रकीर्णरथनागाश्वैस्तान्यनीकानि सर्वशः
दोन्ही सैन्ये जणू नद्यांच्या प्रवाहासारखी एकमेकांवर आदळली, आणि त्यांचे रथ, हत्ती, घोडे सर्वत्र विखुरले गेले.
ज्योतींषईव प्रकीर्णानि सर्वतः प्रचकाशिरे। उत्कृष्टभेरीनिनदे संप्रवृत्ते महारवे
सर्व बाजूंनी विखुरलेल्या प्रकाशासारखे ते चमकत होते; मोठ्या रणगर्जनेत रणभेरी आणि शंखांचा आवाज घुमू लागला.
अमर्षिता महात्मानः पाण्डवा निर्ययुस्ततः। रथांश्च मेघनिर्घोषान्युक्तान्परमवाजिभिः
महात्मा पांडव रागाने भरून आपल्या रथांवर बसले, ते रथ मेघांच्या गडगडाटासारखे आवाज करत होते आणि उत्कृष्ट घोड्यांनी जोडलेले होते.
धून्वन्तो ध्वजिनः शुभ्रानास्थाय भरतर्षभाः। ततः पाण्डुसुतान्दृष्ट्वा रथस्थानात्तकार्मुकान्
भरतवंशातील श्रेष्ठ वीरांनी शुभ्र ध्वज हलवत आपल्या रथांवर चढले; त्यावेळी पांडुपुत्र धनुष्य उचलून रथावर उभे असल्याचे पाहून—
नृपाणामभवत्कम्पो वेपथुर्हृदयेषु च। निर्यातेष्वथ पार्थेषु द्रोपदं तद्बलं रणे
राजांच्या मनात घबराट निर्माण झाली आणि त्यांच्या हृदयात भीती दाटली; पण पांडव पुढे जाताच, रणभूमीत द्रुपदाच्या सैन्यात विजयाची उमेद आणि आनंद पसरला.
आविशत्परमो हर्षः प्रमोदश्च जयं प्रति। सुमुहूर्तं व्यतिकरः सैन्यानामभवद्भृशम्
द्रुपदाच्या सैन्यात विजयाच्या आशेने मोठा उत्साह आणि आनंद दाटला; काही काळ सैन्यांमध्ये प्रचंड चुरस निर्माण झाली.
ततो द्वन्द्वमयुध्यन्त मृत्युं कृत्वा पुरस्कृतम्। जघ्नतुः समरे तस्मिन्सुमित्रप्रियदर्शनौ
मग सर्वांनी मृत्यूला समोर ठेवून जोडीने युद्ध सुरू केले; त्या युद्धात सुमित्र आणि प्रियदर्शन या दोघांचा वध झाला.
जयद्रथश्च कर्णश्च पश्यतः सव्यसाचिनः। अर्जुनः प्रेक्ष्य निहतौ सौमित्रप्रियदर्शनौ
जयद्रथ आणि कर्ण यांनी सव्यसाची अर्जुनाच्या डोळ्यांसमोर सुमित्र आणि प्रियदर्शन यांना मारले; हे पाहून अर्जुन—
जयद्रथसुतं तत्र जघान पितुरन्तिके। वृषसेनादवरजं सुदामानं धनंजयः
त्याच क्षणी अर्जुनाने जयद्रथाचा मुलगा, वृषसेनाचा लहान भाऊ सुदामा, याला त्याच्या वडिलांसमोरच ठार केले.
कर्णपुत्रं महेष्वासं रथनीडादपातयत्। तौ सुतौ निहतौ दृष्ट्वा राजसिंहौ तरस्विनौ
महाबली अर्जुनाने कर्णाचा पुत्र, जो महान धनुर्धर होता, त्याला रथावरून खाली पाडले; आपल्या दोन्ही शूर मुलांचा वध झाल्याचे पाहून—
नामृष्येतां महाबाहू प्रहारमिव सद्गजौ। तौ जग्मतुरसंभ्रान्तौ फल्गुनस्य रथंप्रति
ते दोन सिंहासारखे बलवान राजे हे सहन करू शकले नाहीत, जसे उत्तम हत्ती प्रहार सहन करत नाहीत; ते घाबरले नाहीत आणि फाल्गुनाच्या रथाकडे सरसावले.
प्रतिमुक्ततलत्राणौ शपमानौ परस्परम्। सन्निपातस्तयोरासीदतिघोरो महामृधे
दोघांनी ढाली घट्ट बांधल्या आणि एकमेकांना शाप देत पुढे गेले; त्या महान युद्धात त्यांच्यात अत्यंत भयंकर सामना झाला.
वृत्रशम्बरयोः सङ्क्ये वज्रिणेव महारणे। त्रीनश्वाञ्जघ्नतुस्तस्य फल्गुनस्य नर्षभौ
वज्रधारी आणि वृत्र-शंबर यांच्या युद्धासारखा तो प्रसंग होता; त्या दोन्ही नरसिंहांनी फाल्गुनाचे तीन घोडे ठार केले.
ततः किलिकिलाशब्दः कुरूणामभवत्तदा। तान्हयान्निहतान्दृष्ट्वा भीमसेनः प्रतापवान्
तेव्हा कौरवांच्या सैन्यात मोठा गोंधळाचा आवाज उठला; ते घोडे मारले गेलेले पाहून पराक्रमी भीमसेन—
निमेषान्तरमात्रेण रथमश्वैरयोजयत्। उपयातं रथं दृष्ट्वा दुर्योधनपुरःसरौ
क्षणातच नवीन घोडे रथाला जोडले; रथ पुन्हा तयार झालेला पाहून, दुर्योधन आणि त्याचे साथीदार—
सौबलः सौमदत्तिश्च समेयातां परन्तपौ। तैः पञ्चभिरदीनात्मा भीमसेनो महाबलः
शकुनी आणि सौमदत्त हे शत्रूंचा नाश करणारे वीरही आले; त्या पाच वीरांसोबत महाबली भीमसेन—
अयुध्यत तदा वीरैरिन्द्रियार्थैरिवेश्वरः। तैर्निरुद्धो न संत्रासं जगाम समितिंजयः
त्या वीरांशी लढू लागला, जसे एखादा स्वामी इंद्रियांच्या विषयांशी झुंजतो; त्या पाचांनी वेढा घातला तरी विजयशाली भीमसेन घाबरला नाही.
पञ्चभिर्द्विरदैर्मत्तैर्निरुद्ध इव केसरी। तस्यैते युगपत्पञ्च पञ्चभिर्निशितैः शरैः
पाच मदाने भरलेल्या हत्तींसारखे त्या पाचांनी त्याला वेढले; त्यांनी एकाच वेळी प्रत्येकी पाच तीक्ष्ण बाण सोडले—
सारथिं वाजिनश्चैव निन्युर्वैवस्वतक्षयम्। हताश्वात्स्यन्दनश्रेष्ठादवरुह्य महारथः
त्यांनी त्याचा सारथी आणि घोडे ठार केले, त्यांना यमाच्या लोकात पाठवले; घोडे मारले गेल्यावर आणि रथ नष्ट झाल्यावर तो महायोद्धा खाली उतरला.
चचार विविधान्मार्गानसिमुद्यम्य पाण्डवः। अश्वस्कन्धेषु चक्रेषु युगेष्वीषासु चैव हि
पांडवाने तलवार उचलून विविध मार्गांनी हालचाल केली—कधी घोड्यांच्या पाठीवर, कधी रथाच्या चाकांवर, कधी योकावर, तर कधी धनुष्याच्या दोरीवरही तो उभा राहिला.
व्यचरत्पातयञ्शत्रून्सुपर्ण इव भोगिनः। विधनुष्कं विकवचं विरथं च समीक्ष्य तम्
तो गरुड जसा सर्पांवर तुटून पडतो, तसाच शत्रूंचा नाश करत सर्वत्र फिरत होता. त्याने समोरच्याला धनुष्य, कवच आणि रथाशिवाय पाहिलं.
अभिपेतुर्नव्याघ्रा अर्जुनप्रमुखा रथाः। धृष्टद्युम्नः शिखण्डी च यमौ च युधि दुर्जयौ
मग अर्जुनासारख्या तरुण वाघांसारखे रथवीर, धृष्टद्युम्न, शिखंडी आणि युद्धात अपराजित असलेले दोन्ही यम, त्याच्यावर तुटून पडले.
तस्मिन्महारथे युद्धे प्रवृत्ते शरवृष्टिभिः। रथध्वजपताकाश्च सवर्मन्तरधीयत
त्या महान रथयुद्धात बाणांचा वर्षाव होत असताना, रथांवरील ध्वज आणि पताका कवचामागे लपून गेल्या.
तत्प्रवृत्तं चिरं कालं युद्धं सममिवाभवत्। रथेन तान्महाबाहुरर्जुनो व्यधमत्पुनः
ते युद्ध खूप वेळ चाललं आणि दोन्ही बाजू समान ताकदीच्या वाटत होत्या; पण मग बलवान अर्जुनाने पुन्हा आपल्या रथातून त्यांना पांगवले.
तमापतन्तं दृष्ट्वेव महाबाहुर्धनुर्धरः। कर्णोऽस्त्रविदुषां श्रेष्ठो वारयामास सायकैः
त्याला पुढे येताना पाहून, सामर्थ्यशाली आणि धनुर्धारी कर्ण, शस्त्रविद्येत श्रेष्ठ, बाणांनी त्याला थोपवू लागला.
स तेनाभिहतः पार्थो वासविर्वज्रसन्निभान्। त्रीञ्शरान्संदधे क्रुद्धो वधात्क्रुद्धस्य पाण्डवः
कर्णाने वज्रासारख्या बाणांनी पांडवाला घायाळ केले; तेव्हा संतप्त पांडवाने रागाने तीन बाण बांधले, शत्रूचा नाश करण्यासाठी.